II SA/Rz 1652/24

WyrokWSA w Rzeszowie2025-04-09

Skład orzekający: Jerzy Solarski, Piotr Godlewski, Jolanta Kłoda-Szeliga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP, która nie precyzuje, że ekwiwalent jest naliczany za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki OSP, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP, która nie precyzuje, że ekwiwalent jest naliczany za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki OSP, stanowi istotne naruszenie prawa. Brak wskazania tego elementu w uchwale, mimo że jest on kluczowy dla prawidłowego naliczania ekwiwalentu zgodnie z ustawą, prowadzi do stwierdzenia nieważności uchwały w całości.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Stalowej Woli zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Zaklikowie dotyczącą ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP. Prokurator zarzucił, że uchwała nie precyzuje, iż ekwiwalent powinien być naliczany za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki OSP, co jest sprzeczne z ustawą o ochotniczych strażach pożarnych. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę i stwierdził nieważność uchwały.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Stalowej Woli na uchwałę Rady Miejskiej w Zaklikowie z dnia 9 maja 2023 r. nr LV/419/2023 w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. II SA/Rz 1652/25 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego w Stalowej Woli jest uchwała Rady Miejskiej w Zaklikowie z 9 maja 2023 r. nr LV/419/2023 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. W podstawie prawnej zaskarżonej uchwały powołano art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządnie gminnym (Dz.U. z 2023 r., poz. 233, dalej: u.s.g.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2490, dalej: u.o.s.p.). Uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego. Prokurator Rejonowy w skardze do WSA zarzucił naruszenie: 1) art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. poprzez ustalenie mocą § 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego za uczestnictwo w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej naliczanego "za udział w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej", podczas gdy przepis art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uprawnia Radę Miejską do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", w konsekwencji czego zaskarżona uchwała jest sprzeczna z zakresem regulacji przekazanej Radzie na podstawie ustawy kompetencyjnej; 2) art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. poprzez ustalenie mocą § 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego "za udział w ćwiczeniu", podczas gdy przepis art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uprawnia Radę Miejską do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", w konsekwencji czego zaskarżona uchwała jest sprzeczna z zakresem regulacji przekazanej Radzie na podstawie ustawy kompetencyjnej; 3) art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. poprzez ustalenie mocą § 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego "za udział w szkoleniu", podczas gdy przepis art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uprawnia Radę Miejską do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", w konsekwencji czego zaskarżona uchwała jest sprzeczna z zakresem regulacji przekazanej Radzie na podstawie ustawy kompetencyjnej. Skarżący Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, wskazując w uzasadnieniu skargi, że zgodnie art. 15 ust. 2 u.o.s.p., wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Zawarte w § 1 pkt 1, 2 i 3 zaskarżonej uchwały zapisy dotyczące naliczania ekwiwalentu za udział w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej, "za udział w szkoleniu, za udział w ćwiczeniu" wprowadzają dowolność uznania momentu uprawniającego do wypłacenia ekwiwalentu, bowiem pojęcie to jest węższe od regulacji przyjętej przez ustawodawcę i w sposób nieuprawniony modyfikuje art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Poprzestanie w zaskarżonej uchwale tylko na stwierdzeniu, że ustala się wysokość ekwiwalentu "za udział" bez doprecyzowania, że jest stawka godzinowa naliczana od momentu zgłoszenia wyjazdu, prowadzi do wniosków istotnie sprzecznych z intencją ustawodawcy. Rada modyfikując przepis ustawy przekroczyła zakres upoważnienia ustawowego, naruszając jednocześnie konstytucyjną zasadę wynikającą z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Modyfikacja przepisów prawa stanowi istotne naruszenie prawa, co skutkować powinno stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Mimo, że wskazaną wadą obarczony jest jedynie § 1 pkt 1, 2 i 3 zaskarżonej uchwały, to jego wyeliminowanie skutkowałoby pozostawieniem w obrocie prawnym aktu prawnego ułomnego. Treść § 2 zaskarżonej uchwały stanowi o utracie mocy obowiązującej poprzedniej uchwały z 26 maja 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu z terenu gminy Zaklików. W § 3 zaskarżonej uchwały jej wykonanie powierzono Burmistrzowi Zaklikowa, zaś § 4 określa datę wejścia w życie uchwały. W takim kształcie uchwała ta nie mogłaby funkcjonować samodzielnie w obrocie prawnym. Tym samym stwierdzenie uchybień we wskazanych przepisach niesie za sobą konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego całej uchwały. W odpowiedzi na skargę RM wskazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno z art. 15 ust. 1 u.o.s.p. jak i z § 1 uchwały wynika, że ekwiwalent pieniężny przysługuje za uczestnictwo /udział. