II SA/Rz 1642/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [....] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego - postanawia - I. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wyrokiem z dnia 12 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku okresowego. W tym samym dniu M. M. złożył w Sądzie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jako członka wspólnego z nim gospodarstwa domowego wskazał pobierającą naukę córkę. Rodzina mieszka w domu o pow. 35 m.kw. Wnioskodawca podał, że jest osobą bezrobotną i nie uzyskuje żadnego dochodu. Dochody otrzymuje natomiast córka i są to: 130 zł – zasiłek rodzinny oraz 129 zł – alimenty. Skarżący podniósł, że stałe, comiesięczne wydatki wynoszą 500 zł i przeznaczane są na lekarstwa, opał, gaz, wodę i książki do szkoły. Z uwagi na zbyt lakoniczne oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a przede wszystkim wątpliwości co do rzeczywistego dochodu rodziny w sytuacji, gdy wskazane wydatki co miesiąc wynoszą 500 zł (przy czym nie obejmują one wyżywienia), a jedyny dochód to kwota 259 zł, wezwano stronę do udzielenia odpowiedzi na dodatkowe pytania odnośnie do jej sytuacji finansowej, jak też do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych swoich i córki, kserokopii dokumentów dotyczących opłat za utrzymanie domu oraz ewentualnych decyzji przyznających świadczenia z pomocy społecznej. W związku z powyższym wezwaniem M. M. nadesłał pismo, w którym podał, że podejmuje prace dorywcze, z których dochód przed lipcem 2016 r. wynosił 700 zł miesięcznie, natomiast po tej dacie będzie to kwota 500 zł. Z kolei córka za okres od lipca do sierpnia 2016 r. otrzyma kwotę 1141 zł. Ostatnie świadczenia z pomocy społecznej strona uzyskała w kwietniu bieżącego roku (łącznie 269 zł). Miesięczne wydatki na wyżywienie wynoszą 800 zł, na wizyty lekarskie 200 zł (ponadto wnioskodawca wydatkuje także środki na lekarstwa, lecz nie podał ich wysokości), a inne wydatki to: 35 zł – Internet, 108 zł – edukacja córki (zeszyty, książki), 500 zł – utrzymanie domu (przy czym babcia strony uiszcza opłatę za śmieci i połowę opłaty za prąd), 10 zł – telefon. Skarżący posiada samochód osobowy z 1994 r. Wnioskodawca przedłożył też wyciąg z własnego rachunku bankowego z saldem na dzień 14 czerwca 2016 r. wynoszącym 5,85 zł. Oświadczył ponadto, że córka nie posiada takiego rachunku. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku okresowego, wydana w oparciu o regulacje ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a." strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro więc sprawa M. M. mieści się w zakresie przedmiotowym powyższego unormowania, to zwolniony jest on z mocy tego przepisu od wszelkich kosztów sądowych. Dlatego też postępowanie z jego wniosku o zwolnienie od tychże kosztów podlega umorzeniu w oparciu o art. 249a P.p.s.a. w związku z bezprzedmiotowością wniosku w tym przedmiocie. W świetle art. 245 § 3 P.p.s.a., ustanowienie adwokata, o co ubiega się skarżący mieści się w tzw. częściowym prawie pomocy. Przesłanką jego przyznania jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, którą wykazać musi wnioskujący o wsparcie. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter i może być w związku z tym zastosowana tylko w wypadku trudnej sytuacji materialnej strony, która nie budzi najmniejszych wątpliwości. Ponadto, zwrócenia uwagi wymaga, że każdy podmiot uzyskujący jakieś dochody winien partycypować w kosztach postępowania w granicach swoich możliwości finansowych, tj. w zakresie, który nie spowoduje u niego i członków jego gospodarstwa domowego uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, o którym mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Podejmując decyzję o odmowie uwzględnienia żądania strony w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu miano na uwadze, że sytuacja materialna strony nie jest do końca jasna. Tymczasem, jak już wyżej wskazano, tylko nie budzące wątpliwości okoliczności odnoszące się do wnioskującego o prawo pomocy mogą uzasadniać przychylenie się do jego żądania. Mianowicie, skierowane do strony wezwanie dotyczyło podania średniego miesięcznego dochodu z tytułu ewentualnych prac dorywczych skarżącego i jego córki. Wnioskodawca wskazał natomiast dochód córki tylko z dwóch miesięcy tj. lipca i sierpnia bieżącego roku. Poza tym, strona nie wskazała także kosztów kupowanych lekarstw. Dodatkowo, skarżący nie przedłożył wyciągów ze swojego rachunku bankowego za wskazany w wezwaniu okres tj. od 1 czerwca 2016 r. do dnia wykonania wezwania. Odpowiedzi na to wezwanie udzielił dnia 10 sierpnia bieżącego roku, natomiast przedstawiony wyciąg dotyczy okresu od 16 maja do 14 czerwca tego roku. Z załączonego dokumentu wynika ponadto, że zaciągnął on kredyt w kwocie 500 zł, lecz nie wskazał jego przeznaczenia. Tymczasem prywatnym zobowiązaniom stron trudno przyznać pierwszeństwo w spłacie wobec kosztów postępowania. Strona nie nadesłała także dokumentów dotyczących opłat za utrzymanie domu, stwierdzając wymijająco, że utrzymanie to wraz ze środkami czystości z pewnością wynosi 500 zł miesięcznie. Należy także zwrócić uwagę, że skarżący korzysta również z pomocy babci, której wymiar nie jest do końca znany. Według oświadczenia strony, wymieniona uiszcza opłatę za wywóz śmieci oraz połowę opłaty za prąd. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku pozostaje też wskazany wyżej fakt zwolnienia wnioskodawcy z mocy ustawy od ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący korzysta więc już w tej sprawie ze środków publicznych. Podkreślić także trzeba, że obecna sprawa nie jest pierwszą zainicjowaną przez stronę przed tut. Sądem. W wielu z nich M. M. domagał się ustanowienia profesjonalnego zastępcy prawnego i żądania te były uwzględniane. Jeśli jednak strona wszczyna liczne postępowania sądowe winna liczyć się z koniecznością ponoszenia związanych z nimi kosztów, nie zaś przerzucać te koszty w całości na barki społeczeństwa. Ponadto zaznaczyć należy, że we wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżący wskazał, iż jego dochód wynosi "0 zł" i jedynym dochodem rodziny jest ten uzyskiwany przez córkę w łącznej kwocie 259 zł. Tymczasem w odpowiedzi na wezwanie strona podała już inne, wskazane wyżej informacje w tym zakresie (tj. ujawniła fakt wykonywania prac dorywczych), co poddaje w wątpliwość prawdziwość składanych przez nią oświadczeń. Z wymienionych względów uznano, że wniosek M. M. w zakresie ustanowienia adwokata nie może zostać uwzględniony. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.