II SA/Rz 166/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy - zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości postanawia I. Zwolnić skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi w 1/2 części, tj. w kwocie 100 zł., II. W pozostałej części odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. W. M. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] zwrócił się o zwolnienie od niego wskazując, że z uzyskiwanych przez siebie zarobków utrzymuje całą rodzinę, tj. przebywającą na urlopie wychowawczym żonę i trzech synów. Spłaca też kredyt zaciągnięty na budowę domu, w związku z czym zapłata kwoty 200 zł. wiązałaby się dla niego ze znacznym uszczerbkiem finansowym. W złożonym na wezwanie urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF skarżący wskazując na te same okoliczności zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wg zawartego w nim oświadczenia posiada on majątek w postaci domu o pow. 102 m², jego dochody wynoszą 3970 zł. brutto, które obciąża spłata kredytu w wysokości 480 zł. i pożyczki w kwocie 780 zł. miesięcznie. Zgodnie ze złożonym przez W. M. dodatkowym oświadczeniem zakup żywności pochłania 1200 zł./m-c, średnia wysokość miesięcznych opłat związanych z utrzymaniem domu (gaz, energia elektryczna, telefony, woda, kanalizacja, wywóz śmieci) to 365 zł., zaś koszty dojazdu do pracy to ok. 400 zł. Skarżący oprócz wynagrodzenia za pracę nie uzyskuje innych dochodów, posiada samochód osobowy Daewoo Matiz (rok prod. 1999) i motocykl MZ z 1983 r. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno całości jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy. Na zwolnienie to zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., składa się zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków składają się na koszty sądowe). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać – zgodnie z § 4 tego artykułu - na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oceniając możliwość poniesienia przez skarżącego związanych ze skargą kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, poddano analizie wszystkie wyszczególnione przez niego wydatki związane z utrzymaniem siebie i rodziny oraz domu. Ich łączną wysokość, tj. 3225 zł. w kontekście zasad doświadczenia życiowego, uznano za adekwatną do rzeczywistych wydatków wiążących się z zaspokajaniem niezbędnych potrzeb życiowych 5-osobowej rodziny. Wskazane wydatki obejmują zakup żywności, opłaty za tzw. media, koszt dojazdów skarżącego do pracy, spłatę kredytu i pożyczki. Mają one charakter obligatoryjny i możliwości poczynienia wśród nich stosownych oszczędności jest bardzo ograniczona. Jednak różnica między tymi wydatkami a dochodami w ujęciu netto (przy wynagrodzeniu brutto 3970 zł. będzie to ok. 2700 zł.) daje kwotę ok. 450 zł., w której należy upatrywać potencjalnej możliwości pokrycia przez skarżącego kosztów związanych z jego udziałem w sprawie (obowiązek taki dla stron wynika z art. 199 P.p.s.a. i dotyczy w szczególności osób posiadających stałe źródło dochodów i zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe). Kwotę tę samą w sobie należałoby uznać za wystarczającą dla poniesienia pełnych kosztów postępowania, wzięto jednak pod uwagę, iż wnioskujący ma także na utrzymaniu oprócz żony troje dzieci w wieku 1 roku oraz 6 i 17 lat. Z ich osobami niewątpliwie także wiążą się inne niż w/w wydatki, np. związane z edukacją, leczeniem, itp. Z tego względu, mając na uwadze aktualną sytuację materialno – bytową W. M. uznano, że spełnia on warunki do uzyskania częściowego wsparcia w zakresie wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi, którego uiszczenie (przy równoczesnym spełnieniu innych wymogów formalnych) jest niezbędnym warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi, a którego opłacenie w pełnej wysokości w krótkim okresie czasu mogłoby się wiązać dla niego i rodziny z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Tą część wpisu, którą skarżący będzie w stanie uiścić bez powodowania tego uszczerbku, oceniono na połowę jego pełnej wysokości. Stwierdzono jednocześnie, że z uwagi na ścisłe powiązanie kosztów sądowych z konkretnym etapem postępowania i ich rozłożenie w czasie, przy regularnych dochodach które nie należą do najniższych, będzie on w stanie bez zagrożenia dla niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem poczynić pewne oszczędności i wygospodarować niezbędne kwoty na poczet kosztów, które mogą ewentualnie wystąpić w przyszłości; najbardziej prawdopodobne z nich to opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi w kwocie 100 zł. i w takiej samej wysokości wpis od skargi kasacyjnej (połowa wpisu od skargi). Podkreślenia przy tym wymaga także to, że skarżący mimo ciążącego na nim z mocy art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. obowiązku i mimo skierowanego do niego wezwania, nie wykazał w pełni przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez siebie zakresie (obciąża to osobę wnioskującą). Związane jest to z brakiem jednoznacznych i nie budzących wątpliwości wyjaśnień dotyczących ewentualnego korzystania ze wsparcia pomocy społecznej (np. zasiłki rodzinne, zasiłek wychowawczy), ograniczając się do stwierdzenia, iż podana kwota wynagrodzenia za pracę (3970 zł. brutto) wyczerpuje całość uzyskiwanych przez niego dochodów. W tej sytuacji uwzględniając wszystkie przedstawione wyżej okoliczności za adekwatne uznano przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie, w jakim umożliwi mu ono sądową kontrolę zaskarżonej decyzji, tj. zwolnienie od wpisu od skargi w 1/2 części. Odmienne uznanie stanowiłoby naruszenie ustawowych zasad przyznawania prawa pomocy przyczyniając się do nieuzasadnionego pozbawiania Skarbu Państwa należnych mu dochodów. Koszty sądowe, analogicznie jak np. podatki, stanowią należność publicznoprawną i w przypadku skarżącego brak jest wystarczających powodów, aby priorytet względem nich przyznać wszystkim obciążającym go wydatkom (dotyczy to zwłaszcza zaciągniętego we własnym interesie i na zaspokojenie własnych potrzeb kredytu i pożyczki). Ubocznie należy zwrócić też uwagę na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w sytuacji uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.