II SA/Rz 166/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Wezwany do uiszczenia wpisu od swej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego W. M. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Żądanie to podtrzymał następnie w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). Z przedstawionych przez wnioskodawcę danych wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką (12 lat). Pozostają w "bardzo trudnej sytuacji materialnej", bowiem prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza nie przynosi żadnego dochodu (na potwierdzenie powyższego przedłożono zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 11.03.2014 r. wskazujące, że przyjęty do podstawy opodatkowania dochód W. M. w 2013 r. wyniósł 0 zł). Fakt pobierania nauki przez córkę oraz jej choroba wymagają znacznych nakładów finansowych. Do "stosownego funkcjonowania" wnioskodawca korzysta niejednokrotnie z pomocy rodziny. Skarżący wraz z córką mieszkają w domu jego matki. Jest on właścicielem nieruchomości, na której znajduje się budynek związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, którego stan techniczny jest zły, wymagając dużych nakładów finansowych. Uznając, że złożone przez stronę oświadczenie majątkowe jest niewystarczające do oceny jej możliwości płatniczych wezwano ją do jego uzupełnienia (w terminie siedmiu dni) poprzez podanie następujących danych: - źródła i wielkości dochodu miesięcznego, stanowiącego podstawę utrzymania wnioskodawcy i jego córki, w tym wielkości pomocy finansowej otrzymywanej miesięcznie od rodziny, - czy matka wnioskodawcy – W. M. wchodzi w skład wspólnego z nim gospodarstwa domowego (ze zwrotnego potwierdzenia odbioru skarżonej decyzji wynikało, że odebrała ona to rozstrzygnięcie jako dorosły domownik); zaznaczono, że jeśli W. M. tworzy z wyżej wymienionym wspólne gospodarstwo domowe należy podać wysokość jej miesięcznego dochodu i jego źródło oraz posiadany przez nią majątek (nieruchomości, wartościowe przedmioty, oszczędności), - średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny (w tym matki, jeśli wchodzi do wspólnego gospodarstwa domowego) tj. na żywność, leczenie, pomoce naukowe i inne istotne potrzeby, - średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie domu (z wyszczególnieniem poszczególnych opłat tzn. za gaz, energię elektryczną, wodę i kanalizację, opał), - średnich miesięcznych wydatków z tytułu korzystania z telefonu (jeśli ma to miejsce), - wszystkich posiadanych pojazdów mechanicznych, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (marka, rok produkcji) oraz kosztów miesięcznych ich utrzymania, - rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej i czy w związku z powyższym zatrudniani są pracownicy (jeśli tak, to ilu), - czy budynek gospodarczy, którego dotyczy niniejsza sprawa stanowi przedmiot wynajmu (jeśli tak, to należy podać kwotę czynszu z tego tytułu (z akt sprawy wynika, że w budynku tym znajduje się biuro podmiotu o nazwie "[...]"). Równocześnie wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez niego i matkę (jeśli wchodzi ona do wspólnego gospodarstwa domowego) rachunków bankowych za okres od 1 lutego 2014 r. do dnia wykonania wezwania (obejmujących dokonane operacje oraz wskazanie ich salda końcowego). Wezwanie powyższe doręczone zostało W. M. w trybie tzw. awizacji przesyłki dnia 18 kwietnia 2014 r., zaś siedmiodniowy termin do jego wykonania upłynął względem wyżej wymienionego z dniem 25 kwietnia 2014 r. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Prawo pomocy, na które składa się m. in. zwolnienie od kosztów sądowych (taki jest zakres żądania skarżącego) stanowi formę dofinansowania strony z budżetu państwa w sytuacji, gdy nie jest ona obiektywnie w stanie ponieść tego rodzaju wydatku. Stanowi ono wyłom od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.". Ustawodawca przewidział przedmiotowe wsparcie dla sytuacji, gdy wnioskujący o nie nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (tzw. częściowe prawo pomocy). Jednoznaczne brzmienie powołanego przepisu nie budzi przy tym wątpliwości, że wykazanie wskazanej przesłanki przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Musi on zatem w sposób rzetelny przedstawić wszelkie istotne w powyższym aspekcie okoliczności tj. te dotyczące jego stanu rodzinnego, majątku i dochodów. W razie zaś otrzymania wezwania, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a., do uzupełnienia podanych informacji i przedstawienia określonych dokumentów winien podjąć należytą współpracę z Sądem. W przeciwnym bowiem razie tj. nie stosując się do treści takiego wezwania bądź też wykonując go w sposób wybiórczy strona musi liczyć się z negatywnym dla siebie rozstrzygnięciem w przedmiocie zgłoszonego żądania. Jest to związane z publicznym charakterem środków stanowiących źródło finansowania pomocy dla strony, których wydatkowanie powinno następować z należytą ostrożnością tj. z uwzględnieniem nakazu dbałości o stan finansów państwa. Biorąc pod uwagę podane wyżej regulacje prawne w kontekście okoliczności faktycznych niniejszej sprawy uznano, że wniosek W. M. nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można bowiem przyjąć, że wykazał on, iż sytuacja, w której się znajduje wymaga udzielenia mu wsparcia w żądanym zakresie. Z wniosku wymienionego wynikało bowiem, że nie osiąga on żadnych innych dochodów niż te, których źródło stanowi prowadzona przez niego działalność gospodarcza. Jednocześnie oświadczył on, że z powyższego tytułu w 2013 r. nie uzyskał jakiegokolwiek dochodu. Strona wskazała także, iż dla "stosownego funkcjonowania" korzysta niejednokrotnie z pomocy rodziny, mieszkając w domu stanowiącym własność matki (również tam mieszkającej - jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru skarżonej decyzji). Wobec zatem wątpliwości co do faktycznej liczby osób tworzących wspólne z wnioskodawcą gospodarstwo domowe, a co z tym związane ich stanu majątkowego jak i co do faktycznego dochodu pozostającego miesięcznie do dyspozycji skarżącego, wezwano go do udzielenia stosownych wyjaśnień w tym przedmiocie. Niejasne było bowiem, z czego wyżej wymieniony pokrywa wydatki związane z codzienną egzystencją, jak i te dotyczące leczenia i nauki córki, które – jak wynikało z wniosku – są znaczne w sytuacji, gdy jedyne wskazane źródło dochodu tj. prowadzona działalność gospodarcza dochodu tego faktycznie nie przynosi. Rodziło to domniemanie, przy jednoczesnym uwzględnieniu stwierdzenia o otrzymywaniu pomocy od rodziny, że wnioskodawca i jego córka tworzą w istocie wspólne gospodarstwo domowe z jego matką, przy czym nieznana jest kwota dochodu i stan majątkowy tej ostatniej. Wezwanie dotyczyło także podania średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny, domu, z tytułu korzystania z telefonu oraz podania posiadanych pojazdów mechanicznych i związanych z nimi miesięcznych kosztów utrzymania. Zawierało także żądanie przedłożenia wyciągów z posiadanych przez domowników rachunków bankowych. Nie zostało ono jednakże wykonane w jakimkolwiek zakresie tj. wnioskodawca nie podał żadnej z żądanych od niego informacji, jak też nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych. Nie rozwiał tym samym istniejących co do jego rzeczywistej sytuacji finansowej wątpliwości. Powyższa postawa nie może skutkować przychyleniem się do jego wniosku, co zostało przesądzone w orzecznictwie sądowym, wedle którego skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej w wezwaniu w trybie art. 255 P.p.s.a. dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że wykazała ona przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.01.2009 r. I FZ 525/2008, LexPolonica nr 2139848). Należy w tym miejscu wskazać, że doręczenie przedmiotowego wezwania, pomimo, że nie nastąpiło do rąk adresata było skuteczne ze względu na brzmienie art. 73 P.p.s.a. i przewidzianą w nim fikcję prawną doręczenia. Mając to wszystko na względzie odmówiono W. M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznając, że nie wykazał on w dostateczny sposób, że rzeczywiście pozostaje "w bardzo trudnej sytuacji materialnej" i nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie takiego wydatku (który na obecnym etapie postępowania wynosi 200 zł). Nie usunął on bowiem wątpliwości co do faktycznych możliwości sfinansowania swojego udziału w sprawie, pomimo skierowanego do niego wezwania w tym przedmiocie. Podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.