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN, uczestniczyć to inaczej «brać w czymś czynny udział, współdziałać w jakiejś akcji». Jest to zatem synonim (źródło: httns://sjp. nwn.pl/slowniki/uczestniczv%C4%87.htmli). Przepis art. 15 ust. 1 u.o.s.p. uprawnia zatem radę gminy (miasta) do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP za "uczestnictwo" w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. Natomiast art. 15 ust. 1a pkt 1 i 2 ustawy uprawnia radę gminy (miasta) do przyznania ekwiwalentu pieniężnego - stosownie do posiadanych środków - kandydatowi na strażaka ratownika OSP o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1, tj. strażakowi OSP, który ukończył 18 a nie ukończył 65 lat i który jest uczestnikiem szkolenia podstawowego przygotowującego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych oraz strażakowi ratownikowi OSP biorącemu udział w działaniach o których mowa w art. 3 pkt 7, tj. działaniach podejmowanych w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przez zabezpieczanie obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określonego w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym. Pojęcie "uczestnictwa" użyte przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 u.o.s.p. odzwierciedla określony przedział czasu, w którym strażak ratownik OSP pozostaje zaangażowany w działania ratownicze. Ustawodawca zdecydował się dookreślić moment rozpoczęcia owego uczestnictwa, zastrzegając, iż jest nim "zgłoszenie wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej" (art. 15 ust. 2 u.o.s.p.). Doprecyzowanie tej kwestii na poziomie ustawowym zasadniczo powinno czynić zbędnym normowanie jej w uchwale ustalającej wysokość ekwiwalentu. Upoważnienie do ustalenia wysokości ekwiwalentu zawarte w treści art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nie umocowuje bowiem do określenia zakresu uprawnienia do tego ekwiwalentu. Materia ta została unormowana na poziomie ustawowym. Nie oznacza to jednak, że w treści uchwały ustalającej wysokość ekwiwalentu nie mogą znaleźć się postanowienia powtarzające treść art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. w zakresie, w jakim precyzują, że ekwiwalent przysługuje za uczestnictwo w działaniach ratowniczych, za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. W uchwale wskazano udział jako synonim uczestnictwa o który mowa w art. 15 ust. 1 u.o.s.p. Uchwała podjęta na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nie określa konkretnej kwoty ekwiwalentu jaką otrzymuje strażak ratownik OSP w związku z uczestnictwem w konkretnym działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, kandydat na strażaka ratownika OSP w związku z uczestnictwem w szkoleniu podstawowym przygotowującym do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych, strażak ratownik OSP który brał udział w działaniach w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przez zabezpieczanie obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określonego w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym. Wysokość tej kwoty uzależniona jest bowiem od liczonego w godzinach przedziału czasu, jaki strażak ratownik OSP poświęcił na uczestnictwo w działaniach w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przez zabezpieczanie obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określonego w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym, kandydat na strażaka ratownika OSP za uczestnictwo w szkoleniu podstawowym przygotowującym do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy zastrzega bowiem expressis verbis, że wysokość ekwiwalentu nalicza się "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia". Posługując się terminologią przyjętą przez ustawodawcę należy zatem odróżnić "ustalenie wysokości ekwiwalentu" od "naliczenia wysokości ekwiwalentu". Ustalenie wysokości ekwiwalentu należy do rady gminy w podjętej na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uchwale. Naliczenie wysokości ekwiwalentu ma natomiast charakter konkretny. Jest to działanie podejmowane wobec konkretnego strażaka ratownika OSP po zakończonym działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu (w przypadku o którym stanowi art. 15 ust. 1 ustawy), polegające na przemnożeniu stawki ekwiwalentu ustalonej przez radę gminy przez liczbę godzin uczestnictwa. RM nie ustaliła w uchwale sposobu obliczania ekwiwalentu, gdyż w ustawie nie zawarto takiego upoważnienia. Uwzględniając natomiast, że w aktach niższego rzędu nie ma podstaw do powtarzania regulacji ustawowych, RM odstąpiła od dodania w uchwale sformułowań użytych w ustawie. Mając powyższe na względzie RM w § 1 pkt 1-3 uchwały nie określiła sposobu obliczania ekwiwalentu który został przewidziany w ustawie, ale określiła tylko wysokość ekwiwalentu pieniężnego za uczestnictwo /udział w poszczególnych aktywnościach, do czego została zobligowana w art. 15 ust. 2 zdanie pierwsze u.o.s.p. Z tego względu RM przyjmuje, że w żaden sposób nie naruszyła przepisów prawa wskazanych przez skarżącego w skardze. Zdaniem RM, proponowane przez skarżącego brzmienie "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej" bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny", stanowi niedopuszczalną modyfikację art. 15 ust. 2 u.o.s.p. (wyrok WSA w Łodzi z 10 października 2024 r. III SA/Łd 468/24). Ustawa kompetencyjna w ogóle nie upoważnia rady gminy do ustalania zasad wypłaty ekwiwalentu dla strażaków ochotników i kandydatów na strażaka, a jedynie kwot tych świadczeń. Gdyby jednak Sąd podzielił argumentację skarżącego, RM wniosła o niestwierdzanie nieważności uchwały w całości, ale jedynie w części, tj. w zakresie słów "za udział" w § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 uchwały. Powyższe uzasadnić należy ważnym interesem adresatów uchwały. Zakładając bowiem, że Sąd stwierdziłby nieważność uchwały w całości, doszłoby do sytuacji, że RM nie dysponowałaby aktem stanowiącym podstawę do wypłaty strażakom ekwiwalentu i musiałaby oprzeć się na uchwale RM z 27 kwietnia 2017 r. nr XXXV/201/2017 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego członkom Ochotniczej Straży Pożarnej z terenu Gminy Zaklików. Powyższa uchwała została uchylona uchwałą Rady Miejskiej z 26 maja 2022 r. Nr XLIII/ 331/2022 wydaną w tym samym przedmiocie, wyeliminowanej z obrotu prawnego wyrokiem WSA w Rzeszowie z 22 listopada 2023 r. II SA/RZ 897/23. Skoro RM nie uregulowała sposobu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, a skarga prokuratora skupia się w zasadzie na określeniu w § 1 pkt 1-3 "za udział", to w przypadku przyjęcia, że skarga jest uzasadniona wystarczającym byłoby stwierdzenie nieważności uchwały w części, tj. w zakresie słów "za udział" w § 1 pkt 1, 2 i 3 uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego; takim aktem jest objęta wniesioną w niniejszej sprawie skargą uchwała RM w Zaklikowie z 9 maja 2023 r. nr LV/419/2023 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. W myśl art. 147 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Mimo że art. 147 § 1 P.p.s.a. wprost o tym nie stanowi, w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia przez sąd administracyjny nieważności uchwały organu gminy (przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g., w myśl którego uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym stwierdzenie nieważności następuje wyłącznie w przypadku istotnego naruszenia prawa). Do istotnych naruszeń prawa kwalifikują się uchybienia prowadzące do skutków które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, przez co należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz z powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego; do takich zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy ustawą a aktem wydawanym w ramach delegacji ustawowej, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Takie naruszenie Sąd stwierdził w wyniku rozpoznania skargi Prokuratora. Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.o.s.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały), "strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny". Z ust. 2 tego artykułu wynika m.in., że "ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". § 1 zaskarżonej uchwały RM ustaliła zaś wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP z terenu Gminy Zaklików, którzy uczestniczyli w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu: 1) 25 zł za udział w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej, 2) 10 zł za udział w ćwiczeniu, 3) 5 zł za udział w szkoleniu. Zdaniem skarżącego Prokuratora, w § 1 nie wskazano koniecznego elementu dotyczącego czasu rozpoczęcia naliczania ekwiwalentu, tj. za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. I. Odnosząc się do argumentacji skarżącego Prokuratora niewątpliwie należy przyznać rację, że ustawodawca w art. 15 ust. 2 u.o.s.p. określił wzorzec normatywny precyzujący, od kiedy i za jaki czas osobie uprawnionej, tj. strażakowi ratownikowi OSP, należy naliczać ekwiwalent pieniężny. Jest nim każda rozpoczęta godzina, ale co należy podkreślić, liczona od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Niewątpliwie powyższa regulacja nie pozostaje w pełnej adekwatności z regulacją ust. 1 tego artykułu, który oprócz działań i akcji ratowniczych (§ 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały) obejmuje także inne rodzaje "aktywności" strażaków ratowników OSP, za które mogą oni otrzymywać stosowny ekwiwalent. Są to ćwiczenia i szkolenia (§ 1 pkt 2 i 3 uchwały), co do których trudno za w pełni miarodajne uznać powiązanie prawa do otrzymywania ekwiwalentu ze "zgłoszeniem wyjazdu". W związku z tym Sąd stoi na stanowisku, że przy ustalaniu wysokości ekwiwalentu na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. w tym ostatnim zakresie rada gminy powinna kierować się funkcjonalną wykładnią tych przepisów a nie stricte językową, traktując jako punkt odniesienia zapis art. 15 ust. 2 u.o.s.p. w części, w której wskazuje na naliczanie ekwiwalentu "za każdą rozpoczętą godzinę". Zaskarżona uchwała w § 1 w sposób wyraźny pomija ten konieczny element wypowiedzi normodawczej dotyczący naliczania ekwiwalentu strażakom ratownikom OSP z terenu Gminy Zaklików "za każdą rozpoczętą godzinę" (pkt 1, 2 i 3) od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej (w szczególności w pkt 1). W konsekwencji zaniechania prawodawczego treść wskazanych przepisów uchwały budzi uzasadnioną wątpliwość co do zgodności określonego w nich sposobu naliczania ekwiwalentu z regulacją ustawową. Jest to o tyle ważne, że z literalnego brzmienia § 1 zaskarżonej uchwały wynika, że wskazane w jego pkt 1-3 kwoty odnoszą się do całego udziału – odpowiednio w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, ćwiczeniu i szkoleniu – niezależnie od czasu ich trwania, a nie jednostkowo do każdej rozpoczętej ich godziny. W tym zakresie Sąd nie podziela argumentacji RM zawartej w odpowiedzi na skargę, iż celem uniknięcia powtórzeń regulacji ustawowych w akcie niższego rzędu jakim jest zaskarżona uchwała, RM odstąpiła od dodania w uchwale sformułowań użytych w ustawie. Realizacja konstytucyjnej zasady działania na podstawie i w granicach prawa nie oznacza restrykcyjnego zakazu powtórzeń przepisów ustawowych w aktach prawa miejscowego, ale bezwzględny zakaz wprowadzania zapisów sprzecznych z zapisami ustawy. II. W charakter opisanych wyżej uchybień wpisuje się wadliwość którą Sąd dostrzegł z urzędu, korzystając z ustawowych uprawnień do kontroli zaskarżonego aktu poza granicami skargi. Niezależnie bowiem od nieprawidłowości opisanych w pkt I, zapis § 1 uchwały jawi się dodatkowo jako częściowo sprzeczny z zakresem regulacji przekazanej radzie na podstawie normy kompetencyjnej z art. 15 u.o.s.p. poprzez użycie w pkt 1-3 § 1 określenia "za udział", podczas gdy ustawa posługuje się terminem "uczestnictwo". Użyte przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 u.o.s.p. pojęcie "uczestnictwa" w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu odzwierciedla określony przedział czasu, w którym strażak ratownik OSP pozostaje zaangażowany w te działania. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż skorzystanie w uchwale z terminu innego niż ustawowy dla określenia działania które ten termin ustawowy definiuje, rodzi niebezpieczeństwo, że przy realizacji prawa do ekwiwalentu, poprzez naliczenie jego wysokości, będzie mu nadawana treść inna od ustawowej, in concreto, że "udział w działaniu ratowniczym" nie będzie rozumiany jako "uczestnictwo w działaniu ratowniczym" od momentu zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. W świetle powyższego stanowiska, jakakolwiek modyfikacja pojęcia uczestnictwa w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu i związanej z nim wypłaty ekwiwalentu dokonana w wydanej na podstawie tego przepisu uchwale stanowi istotne naruszenie prawa i skutkuje nieważnością tych przepisów (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 września 2023 r. III OSK 2588/22 - LEX nr 3606362 i WSA w Rzeszowie w wyroku z 25 marca 2025 r. II SA/Rz 21/25 - LEX nr 3855712.). Wynikające z przytoczonych orzeczeń uwagi co do pojęć "uczestnictwo" i "udział" pozostają w pełni adekwatne do naliczania ekwiwalentu w przypadku akcji ratowniczej, szkolenia lub ćwiczeń. Jak już wskazano wyżej, pkt 1-3 § 1 uchwały posługują się sformułowaniem "za udział" w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu i ćwiczeniu, a nie ustawowym określeniem "uczestnictwa", które w tych okolicznościach – stosownie do powyższych uwag - nie może zostać uznane za tożsame. Regulacje o charakterze norm prawa miejscowego poświęcone zagadnieniom naliczania ekwiwalentu pieniężnego nie mogą pozostawiać wątpliwości mogących rzutować na niezgodny z ustawą wynik obliczeń. W tej sytuacji opisane rozbieżności między treścią art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. a § 1 pkt 1-3 zaskarżonej uchwały należy kwalifikować jako istotne naruszenie prawa, przemawiające za stwierdzeniem nieważności tej uchwały w całości, o czym Sąd na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło