II SA/Rz 1672/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1672/15 zwalniającego Skarżącego od kosztów sądowych i odmawiającego ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych postanawia zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego i przyznać Skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata J. K. ( dalej Skarżący ) we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na formularzu PPF, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że nie stać go na poniesienie związanych z tym wydatków. Jest osobą bezrobotną, utrzymującą się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej, tj. zasiłku okresowego w wysokości 317 zł i zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 90 zł. Okresowo, zwykle raz na kwartał, otrzymuje kwotę 100 – 200 zł. Ze środków tych opłaca podatki (50 zł), ponosi opłaty za gaz (ok. 60 zł) i wywóz śmieci (9 zł), dokonuje zakupu leków (ok. 200 zł). Ciąży na nim zadłużenie w wysokości ok. 2,5 tys. zł, które oddaje w miarę możliwości. Zamieszkuje sam, prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jako posiadany majątek wskazał podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego oraz część zajmowanego domu (mieszkanie o pow. 85 m²) wraz z 16-arową działką i budynkiem gospodarczym, o nieuregulowanym stanie prawnym. Do wniosku dołączył kserokopie: zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z 26 października 2015 r. potwierdzającego status Skarżącego jako osoby bezrobotnej (od 17 marca 2011 r.) bez prawa do zasiłku, zaświadczenia GOPS z dnia 29 października 2015 r. o wysokości pobieranych świadczeń oraz dowód wpłaty kwoty 313 zł z dnia 16 października 2014 r. za zakupione w Nadleśnictwie drewno opałowe (wg informacji zawartej w rubryce nr 11 formularza PPF, rachunek ten nie został opłacony). Rozpoznając powyższy wniosek referendarz sądowy zaskarżonym postanowieniem przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów w pozostałym zakresie tj. w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika odmówił wnioskowanej pomocy. W ocenie referendarza sądowego przedstawiona przez Skarżącego sytuacja nie usprawiedliwia skorzystania przez niego z prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zestawienie ponoszonych wydatków z uzyskiwanymi dochodami wskazuje na przewagę tych pierwszych, co z kolei uzasadnia twierdzenie, że podane informacje nie są spójne i wiarygodne. W takiej sytuacji przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie prowadziłoby, zdaniem referendarza, do nadużycia instytucji prawa pomocy i ustawowych zasad jego przyznawania, względem osób, które ubiegają się o nie w sposób rzetelny i wyczerpujący opisują swoją sytuację materialną. Referendarz sądowy zwrócił również uwagę na to, że przedmiotem skargi jest decyzja kasacyjna, korzystana de facto dla Skarżącego. W ustawowo przewidzianym do tego terminie Skarżący wniósł sprzeciw. Wskazał w nim, że referendarz sądowy bezpodstawnie sugeruje posiadanie przez niego dodatkowych dochodów. Gdyby było to prawdą, jak podnosi, nie otrzymałby żadnych środków pomocowych. Wskazuje, że wydatki, których wysokość referendarz zarzuca, porównując je do dochodów, często spłacane są w ratach, na zeszyt, bądź z pożyczek otrzymanych od różnych osób spłacanych miesiącami. Wskazuje, że nie ma środków na zakup żywności, ubrania, a także, że uzyskuje płody rolne z działki, którą uprawia. Do sprzeciwu dołączył dokumentację medyczną dotyczącą schorzeń, na które cierpi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 -8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w §1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przedmiotem rozpoznania jest wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245. § 1: Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2 ).Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W ocenie Sądu z taką sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że Skarżący utrzymuje się wyłącznie ze środków otrzymywanych z opieki społecznej, przeznaczonych zgodnie z celem na jaki zostały przyznane. Ich łączna wysokość to 407 zł. Wskazywane przez Skarżącego wydatki mieszczą się w zakresie wydatków minimalnych, związanych z zaspokojeniem niezbędnych potrzeb życiowych: wydatki na utrzymanie mieszkania i leczenie - około 280 zł. Ze złożonego sprzeciwu wynika również, że w domu zajmowanym przez Skarżącego nie ma prądu jak również dostępu do bieżącej wody, korzysta ze studni. Na zakup żywności często zaciąga pożyczki, "na zeszyt", które następnie w późniejszym okresie spłaca. W okresie letnim korzysta z płodów rolnych, między innymi uprawy ziemniaków. Skarżący ma 57 lat mieszka w części domu, która obejmuje 85 m2 posadowionego na 16 arowej działki, na której znajduje się również budynek gospodarczy. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy wskazuje na to, że sytuacja Skarżącego mieści się w granicach minimum egzystencji. Skarżący ma problemy z zaspokojeniem swoich bieżących potrzeb związanych z zakupem żywności, ubrania i leków, o czym świadczą przyznawane świadczenia społeczne. Ponadto korzysta z pomocy finansowej innych osób. Ponoszone przez Skarżącego wydatki, to wyłącznie wydatki niezbędne do życia. Pochłaniają one cały uzyskiwany przez Skarżącego dochód. Należy podkreślić, że Skarżący cierpi na dolegliwości kręgosłupa, korzysta z poradni neurologicznej i okulistycznej ( dokumenty dołączone do sprzeciwu), co wskazuje na dodatkowe konieczne wydatki. Sąd nie znajduje podstaw do tego by odmówić wiary twierdzeniom Skarżącego. W ocenie Sądu są one spójne, logiczne i znajdują potwierdzenie w przedstawionych dokumentach. Wiarygodne jest twierdzenie, że wysokość wydatków, która przewyższa dochody pokrywana jest ze środków otrzymywanych od innych osób, które spłaca w odroczonym terminie. W pisanej sytuacji nie można przyjąć, że Skarżący może poczynić jakiekolwiek oszczędności celem pokrycia kosztów związanych z dochodzeniem praw przed sądem w tym również ustanowienia fachowego pełnomocnika, do którego ma prawo niezależnie od zawiłości sprawy, czy też przewidywanego wyniku. Sąd uznaje również za nieuzasadnione zobowiązywanie Skarżącego do przeznaczania środków uzyskanych z pomocy społeczne, przyznanych na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swoich praw przed sądem. Mogłoby to w ocenie Sądu wiązać się z uszczerbkiem dla niezbędnego utrzymania i zdrowia Skarżącego, na co Sąd nie może zostać obojętny. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.