II SA/Rz 166/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Robert Sawuła Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 1 lutego 2007 r. sprawy ze skargi H.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr[....] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej H.L. kwotę 36 zł /słownie: trzydzieści sześć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia [...]r.[...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. po rozpoznaniu odwołania H.L. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...]r. [...]/ o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem K.L., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia decyzji ostatecznej wynika, że decyzja z dnia [...]r. odmawiająca przyznania H.L. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem K.L. została uzasadniona przekroczeniem dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia. H.L. w odwołaniu od tej decyzji wskazała, że w 2004 r. miała dochód utracony w związku z przejściem męża na rentę w dniu 20 maja 2005 r. Ponadto mąż otrzymał w zakładzie pracy jednorazową zapomogę na zakup pompy insulinowej w wysokości 15.000 zł dla córki chorej na cukrzycę. Obecnie z renty męża w wysokości 1.047 zł miesięcznie utrzymuje się cała rodzina m.in. 4-ka dzieci w wieku szkolnym, w tym chore dziecko potrzebujące specjalnej diety, chory mąż po dwóch operacjach. Na tej podstawie H.L. wnosiła o pozytywne rozpatrzenie odwołania. Organ odwoławczy podkreślił, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ określa warunki nabywania świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tego świadczenia. Cytując przepisy art. 17 oraz art. 3 pkt 2 i art. 3 pkt 1a powyższej ustawy wskazano, że z zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w roku podatkowym wynika, iż dochód rodziny H.L. wyniósł 50.826,65 zł, a po pomniejszeniu o należny podatek i składki na ubezpieczenia – 42.008,74 zł. Do tego dochodu należy doliczyć dochód uzyskany w 2004 r. z gospodarstwa rolnego w wysokości 7.752,24 zł /3,33 ha przelicz x 194 zł x 12 miesięcy/. Łączny dochód rodziny wyniósł więc 49.760,98 zł, po podzieleniu przez 6 osób w rodzinie – 691,12 zł. Dochód ten przekracza kryterium dochodowe ustalone w ustawie jako warunek podstawowy do przyznania zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków. Ustalona kwota dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, czyli 691,12 zł jest wyższa o 108,12 zł niż kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 2 cyt. ustawy /art. 583 zł/. Przekroczenie kryterium dochodowego stanowi kwotę wyższą niż wysokość najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w okresie zasiłkowym /43 zł/ i dlatego wniosek odwołującej się nie mógł zostać pozytywnie załatwiony /art. 5 ust. 3 cyt. ustawy/. Wyjaśniono również, że decyzje w sprawie świadczeń rodzinnych nie są oparte na uznaniu administracyjnym, lecz mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że ich treść wynika wprost z uregulowań ustawowych. O przyznaniu przedmiotowych świadczeń decydują wyłącznie czynniki określone w ustawie. W odniesieniu do zarzutu odwołującej się dotyczącego dochodu utraconego w 2004 r. wyjaśniono, że w art. 3 pkt 23 cyt. ustawy wymienione zostały okoliczności, które powodują utratę dochodu. Wskazane przez odwołującą się okoliczności nie powodują utraty dochodu. Trudna sytuacja materialna i rodzinna odwołującej się nie uzasadnia wydania decyzji o innej treści niezgodnej z prawem /art. 6 K.p.a./. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie H.L. wnosiła o przywrócenie uprawnień do zasiłku rodzinnego na 4-kę dzieci od września "z uwzględnieniem utraty dochodu męża uzyskanego w 2004 r." i stwierdziła, że nie zgadza się z decyzją Urzędu Gminy /GOPS[...]oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego /SKO-[...]/. Skarżąca podała, że w 2004 r. mąż był zdrowy, pracował, a jednak otrzymywała zasiłek rodzinny wraz z dodatkami oraz świadczenie pielęgnacyjne na dziecko niepełnosprawne. W dniu 20 maja 2005 r. mąż przeszedł na rentę chorobą /całkowita niezdolność do pracy/, co wiąże się z mniejszymi dochodami miesięcznymi i jeszcze odebrano jej uprawnienia do zasiłku na dzieci. Dochód uzyskany w 2004 r. przekroczył kryterium dochodowe, gdyż mąż otrzymał w zakładzie pracy jednorazową zapomogę na zakup pompy insulinowej w wysokości 15.000 zł dla córki chorej na cukrzycę insulinozależną. Obecnie mąż jest po dwóch ciężkich operacjach głowy, dziecko niepełnosprawne wymaga diety i leków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że nie może ona pozostać w obrocie prawnym, choć z innych przyczyn niż wskazane w skardze, a które Sąd – nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami – uwzględnił z urzędu /art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Przepis art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm./ wylicza w swej treści wyczerpująco wady decyzji administracyjnej stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Jedną z tych wad jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 § 1 pkt 2 in fine/. Jako rażące kwalifikowane są nie tylko naruszenia przepisów prawa materialnego, lecz także przepisy kompetencyjne, jak również przepisy procesowe /vide B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wyd. C.H. Beck W-wa 1996, str. 717/. Nie wynika bowiem z brzmienia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., aby wadliwość miała dotyczyć tylko podstawy materialno-prawnej decyzji. Również rażące naruszenie przepisów prawa powołanego jako podstawa kompetencyjna lub proceduralna rozstrzygnięcia jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji /vide wyrok NSA z dnia 8.08.1986 r. SA/Wr 370/86/. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje, że decyzja organu odwoławczego wydana bez odwołania strony jest nieważna z przyczyny rażącego naruszenia prawa /art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a./ - wyrok z dnia 7 lipca 1988r., IV SA 244/88 /Problemy Praworządności 1988, nr 11/. Również w wyrokach NSA z dnia 17 września 1990 r. III SA 647/90 /Prawo i Życie 1991, nr 36, s. 15/ i z dnia 21 grudnia 1987 r. IV SA 907/87 /Gospodarka, Administracja Państwowa 1988, nr 12, s. 41/ jako rażące naruszenie prawa w postępowaniu odwoławczym uznano wszczęcie postępowania odwoławczego bez odwołania, a także rozpatrzenie sprawy co do decyzji, od której nie wniesiono odwołania. Analiza materiału zebranego w sprawie prowadzić musi do wniosku, że zaskarżona decyzja z dnia [...]r. /[...] / w rzeczywistości została wydana bez odwołania strony. Złożone bowiem przez H.L. odwołanie – pismo z dnia [...] r. /k. 1 akt II instancji/, zważywszy w szczególności na treść zawartych w nim żądań /"o przywrócenie zasiłku rodzinnego"/ nie może być poczytane za odwołanie od wydanej w pierwszej instancji decyzji z dnia [...]r. /GOPS/[...]/. Wobec jednakże twierdzeń skarżącej podczas rozprawy przed Sądem w dniu 2 sierpnia 2006 r., że składała odwołanie zarówno od decyzji dotyczącej zasiłku rodzinnego, jak i od decyzji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego – były to odrębne pisma, ale nie posiada ich kopii – Sąd zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o nadesłanie stosownego wyjaśnienia, a więc czy wspomniane wyżej pismo z dnia [...]r. jest jedynym odwołaniem H.L., czy też zostało przez nią wniesione również inne odwołanie. W nadesłanym piśmie z dnia [...] r. organ ten stwierdził, że "pismo H.L. z dnia [...]r. jest jedynym odwołaniem wniesionym przez w/w do tut. Kolegium". W rezultacie więc Sąd nie znajduje żadnych podstaw do uznania, że skarżąca H.L. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro organ odwoławczy rozpatrzył sprawę co do decyzji, od której nie wniesiono odwołania, to w świetle wcześniejszych wywodów, uprawnionym jest wniosek, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, orzekając o zwrocie kosztów postępowania zgodnie z art. 200 powyższej ustawy.