II SA/Rz 169/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - postanawia - I. umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w wysokości 50 zł na pokrycie kosztów opłat za gaz, energię elektryczną, wywóz śmieci, wodę i drobne remonty J. W. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie uzyskuje od nikogo żadnego wsparcia, dlatego też zmuszona jest do korzystania ze środków pomocy społecznej. Zwróciła uwagę, że potrzebuje pomocy adwokata, bowiem stan jej zdrowia nie pozwala na stawienie się w sądzie. Nie ma też nikogo z rodziny, kogo mogłaby poprosić o pomoc w tym zakresie. Podkreśliła, że L. W., u którego mieszka jest dla niej osobą trzecią. Jej "majątkiem dorobkowym" dysponuje były mąż M. Z.. W trakcie postępowania rozwodowego wnosiła o jego podział, lecz sąd nie dokonał powyższego. Na podział taki nie zgodził się także wówczas jej mąż. Strona zwróciła uwagę na posiadane zadłużenie alimentacyjne na rzecz córki w kwocie ok. 20 000 zł. Ponadto jest zobowiązana do płacenia alimentów na rzecz byłego męża L. W., z którym obecnie mieszka, w kwocie 200 zł oraz do przekazywania wymienionemu co miesiąc kwoty 250 zł tytułem opłat za mieszkanie, zgodnie z zawartą przez nich umową. Zaznaczyła, że w okresie ostatnich piętnastu lat uzyskała zasiłki celowe na zakup dwóch par okularów, dwóch par butów, na odzież, pościel oraz trzykrotnie na pobyt w sanatorium. Skarżąca nadmieniła, że pod koniec 2015 r. była dwukrotnie hospitalizowana. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należy podnieść, że odstąpiono od wzywania strony do podania dodatkowych informacji w zakresie jej sytuacji życiowej, bowiem wynikają one także z danych przedstawionych na potrzeby prawa pomocy w innych sprawach zainicjowanych przez nią przed tut. Sądem (np. sygn. akt II SA/Rz 1301/15, II SA/Rz 1767/15, II SA/Rz 1768/15). Ponadto zwrócenia uwagi wymaga, że ze względu na przedmiot kwestionowanych decyzji (zasiłek celowy) skarżąca zwolniona jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a to z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.". Ten ostatni przepis zwolnienie takie przewiduje w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Dlatego też w pkt I niniejszego postanowienia umorzono postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w oparciu o art. 249a P.p.s.a., jako że rozpoznanie wniosku w tym przedmiocie jest zbędne. Przy rozpoznawaniu żądania wnioskodawczyni co do ustanowienia adwokata miano na uwadze brzmienie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie następuje, gdy ubiegający się o takie wsparcie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie wnioskodawcy powinno zawierać, zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane odnośnie do jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodów. J. W. utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie 317 zł, jak też z doraźnie przyznawanych jej zasiłków celowych na zakup lekarstw, odzieży, obuwia czy wyjazdy do sanatorium. Ponadto korzysta także z posiłków wydawanych w ramach "kuchni dla ubogich". Mieszka w lokalu należącym do L. W., z którym jej małżeństwo zostało unieważnione wyrokiem Sądu Okręgowego w [....] z dnia 22 listopada 2013 r. Orzeczeniem tym skarżąca zobowiązana została do uiszczania na rzecz L. W. alimentów w kwocie 200 zł. W mieszkaniu nie ma wyodrębnionych do własnego tylko użytku pomieszczeń. Na mocy umowy zawartej z wymienionym zobowiązana jest do uiszczania na jego rzecz kwoty 250 zł miesięcznie z tytułu należności na utrzymanie mieszkania tj. opłat za gaz, prąd, wywóz śmieci, wodę i drobne remonty. Wskazane wyżej zobowiązania tj. zarówno z tytułu alimentów, jak i opłat na utrzymanie mieszkania nie są przez wnioskodawczynię regulowane, jak też L. W. nie podejmuje prób ich egzekwowania. Ta ostatnia okoliczność, jak też inne niżej wymienione wskazują na wspólne prowadzenie przez J. W. z L. W. gospodarstwa domowego. W przedmiotowym mieszkaniu nie ma bowiem wyodrębnionych do użytkowania tylko przez skarżącą pomieszczeń. Nadto (co wynika z akt administracyjnych), L. W. towarzyszy wnioskodawczyni w dostarczaniu dokumentów do pracownika socjalnego, jak też jest zawsze obecny podczas przeprowadzania wywiadów środowiskowych w związku ze złożonymi przez wymienioną wnioskami o uzyskanie środków z pomocy społecznej. To wszystko świadczy o tym, iż zawarte w obecnym wniosku oświadczenie skarżącej, że L. W. jest dla niej osoba trzecią, a gospodaruje ona samodzielnie zostało złożone tylko i wyłącznie dla potrzeb tegoż wniosku. Jako zupełnie niewiarygodne w kontekście podniesionych wyżej okoliczności nie zostało jednak uwzględnione. W takiej zaś sytuacji, niezbędnym do oceny żądania strony byłyby informacje odnośnie do stanu materialnego L. W. (wysokość dochodu, posiadany majątek nieruchomy i wartościowe ruchomości), których jednak wnioskodawczynie nie przedstawiła. Należy także podnieść, że skarżąca jako przeszkodę w znalezieniu dodatkowego zatrudnienia wskazuje zły stan zdrowia (w tym dwie hospitalizacje pod koniec 2015 r.), jednak umknąć uwadze nie może to, iż status osoby bezrobotnej przysługuje wymienionej już od 3 listopada 1999 r. Tak więc taka bierna postawa skarżącej nie może przemawiać na jej korzyść i nie może ona zasłaniać się obecnie przejściowymi trudnościami zdrowotnymi zwłaszcza, że z akt sprawy nie wynika, by posiadała ona orzeczenie o niepełnosprawności. O braku chęci strony poprawy jej sytuacji materialnej świadczy także fakt, iż nie uregulowała ona kwestii związanych z podziałem majątku wspólnego z byłym mężem M. Z. Zupełnie niezrozumiałe jest w tym przedmiocie twierdzenie wymienionej, że nic nie jest w stanie zrobić, bowiem sąd w trakcie postępowania rozwodowego nie orzekł o powyższym, pomimo jej żądania w tym zakresie, lecz przy braku zgody drugiej strony. Wnioskodawczyni może przecież w każdym czasie wystąpić z wnioskiem o podział majątku wspólnego, co następuje w stosownym, odrębnym od postępowania "rozwodowego" postępowaniu. Należy wreszcie mieć na względzie, że J. W. zainicjowała przed tut. Sądem ponad dwadzieścia tożsamych w istocie spraw tj. dotyczących bądź przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat za mieszkanie bądź też odmowy przyznania takiego świadczenia, gdzie treść wniesionych skarg zasadniczo się nie różni. Poddaje to w wątpliwość zmierzanie skarżącej do faktycznej ochrony swoich praw, a sugeruje uczynienie z tak dużej ilości postępowań celu samego w sobie. W każdej z tych spraw wnioskodawczyni ubiegała się (ubiega) o prawo pomocy w całkowitym zakresie. Z uwagi na ich przedmiot jest ona jednak zwolniona od kosztów sądowych, zaś uwzględnienie jej żądania co do ustanowienia zawodowego pełnomocnika stanowiłoby w takiej sytuacji nadużycie instytucji prawa pomocy. Inicjując bowiem tak dużą ilość spraw strona winna liczyć się z koniecznością pokrycia w nich kosztów wynagrodzenia profesjonalnego zastępcy prawnego, jeśli jego udział w nich uważa za potrzebny. W tym ostatnim zakresie należy wskazać, że P.p.s.a. na obecnym etapie postępowania nie wymaga obecności takiego pełnomocnika, zaś sąd uwzględnia z urzędu wszelkie uchybienia organu administracji. Także stawiennictwo samej strony postępowania nie jest wymogiem merytorycznego rozpoznania jej sprawy na rozprawie, a ma ono charakter dobrowolny. Prawo pomocy ma wspierać osoby, które z przyczyn obiektywnych, nie zaś przez siebie zawinionych nie są w stanie zapewnić sobie rzeczywistej ochrony ich praw na drodze sądowej. Zdaniem rozpoznającej niniejszy wniosek, J. W. nie wykazując starań w kierunku poprawy swojego poziomu życia nie zalicza się do kręgu takich podmiotów. Z podanych względów orzeczono o odmowie ustanowienia na rzecz skarżącej adwokata, czego podstawę stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.