II SA/Rz 1664/16
PostanowienieWSA w Rzeszowie2017-05-08
Skład orzekający: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która posiada stałe dochody, majątek (nieruchomości, wierzytelności) i ponosi wydatki, w tym ratę pożyczki, może zostać uznana za niezdolną do poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przeznaczoną dla osób faktycznie ubogich. Wnioskodawczyni, posiadając stabilną sytuację finansową, stałe dochody, majątek oraz bilans dodatni po uwzględnieniu wszystkich wydatków (w tym raty pożyczki), nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, jej sprzeciw od postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni J. D. złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego odmawiającego przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz uznał, że wnioskodawczyni posiada wystarczające dochody z emerytury i działalności gospodarczej, mieszka z mężem również posiadającym dochody, a także dysponuje majątkiem w postaci domu i lasu oraz wierzytelnościami. Wnioskodawczyni podniosła w sprzeciwie, że jej sytuacja materialna została zinterpretowana niekorzystnie i sprzecznie z orzecznictwem.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. D. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1664/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.
Zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy odmówił J. D. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ustalił, że wnioskodawczyni ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada stałe źródło dochodów w postaci emerytury w wysokości 1580 zł, a także dochód z prowadzonej działalności w kwocie 1050 zł. Zamieszkuje wraz z mężem, który również ma stałe źródło utrzymania - emeryturę w wysokości 1630 zł plus dodatek 140 zł. Na współwłasność posiadają dom o powierzchni 240 m 2 oraz las o powierzchni 8600 m2, po ½. Wnioskodawczyni posiada również wierzytelności w kwocie 50.000 zł. W ocenie referendarza sytuacja majątkowa wnioskodawczyni jak również przedstawiane przez nią wydatki w łącznej kwocie 1500 zł ( opłaty za media, czynsz, na leczenie ) nie uprawniają do skorzystania z wnioskowanej pomocy. Wniosku takiego nie uzasadnia zdaniem referendarza spłacanie pożyczki, której miesięczna rata wynosi 1320 zł. Zobowiązania cywilnoprawne, jak podkreślił, nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a prawo pomocy nie może zmierzać do ochrony posiadanych zasobów materialnych.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżąca podniosła, że ujawniona przez nią sytuacja materialna została zinterpretowana w sposób dla niej niekorzystny i sprzeczny z orzecznictwem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."): przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym( a tego dotyczy wniosek ) następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jak każdy wyjątek wymaga ścisłej interpretacji.
Użycie przez ustawodawcę zwrotu "nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny" oznacza sytuację, w której strona pomimo podjętych starań nie może wygospodarować kwoty na pokrycie należności sądowych, a obciążenie tą kwotą jej finansów odbyłoby się kosztem zdrowia jej lub członków jej rodziny.
Z taką sytuację z całą pewnością nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Proste zestawienie wszystkich ponoszonych przez wnioskodawczynię wydatków ( łącznie z ratą pożyczki) 2820 zł z dochodami 4400 daje bilans dodatni, co przy uwzględnieniu posiadanych przez wnioskodawczynię aktywów w postaci nieruchomości, wierzytelności pieniężnych wskazuje na stabilną sytuację finansową, która pozwala na pokrycie bieżących wydatków, jak również wydatków związanych z prowadzeniem sprawy przed sądem. Wydatki te wnioskodawczyni powinna była przewidzieć w związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym.
W świetle powyższego Sąd zgadza się z dokonaną przez referendarza oceną sytuacji majątkowej Skarżącej, która wbrew sprzeciwowi wpisuje się w jednolitą linię orzeczniczą, zgodnie z którą prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takich wnioskodawczyni nie należy.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło