II SA/Rz 166/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego -skargę oddala- Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 i art. 262 § 1 pkt 2, art. 264 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 - zwana dalej w skrócie K.p.a.) po rozpatrzeniu zażalenia M.K. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania o rozgraniczenie nieruchomości i obciążenia tymi kosztami właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Wymienionym postanowieniem Wójt Gminy ustalił koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w C. nr ewid. 3463 z działką nr ew. 3464 na łączną kwotę 2 200 zł (pkt 1); Zobowiązał do uiszczenia kosztów określonych w pkt 1 następujące strony: - M.S. zam. J. ul. M. [...] w kwocie 200 zł.; - M. K. zam. C. [....] w kwocie 1 100 zł (pkt 2); Ustalił termin uiszczenia kosztów: należności ww. winny być wpłacone w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia w kasie Urzędu Gminy lub na konto Gminy (pkt 3). W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie rozgraniczeniowe wszczęto na wniosek M.S. i zostało zakończone wydaniem w dniu 20 listopada decyzji o rozgraniczeniu. Całkowity koszt rozgraniczenia ustalono na kwotę 2.200 zł. W toku prowadzonego postępowania wydane zostało postanowienie zobowiązujące strony do uiszczenia zaliczki w kwocie po 900 zł na pokrycie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Zaliczkę w kwocie 900 zł wpłacił tylko M.S.. Organ przytoczył treść art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., a nadto wyjaśnił, że postępowanie rozgraniczeniowe jest prowadzone w interesie wszystkich rozgraniczanych nieruchomości, a koszty tego postępowania powinny ponosić, bez względu na to, z czyjej inicjatywy wszczęto rozgraniczenie. Na poparcie stanowiska organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 263 K.p.a. do kosztów postępowania rozgraniczeniowego zalicza się między innymi koszty biegłych (w niniejszej sprawie koszt sporządzenia przez geodetę niezbędnej dokumentacji rozgraniczeniowej). Stosownie do art. 152 Kodeksu cywilnego właściciele gruntów sąsiadujących są zobowiązani do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. W niniejszej sprawie koszty dla każdej strony wyniosły 1.100 zł. W zażaleniu M.K. nie wyraziła zgody na partycypowanie w kosztach postępowania w wysokości 1 100 zł i zasugerował bardziej wnikliwe potraktowanie tego konkretnego przypadku. Oświadczyła, że nigdy nie była stroną zainteresowaną rozgraniczeniem i nigdy też przebiegu istniejącej granicy nie kwestionowała. Poprzedni sąsiedzi nie zgłaszali wątpliwości, co do przebiegu granicy. Dopiero od geodety dowiedziała się, że istnieją wątpliwości, co do przebiegu granicy, gdyż w mapach istnieje błąd stwierdzony przez Starostwo Powiatowe . Wyjaśniła też, że Naczelny Sąd Administracyjny w motywach uzasadnienie uchwały I OPS 5/6 stwierdził, że "W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej z nieruchomości nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Wobec tego nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które zostało wszczęte zbyt pochopnie". W ocenie żalącej taka sytuacja wystąpiła w jej przypadku, gdyż wbrew jej woli została obciążona kosztami w wyniku zbyt pochopnego wszczęcia postępowania. Ponadto nie jest poważne dopatrywanie się przez wnioskodawcę nieprawidłowości względem granicy, która była i jest doskonale widoczna, miedza zachowana, linia prosta i nienaruszona. Brakującej powierzchni działki winien szukać, być może, poprzez rozgraniczenie z pozostałymi sąsiadami. Kolegium stwierdzało, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu I instancji wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Przedmiotem analizy Kolegium była kwestia prawidłowości ustalenia przez organ I instancji kosztów postępowania. Kolegium nie oceniało legalności decyzji rozgraniczeniowej. Rozważając kwestię obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego, Kolegium wskazało na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 26) i wywiodło, że przywołana uchwała nie pozwala organom na uznaniowość w stosowaniu art. 152 Kodeksu cywilnego. Skoro w myśl tego przepisu koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez obie strony sporu, bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego, i bez względu na sposób jego zakończenia (decyzją rozgraniczeniową, aktem ugody, czy też decyzją o umorzeniu postępowania wydaną w trybie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Kolegium nie zgodziło się z twierdzeniem, że interes prawny ma jedynie strona, która występuje o wszczęcie postępowania, w tym przypadku z wnioskiem o rozgraniczenie. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. koszty postępowania rozgraniczeniowego ciążą na wszystkich stronach postępowania i nie ma znaczenia fakt, że postępowanie zostało zainicjowane tylko przez jednego właściciela. Kolegium stwierdziło też, że wysokość ponoszonych kosztów rozgraniczenia została prawidłowo ustalona. Stwierdzić wypada, że postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło również strony żalącej się, gdyż dokonano prawnie wiążącego przebiegu linii granicznej. W skardze do Sądu skarżąca M.K. zaskarżyła wymienione na wstępie postanowienie Kolegium w całości i podtrzymała zarzuty zawarte w zażaleniu. Nie został określony przez skarżącą kierunek weryfikacji zaskarżonego postanowienia. Podniosła, że w jej ocenie wątpliwym wydaje się wybór geodety do przeprowadzenia rozgraniczenia, która nie odbyła się w trybie przetargowym. Decyzja o rozgraniczeniu nie dotarła do Starostwa Powiatowego , dlatego stan nieruchomości jest nadal nieuregulowany. Błąd oceniany w postępowaniu rozgraniczeniowym nie został skorygowany w czasie, przeprowadzanej ostatnio w gminie modernizacji ewidencji gruntów. Stroną tego postępowania powinno być też Starostwo Powiatowe . Do skargi dołączono kopie map ewidencyjnych z różnych okresów oraz aktualne zdjęcia przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 3464 i 3463. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postanowienie w przedmiocie ustalenia i rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Zaznaczyć należy, że wysokość tych kosztów nie była kwestionowana, sporne jest jedynie określenie kręgu osób zobowiązanych do ich poniesienia. Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.). Rozgraniczanie nieruchomości uregulowane w ustawie z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne obejmuje dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe. Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek lub z urzędu. W postępowaniu czynności rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę albo, gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. To jednak, że postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach: administracyjnym i sądowym, nie zmienia faktu, że sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych, stanowi jedną całość. Zaskarżone postanowienie dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania administracyjnego. W postępowaniu tym będzie miał zatem zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracyjny. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, zaś w przypadku kosztów rozgraniczenia, koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości według zasady wyrażonej w art. 152 K.c. (tak w uchwale NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06). Zgodnie bowiem z art. 152 K.c., koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Przywołana uchwała NSA, w kontekście jej motywów, nie pozwala organom na uznaniowość w stosowaniu art. 152 k.c. Skoro w myśl tego przepisu koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez obie strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (tak również w wyroku NSA z dnia 25 stycznia 2018 r. I OSK 1744/17, wyroku NSA z dnia 8 listopada 2017 r. I OSK 48/16, wyroku NSA z dnia 13 września 2017 r. I OSK 2888/15). W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości nie może skutecznie wywodzić, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży bowiem w interesie prawnym wszystkich właścicieli (tak m.in. w wyroku WSA w Łodzi z 15.03.2018 r. III SA/Łd 1202/17, w wyroku WSA w Krakowie z 16.01.2018 r. III SA/Kr 632/17, w wyroku WSA w Gliwicach z 6.06. 2014 r. II SA/GI 180/14). Skoro spoczywa na nich materialnoprawny obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów, to ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości również leży w ich interesie. Pod pojęciem interesu strony, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. należy w przypadku postępowania rozgraniczeniowego rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej, należycie udokumentowanej granicy, której beneficjentem są w równym stopniu właściciele nieruchomości po obu stronach tak ustalonej granicy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zainicjowane przez wnioskodawcę postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było również w interesie skarżącej jako właścicielki nieruchomości sąsiedniej, objętej decyzją rozgraniczeniową Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] r. Bez znaczenia dla kwestii obciążenia stron postępowania kosztami postępowania rozgraniczeniowego pozostaje natomiast okoliczność, która ze stron to postępowanie zainicjowała. Ponieważ są oni stronami tego postępowania, to toczy się ono w ich interesie, a zagadnienie sporności granic jest tu bez znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił, jako niezasadną.