II SA/Rz 1652/21
WyrokWSA w Rzeszowie2022-01-11
Skład orzekający: Marcin Kamiński, Maciej Kobak, Karina Gniewek - Berezowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zmienić ostateczną decyzję zezwalającą na lokalizację sieci gazowej, zmniejszając wymaganą odległość od istniejącej infrastruktury technicznej, w trybie art. 155 k.p.a., jeśli zmiana ta jest podyktowana interesem strony, ale budzi wątpliwości co do bezpieczeństwa publicznego i możliwości prowadzenia prac remontowych przy istniejącej infrastrukturze?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały art. 155 k.p.a. odmawiając zmiany decyzji zezwalającej na lokalizację sieci gazowej. Pomimo że strona skarżąca powoływała się na interes społeczny w postaci dostępu do ekologicznego źródła energii, organy zasadnie przyznały prymat interesowi społecznemu w postaci bezpieczeństwa mieszkańców i możliwości prowadzenia remontów istniejącej infrastruktury technicznej. Zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły stanowić podstawy do zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., który służy zmianie decyzji ze względów celowościowych, a nie naprawianiu wad prawnych.Stan faktyczny
Spółka A. sp. z o.o. wniosła o zmianę decyzji zezwalającej na lokalizację sieci gazowej, domagając się zmniejszenia minimalnej odległości od istniejącej infrastruktury technicznej z 10 m do 1 m. Organy administracji odmówiły zmiany, uznając bezpieczeństwo mieszkańców za wartość nadrzędną i wskazując na problemy z prowadzeniem prac remontowych przy istniejącej infrastrukturze. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i rozporządzenia dotyczącego sieci gazowych oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. w [..] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji zezwalającej na lokalizację sieci gazowej w ciągu dróg gminnych - skargę oddala -
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] września 2021 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] ( dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") z [...] lipca 2021 r., nr [...] odmawiającą zmiany decyzji Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na lokalizację sieci gazowej średniego ciśnienia dla dystrybucji gazu ziemnego, w ciągu dróg gminnych położonych, w miejscowości [...].
W podstawie prawnej decyzji powołano art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 39 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2020r. poz. 470, ze zm.; dalej: "u.d.p.").
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że w dniu 20 kwietnia 2020r. z wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] ( dalej: "strona skarżąca") została wydana decyzja nr [...] znak: [...] zezwalająca na lokalizację sieci gazowej średniego ciśnienia dla dystrybucji gazu ziemnego w ciągu dróg gminnych położonych w miejscowości [...] gmina [...] według oznaczonych warunków, z zastrzeżeniem, że nie należy lokalizować sieci gazociągu w odległości mniejszej niż 10 m od przewodów kanalizacyjnych, studzienek rewizyjnych oraz innych kanałów technicznych mających bezpośrednie połączenie z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi i zwierząt.
Wnioskiem z 11 marca 2021 r. strona skarżąca zwróciła się o zmianę decyzji poprzez zmianę z 10 m na 1 m wskazanej w pkt 5 minimalnej odległości gazociągu średniego ciśnienia od wskazanych tam obiektów.
Odmawiając zmiany decyzji, poprzez zmniejszenie wyżej podanej odległości do 1 m, organ I instancji uznał, iż bezpieczeństwo mieszkańców miasta [...] jest w tym przypadku wartością nadrzędną, a dodatkowo pojawia się problem możliwości prowadzenia robót budowlanych lub remontowych w obrębie strefy kontrolowanej, co może utrudnić usytuowanie gazociągu w odległości proponowanej przez stronę skarżącą. Powołując się na § 10 pkt 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie ( Dz.U. z 2013 r., poz. 640; dalej: "rozporządzenie") wskazał, że jeżeli w planach uzbrojenia podziemnego nie przewidziano stref kontrolowanych dla gazociągów budowanych w pasach drogowych na terenach miejskich i wiejskich, lokalizację strefy kontrolowanej należy ustalić w dokumentacji projektowej gazociągu, po uzgodnieniu z zarządcą drogi. Wskazując na stan w jakim znajduje się infrastruktura techniczna miasta [...], stwierdził, że uzasadnione było w punkcie 5 decyzji zezwolenie na lokalizację sieci gazociągu przy zachowaniu minimalnej odległości sieci gazociągu średniego ciśnienia od istniejącej infrastruktury 10,0 m. Organ zaznaczył przy tym, że posłużył się załącznikiem nr 2 tabela nr 1 rozporządzenia.
Odnosząc się do przesłanki, której spełnienie warunkuje możliwość zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., a mianowicie istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony przemawiającego za uchyleniem lub zmianą decyzji, stwierdził, że uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 155 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, iż mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego jednakże w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ działając w granicach uznania administracyjnego przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony.
Strona skarżąca nie zgodziła się z decyzją organu I instancji. W odwołaniu podkreśliła na zachowanie wszelkich standardów bezpieczeństwa przy realizacji planowanych robót. Przed rozpoczęciem wykopów w miejscach zbliżeń i skrzyżowań z istniejącym uzbrojeniem podziemnym zostaną wykonane odkrywki kontrolne w celu ustalenia dokładnej lokalizacji i rzędnej posadowienia istniejącej infrastruktury podziemnej, odkrywki kontrolne oraz wykopy przy zbliżeniach i skrzyżowaniach z istniejącą infrastrukturą uzbrojenia podziemnego będą wykonane ręcznie pod nadzorem odpowiednich służb będących właścicielami tych urządzeń, szczególna uwaga zostanie zwrócona w czasie prowadzenia robót w pobliżu kabli energetycznych i telekomunikacyjnych oraz kanalizacji i wodociągów, wykonany zostanie wykop o głębokości pozwalającej na przykrycie gazociągu w przedziale od 0,8 - 0,9 m, szerokość wykopu wynosi ok. 0,3-0,4 m. Ponadto dokładna analiza danych dotyczących technologii budowy gazociągów z rur PE wskazuje na ich wysoki poziom bezpieczeństwa. Podniosła, że w celu zapewnienia bezpiecznej realizacji i eksploatacji PSG korzysta z szerokiego zestawu standardów, rozporządzeń i przepisów stosowanych w przemyśle gazowniczym, opartych o krajowe i światowe doświadczenia, właściwości fizyczne i chemiczne zastosowanych atestowanych materiałów do budowy gazociągów średniego ciśnienia, które wykluczają mogące pojawić się zagrożenia. W procesie technologii budowy gazociągów z rur PE zostały uwzględnione wszystkie działania pozwalające na bezpieczną realizację robót budowlanych i eksploatację gazociągów średniego ciśnienia z rur PE, która nie wpłynie, ani w żaden sposób nie będzie oddziaływać i zagrażać ułożonej w sąsiedztwie istniejącej infrastrukturze podziemnej.
Zarzuciła, że organ nie odniósł się do interesu publicznego pomimo tego, że Kolegium w poprzednio wydanej decyzji wskazało, że organ powinien dokonać gradacji przywołanego interesu społecznego, uzasadniając przy tym zajęte stanowisko. Zarzuciła także, że organ bez jakichkolwiek podstaw zastosował do wyznaczenia odległości istniejącej infrastruktury technicznej od projektowanego gazociągu zapisy załącznika nr 2 do rozporządzenia w sytuacji, podczas gdy już sam tytuł tabeli wskazuje, że dotyczy ona gazociągów wybudowanych przed dniem 12 grudnia 2001r., a nie gazociągów projektowanych czy innej infrastruktury wybudowanej przed 12 grudnia 2001r. jak to przyjął organ w swej decyzji. Podkreśliła także, że budowane obecnie gazociągi poddawane są przed oddaniem do eksploatacji próbie szczelności przy wyższych ciśnieniach, co ma zapewnić ich bezpieczną eksploatację. To właśnie postęp techniczny przyczynił się m.in. do zmniejszenia przez ustawodawcę szerokości stref kontrolowanych jakie muszą zostać zachowane do aktualnie budowanych gazociągów.
Kolegium nie podzieliło powyższych zarzutów i opisaną na wstępie decyzją utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Stwierdziło, że organ I instancji dokonał oceny interesu społecznego występującego w sprawie, przyznając prymat zagwarantowaniu bezpieczeństwa jego mieszkańcom zapewnienia możliwości ingerencji ciężkim sprzętem w otoczenie istniejącej infrastruktury technicznej w celu przeprowadzenia niezbędnych remontów, nad interesem społecznym wskazywanym przez odwołującego, czyli dostępem do ekologicznego źródła energii.
Organ odwoławczy zgodził się z zarzutem strony skarżącej, że przywołany załącznik nr 2 tabela nr 1 - Szerokość stref kontrolowanych gazociągów układanych w ziemi o ciśnieniu gazu powyżej 0,4 MPa do 10,0 MPa dotyczy gazociągów wybudowanych przed dniem 12 grudnia 2001r., a nie gazociągów projektowanych, stwierdził jednak, że uchybienie to nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia ponieważ organ ustalając odległość sieci gazociągu średniego ciśnienia - 10,0 m miał na uwadze stan istniejącej infrastruktury i związaną z tym m.in. konieczność przeprowadzania jej remontów.
W skardze do Sądu strona skarżąca zarzuciła:
- naruszenie art. 155 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 3 i 3a u.p.d.,
- naruszenie § 10 ust. 5 i 6 rozporządzenia,
- naruszenie § 110 rozporządzenia,
- niewłaściwe zastosowanie załącznika nr 2 tabela nr 1 - Szerokość stref kontrolowanych gazociągów układanych w ziemi o ciśnieniu gazu powyżej 0,4 MPa do 10,0 MPa wybudowanych przed dniem 12 grudnia 2001r., lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę poprzez przyjęcie, iż Burmistrz Miasta [...] zasadnie uznał, że dokonaniu wnioskowanej zmiany sprzeciwia się interes społeczny, wystąpienie stanu zagrożenia bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi i zwierząt, a także możliwości uszkodzenia istniejącej infrastruktury technicznej.
Na tych podstawach wniosła o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania;
- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych. Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U z 2019r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi podniosła argumenty zbliżone do tych, które znalazły się w odwołaniu. Podkreśliła, że budowa gazociągu średniego ciśnienia w [...] stanowi inwestycję celu publicznego, która ma umożliwić mieszkańcom [...] dostęp do ekologicznego źródła energii, którą to okoliczność organy całkowicie pominęły. Obecnie mieszkańcy [...] korzystają głównie z butli gazowych do przygotowywania posiłków oraz z węgla kamiennego do ogrzewania domów, co jest nie ekologiczne a także niebezpieczne.
Jako fakt powszechnie znany podała, że korzystanie z węgla kamiennego powoduje duże zanieczyszczenia powietrza, co nie pozostaje również bez wpływu na stan zdrowia mieszkańców (jak chociażby smog który przyczynia się do licznych chorób układu oddechowego), co powinno szczególnie zostać uwzględnione w stosunku do [...], które są miejscowością turystyczną. Zdaniem skarżącej interes społeczny przemawia za dokonaniem zmiany wnioskowanej decyzji, tym bardziej, że jak wykazano w następstwie budowy sieci gazowej nie dojdzie do zagrożenia stanu bezpieczeństwa mieszkańców [...].
Jako istotną podniosła również okoliczność, że projektowane gazociągi mają zostać posadowione w obrębie pasa dróg gminnych, które mają szerokość kilku metrów i w których jest już zlokalizowane inne uzbrojenie. W związku z powyższym nie będzie możliwe zachowanie ustalonej przez organ odległości 10,m od istniejącego uzbrojenia podziemnego określonej w punkcie 5 w/w decyzji z dnia [...] kwietnia 2020r. Konieczność zachowanie tej odległości spowoduje, jak podniosła, że gazociąg nie będzie mieścił się w pasie drogowym, a będzie musiał zostać posadowiony poza nim. Nie mogąc spełnić warunków decyzji na lokalizację projektowanych gazociągów w obrębie pasa drogowego zmuszona zostanie do rezygnacji z realizacji tego zadania stanowiącego inwestycję celu publicznego.
Podniosła również, że w przypadku lokalizacji projektowanego gazociągu w odległości 10 m od infrastruktury znajdującej się już w pasie drogowy nie zachodziłyby podstawy do uzyskania żadnego zezwolenia zarządcy drogi. Zgodnie bowiem z art. 39 ust. 3 i 3a u.d.p. konieczność uzyskania zezwolenia zarządcy drogi istnieje w przypadku lokalizowania w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam. Ustalone więc przez zarządcę drogi warunki, w jakich obiekty takie mogą zostać zlokalizowane powinny obejmować jedynie warunki dotyczące powierzchni pasa drogowego, a nie wykraczać poza tą powierzchnię. W przypadku lokalizacji takich obiektów poza pasem drogowym nie istnieje bowiem żaden obowiązek związany z uzyskaniem zezwolenia zarządcy drogi. Tym samym wydana decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 stałaby się bezprzedmiotowa i jako taka powinna zostać uchylona.
Dalej podała, że nie zachodziły żadne podstawy do uznania przez organ, że Burmistrz Miasta [...] mógł nawet w sposób posiłkowy, określając odległość projektowanej sieci gazowej od istniejącej w pasie drogowym infrastruktury technicznej, posłużyć się załącznikiem nr 2 do rozporządzenia. Nie usprawiedliwiała tego również okoliczność, że istniejąca w pasie drogowym infrastruktura powstała przed tym dniem. Odległość ta, zdaniem skarżącej powinna zostać wyznaczona w oparciu o aktualnie obowiązujące regulacje czyli § 10 rozporządzenia. Obecnie szerokość ta w przypadku projektowanego gazociągu o maksymalnym ciśnieniu roboczym do 0,5MPa włącznie wynosi 1,0 m, co wynika wprost z § 10 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w związku ze zgodnym wnioskiem stron sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] odmawiającą zmiany decyzji własnej Burmistrza w sprawie zezwolenia na lokalizację sieci gazowej średniego ciśnienia w m. [...] z wniosku [...] sp. z o.o. w [...].
Wnioskiem z 31 stycznia 2020 r. spółka zwróciła się o uzyskanie prawa do dysponowania nieruchomościami: dz. Nr 1903, 1882, 1892, 1947/2, 2027, 2001, 2013, 2017, 2056/4, 2070, 1987, 2106, 2123, 1977, 2199/4, 2194/2, 2173, 2161, 1295, 1220, 1208, 1055, 1058, 1062, 1067, 1082, 1068, 977, 1102, 1243, 1183, 1163/2, 1130, 1116, 521, 472, 414, 396/2 obręb [...] na cele budowlane tj. na wejście i zajęcie nieruchomości przez inwestora oraz osoby działającej na jego zlecenie w celu wykonania gazociągu oraz na jego późniejszą eksploatację i konserwację. Z dołączonego do wniosku uproszczonego wypisu z rejestru gruntów wynika, że wszystkie wymienione działki to drogi gminne.
Decyzją z [...] kwietnia Burmistrz [...] działając jako zarządca dróg gminnych na podstawie art. 39 ust. 3 i 3a u.d.p. zezwolił na lokalizację sieci gazowej średniego ciśnienia w m. [....]. W punkcie 5 decyzji zaznaczył, że nie należy lokalizować sieci gazociągu w obrębie przewodów kanalizacyjnych, studzienek rewizyjnych oraz innych kanałów technicznych mających bezpośrednie połączenie z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi i zwierząt. Minimalna odległość sieci gazociągu średniego ciśnienia od w/w obiektów powinna wynosić 10 m.
Strona skarżąca domagała się zmiany zapisu w tym zakresie w drodze sprostowania poprzez zastąpienie wskazanej odległości 10 m odległością 1 m. Postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. Burmistrz [...] odmówił sprostowania decyzji uzasadniając przyjętą odległość zapisem załącznika nr 2 tabela nr 1 rozporządzenia, a Kolegium utrzymało to postanowienie w mocy.
Wobec powyższego strona skarżąca zwróciła się o zmianę decyzji Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2020 r. w trybie art. 155 k.p.a. Wskazała, że powołany przepis rozporządzenia, który stanowił podstawę wyznaczenia odległości, nie będzie miał w sprawie zastosowania ponieważ dotyczy gazociągów wybudowanych przed 12 grudnia 2001 r. lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę, podczas gdy wniosek dotyczy nowoprojektowanego gazociągu, a ponadto, że nie jest w stanie spełnić warunków decyzji w związku z czym zmuszona zostanie do rezygnacji z realizacji zadania inwestycyjnego, które jest inwestycją celu publicznego, zmierzającą do umożliwienia mieszkańcom [...] dostępu do ekologicznego źródła energii.
Odmawiając ostatecznie zmiany decyzji organ wyjaśnił, że minimalna odległość sieci gazociągu średniego ciśnienia od istniejącej infrastruktury technicznej powinna wynosić 10 m z uwagi na to, że istniejąca w obrębie pasa drogowego infrastruktura techniczna jest przestarzała i wymaga przeprowadzenia gruntownych remontów związanych z użyciem ciężkiego sprzętu i prowadzeniem prac budowlanych, których zasięg znacznie przekroczy szerokość strefy kontrolowanej podyktowanej przepisami rozporządzenia -1 m. Późniejsze wykonywanie prac w bliskiej odległości od gazociągu, która miała by wynosić zaledwie 0,5 m byłoby niemożliwe i spotkałoby się ze sprzeciwem strony skarżącej. Organ uznał, że bezpieczeństwo mieszkańców miasta [...] jest w tym przypadku wartością nadrzędną, a dodatkowo pojawia się problem możliwości prowadzenia robót budowlanych lub remontowych w obrębie strefy kontrolowanej.
Stanowisko to podzielił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Stwierdził jednocześnie, że organ I instancji dokonał oceny interesu społecznego występującego w sprawie, przyznając prymat zagwarantowaniu bezpieczeństwa jego mieszkańcom oraz zapewnieniu możliwości ingerencji ciężkim sprzętem w otoczenie istniejącej infrastruktury technicznej w celu przeprowadzenia niezbędnych remontów, nad interesem społecznym, wykazywanym przez odwołującego tj. dostępu do ekologicznego źródła.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 155 k.p.a. Zgodnie z nim: decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Z punktu widzenia zakresu stosowania art. 155 k.p.a. w relacji do istoty prowadzonego na jego podstawie postępowania - ukierunkowanego na sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej - zasadnicze znaczenie ma to, że jedynym (wyłącznym) miarodajnym kryterium weryfikacji (odwoływalności) decyzji ostatecznej, w trybie o którym w nim mowa, jest interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc klauzule generalne z dominującym znaczeniem kryterium słuszności. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2021 r. II GSK 1475/21. wyrok NSA z 26.11.2010 r., I OSK 164/10, zgodnie z którym tryb zmiany decyzji administracyjnej zawarty w art. 155 służy – co do zasady – zmianie decyzji niewadliwych ( wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń sądów administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepis art. 155 nie tworzy dla stron prawa do trzeciej instancji odwoławczej. W wyroku NSA w Warszawie z 13.12.1996 r., III SA 1212/95, stwierdzono, że nie można traktować trybu z art. 155 jako kolejnej instancji wymiarowej. W innym z kolei wyroku NSA w Warszawie z 15.11.1996 r., III SA 1110/95 wskazał, że w trybie art. 155 k.p.a. mogą być zmieniane lub uchylane zarówno decyzje wadliwe, jak i decyzje niedotknięte żadnymi wadami, wyłącznie jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony. Przepis ten nie może być jednak podstawą rozpoznania merytorycznego sprawy w jej całokształcie, niejako w kolejnej instancji, lub też podstawą do kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Inaczej mówiąc, ograniczenie się przez organ przy rozpatrywaniu sprawy w trybie art. 155 wyłącznie do skontrolowania legalności decyzji objętej wnioskiem strony i zaniechanie rozpoznania sprawy w świetle przesłanek zmiany lub uchylenia decyzji określonych w tym artykule stanowią naruszenie prawa.
W wyroku SN z 6.01.1999 r., III RN 101/98, OSNAPiUS 1999/20, poz. 637 wskazano, że uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1) lub do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1). Zastosowanie tego przepisu do decyzji wadliwych może nastąpić tylko wtedy, gdy wady decyzji lub postępowania poprzedzającego jej wydanie nie dają podstawy do jej wzruszenia przy zastosowaniu innych przepisów Kodeksu (np. art. 156 § 1).
Na bazie przedstawionego orzecznictwa można odnotować kilka wskazań w kwestii stosowania art. 155 k.p.a. Po pierwsze, możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej zawsze stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), co nakazuje ostrożne i restrykcyjne podejście do wykładni przepisów wprowadzających taką możliwość. Po drugie, w odróżnieniu od innych trybów nadzwyczajnych (w szczególności wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności), art. 155 k.p.a. pozwala na wzruszenie decyzji ostatecznej ze skutkiem ex nunc z powodów niezwiązanych z ochroną legalności, lecz z powodów natury celowościowej, motywowanych interesem społecznym lub słusznym interesem strony. Po trzecie, organ wydający decyzję na podstawie art. 155 k.p.a. orzeka w granicach luzu decyzyjnego - sformułowanie zawarte w treści tego przepisu (zwrot "może być") wskazuje na uznanie administracyjne. Po czwarte, luz decyzyjny organu orzekającego w trybie art. 155 k.p.a. ograniczają przesłanki uchylenia lub zmiany tego przepisu, a także zasady ogólne postępowania administracyjnego. Z uwagi na przesłanki wyrażone w art. 155 k.p.a. szczególnego znaczenia nabiera zasada ważenia interesów, wyrażona w art. 7 k.p.a., tj. konieczność znalezienia równowagi pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem obywatela (strony). Innymi słowy: organ stosujący art. 155 k.p.a. powinien rozważyć w kontekście wszystkich okoliczności rozpoznawanej sprawy, jakie racje przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej zgodnie ze słusznym interesem strony, a jakie przemawiają za rozstrzygnięciem przeciwnym, koniecznym z uwagi na interes publiczny (społeczny).
Na tle sprawy wskazać należy, że strona zarówno we wniosku o zmianę decyzji Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2020 r., jak również w odwołaniu od decyzji odmawiającej zmiany tej decyzji wniosek o zmianę w trybie art. 155 k.p.a. niekorzystnej dla niej decyzji oparła na zarzucie naruszenia prawa w tym art. 39 ust. 3 i 3a u.d.p., § 10 ust. 5 i 6 rozporządzenia oraz § 110 rozporządzenia. Tymczasem na gruncie obowiązującego porządku prawnego zarzut taki stanowić mógł podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, o ile w grę wchodziło rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a). Zarzut naruszenia prawa nie mógł stanowić podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. W takiej sytuacji odmowa uchylenia decyzji ostatecznej w rybie art. 155 k.p.a. jest jak najbardziej uzasadniona. Poza tym wskazać należy, że organ rozważył w sposób należyty wskazane w przepisie art. 155 k.p.a. przesłanki od ewentualnego uchylenia decyzji tj. słuszny interes strony oraz interes społeczny. Decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a. ma charakter decyzji uznaniowej, której legalność zapewnia należyte wyważenie interesów oraz uzasadnienie interesu, któremu organ dał prymat. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały art. 155 k.p.a., w szczególności wzięły pod uwagę wszystkie racje przemawiające za uwzględnieniem żądania skarżącego, jak również racje przeciwne - motywowane względami interesu publicznego. Zatem również pod tym względem decyzje odpowiadają prawu.
W świetle powyższego wszczęta przez stronę procedura wzruszenia ostatecznej decyzji w oparciu o art. 155 k.p.a. i powoływane przez stronę okoliczności nie mogła wywołać oczekiwanego rezultatu. Nie można w tym postępowaniu naprawiać wad rozstrzygnięć zapadłych w zwykłym trybie. Otwarta pozostaje natomiast kwestia próby wzruszenia decyzji na podstawie przewidzianej prawem procedury stwierdzenia nieważności, co pozostaje w gestii strony postępowania.
Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło