II SA/Rz 1653/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej ustalającej warunki zabudowy terenu postanawia przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. Po wniesieniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2015 r. Nr [...], wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF B. G. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na fakt samotnego wychowywania 4-letniego syna i pozostawania bez pracy (zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy [...] z dnia 12 listopada 2015 r. – k. 7 akt sądowych). Oprócz alimentów na dziecko (500 zł) oraz uzyskiwanej od rodziców i rodzeństwa pomocy finansowej (700 zł) nie posiada innych dochodów. Jako majątek wykazała objęte małżeńską wspólnością majątkową dom w stanie surowym (związany z przedmiotem skargi), mieszkanie o pow. 64,5 m² (koszy jego utrzymania to ok. 500 zł/m-c), nieruchomość rolną o pow. 0,64 ha oraz samochód Citroen C3 z 2008 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Głównym kryterium decydującym o przyznaniu prawa pomocy jest zatem sytuacja materialna osoby wnioskującej (oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym), w tym przede wszystkim osiągane dochody i wydatki ponoszone na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. W wyniku oceny sytuacji materialno – bytowej skarżącej stwierdzono, że przesłanka ta została przez nią spełniona. Wnioskodawczyni wraz z pozostającym na jej utrzymaniu synem mają do dyspozycji kwotę 1200 zł miesięcznie, z czego po odliczeniu wydatków związanych z mieszkaniem, pozostaje ok. 700 zł, tj. 350 zł/osobę. Kwota ta, uwzględniając zwłaszcza nie budzącą wątpliwości potrzebę zakupu żywności oraz pokrycia innych doraźnych wydatków o charakterze niezbędnym (odzież, obuwie, środki czystości, koszty leczenia) – co jest szczególnie istotne i bardzo prawdopodobne zwłaszcza w przypadku małego dziecka - nie pozwala na poczynienie jakichkolwiek oszczędności celem chociażby częściowego partycypowania w kosztach sądowych, w tym opłacenie warunkującego merytoryczne rozpoznanie skargi wpisu. Wpis ten w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego wynosi 500 zł, co w odniesieniu do deklarowanych dochodów jest kwotą bardzo wysoką, której opłacenie – przy braku wolnych zasobów pieniężnych – praktycznie nie jest możliwe bez powodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. W przypadku skarżącej nie bez znaczenia jest to, że od ponad 4 lat (od 25 stycznia 2012 r.), a więc przez okres zbliżony do wieku dziecka, ma status osoby bezrobotnej. Środki jakimi obecnie dysponuje w większości stanowią pomoc najbliższych członków rodziny (podyktowaną zapewne względem na jej trudną sytuację osobistą i materialną), w pozostałej części są to należności alimentacyjne, których głównym celem jest zapewnienie bieżących potrzeb związanych z utrzymaniem i wychowywaniem dziecka. Obciążenie w tej sytuacji skarżącej wymogiem poniesienia kosztów sądowych faktycznie musiałoby się zatem odbyć kosztem dziecka lub osób ją wspierających. Zauważyć przy tym wypada także, że nie ma ona możliwości pozyskania dodatkowych środków finansowych z wymienionych składników majątkowych (np. poprzez zbycie niektórych z nich), gdyż z racji objęcia ich wspólnością majątkową, nie ma samodzielnej możliwości swobodnego dysponowania nimi. Odmowa przyznania wnioskowanego prawa pomocy równoznaczna byłaby w tej sytuacji z pozbawieniem wnioskodawczyni prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, odnoszącej się do wykazanego przez nią jako składnik majątku niewykończonego domu, co do którego brak zmiany decyzji o warunkach zabudowy może skutkować koniecznością oszacowanej na ok. 40 – 50 tys. zł rozbiórki dachu – opinia osoby uprawnionej w zakresie proj. arch. i konstr., k. 8 akt sądowych). Uznając w przedstawionej sytuacji wniosek B. G. za uzasadniony w całości, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.