II SA/Rz 170/09

Referendarza sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Przewodniczący referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2009 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku A. A. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi wyżej wymienionej na decyzję Wojewody, z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], wydaną przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia o przystąpieniu do wykonywania robót budowlanych polegających na instalacji dwóch wyciągów narciarskich, - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. II SA/Rz 170/09 Uzasadnienie A. A. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 170/09 złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA), żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w części. Sprawa o sygn. akt II SA/Rz 170/09 dotyczy skargi A. A. na decyzję Wojewody [...] o utrzymaniu w mocy decyzji wyrażającej sprzeciw do zgłoszenia robót budowlanych. Postępowanie przed WSA nie zostało zakończone do chwili obecnej. Złożenie wniosku o prawo pomocy zostało poprzedzone doręczeniem skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. Ponieważ wniosek skarżącej A. A. nie zawierał wszystkich informacji niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia o zwolnieniu od kosztów sądowych, referendarz sądowy WSA w Rzeszowie pismem z dnia 30 marca 2009 r., wezwał stronę wnioskującą do: 1) nadesłania wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącej i pozostałych członków jej rodziny przedstawiających wszelkie operacje na tych rachunkach za okres miesiąca marzec i luty 2009 r., 2) wyjaśnienia czy skarżąca lub członkowie jej rodziny posiadają pojazdy samochodowe, a jeżeli tak, należy podać miesięczne koszty utrzymania tego pojazdu (ów), 3) nadesłania zeznań podatkowych A. A. za ostatnie dwa lata kalendarzowe, 4) nadesłania zaświadczeń z właściwego powiatowego urzędu pracy potwierdzających posiadanie statutu osoby bezrobotnej przez D. A. i P. A., 5) podania wysokości oraz źródeł pokrycia wydatków związanych z realizacją przedsięwzięcia budowlanego, którego dotyczy zaskarżona decyzja Wojewody. Wezwanie zostało doręczone A. A. pod adresem wskazanym przez skarżącą (dowód doręczenia w aktach sądowych sprawy). Wskazane dokumenty oraz oświadczenia należało nadesłać w terminie 10 dni, licząc od dnia doręczenia wezwania sądowego pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Taki rygor został określony w skierowanym do strony wezwaniu. Pomimo upływu terminu strona nie udzieliła odpowiedzi na żadne z zawartych w wezwaniu pytań, jak również nie nadesłała wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów. Stwierdzono, co następuje: Ze złożonego do akt sądowych sprawy wniosku wynika, że żądanie A. A. dotyczy jedynie zwolnienia od części kosztów sądowych. Skarżąca zobowiązana była wykazać, że nie jest w stanie pokryć części kosztów sądowych, bez uszczerbku na poziomie koniecznego utrzymania. Do udowodnienia takiego stanu zobowiązuje stronę art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.). W literaturze przedmiotu powszechnie przyjmuje się, że osoba fizyczna wykaże przesłanki przyznania prawa pomocy w niepełnym zakresie tej instytucji (prawo pomocy w zakresie częściowym), gdy jej majątek i związane z nim rzeczywiste dochody dają niewielkie szanse na pokrycie części kosztów postępowania (np. ułamka wpisu sądowego). Użycie w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wyrażenia pełnych kosztów postępowania nadaje zawartej tam wypowiedzi następujący sens: strona nie będąc zdolna do poniesienia pełnych kosztów postępowania, zarówno aktualnych jak i przyszłych, jest w stanie ponieść tylko pewną jej część. Ocenę tych możliwości przeprowadza w pierwszej kolejności strona zakreślając w formularzu PPF odpowiednie dla swej sytuacji instytucje prawa pomocy. Sędzia lub referendarz sądowy wyznaczony do rozpoznania wniosku związany jest tym stanowiskiem, tzn. nie może przyznać prawa pomocy ponad określone granice żądania strony. Rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy powinny odzwierciedlać rzeczywiste możliwości finansowe strony wnioskującej. Jeżeli wniosek o prawo pomocy nie przedstawia wszystkich istotnych dla jego oceny okoliczności, bądź jego treść nasuwa wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistością, obowiązkiem rozpoznającego żądanie strony jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Ma temu służyć instytucja wezwania uregulowana w art. 255 p.p.s.a. Służy ona ustaleniu w postępowaniu w sprawie prawa pomocy prawdy materialnej. A. A. nie wykazała warunków uzyskania prawa pomocy w stopniu, w jakim wymagają tego przepisy p.p.s.a. Nie wykonując skierowanego do niej wezwania, wnioskująca nie starała się udowodnić, że jej sytuacja osobista i majątkowa wymaga finansowego wsparcia ze strony instytucji państwowych. Wniosek A. A. wzbudził wątpliwości, co do zgodności z prawdą obiektywną. Z treści wniosku strony wynika, że z dochodów w wysokości 1’276 zł utrzymują się cztery osoby, tj. A. A., D. A., P. A. oraz I. A. Strona uzasadniając swe żądanie oprócz wykazu wydatków nie wspomniała, że ze względu na niskie dochody jej rodzina zmuszona jest korzystać z instytucji pomocy społecznej. Przy aktualnym poziomie cen za dobra i usługi o znaczeniu podstawowym, utrzymanie czterech osób wymaga znacznie większych nakładów finansowych niż miesięczny dochód A. A. Wyższych dochodów i pozostałych zasobów majątkowych należy spodziewać się od osoby, która zamierza rozpocząć kapitałochłonną działalność usługową. Taką działalność planuje rozpocząć A. A. Przedmiot sporu sądowoadministracyjnego dotyczy bowiem decyzji Wojewody wyrażającej sprzeciw do dokonanego przez A. A. zgłoszenia budowy dwóch wyciągów narciarskich. Reguły logiki oraz doświadczenie życiowe podpowiada, że osoba decydująca się na rozpoczęcie opisanych powyżej działań inwestycyjnych posiada zgromadzone już środki pieniężne bądź bardzo realne możliwości ich zgromadzenia. Dysponując wystarczającymi zasobami majątkowymi nie można skutecznie domagać się przeniesienia kosztów wszczętego postępowania sądowego na współobywateli. Jeżeli sytuacja A. A. rzeczywiście wymagałaby wsparcia ze strony państwa to strona wykonałaby ciążący na niej obowiązek współpracy w wyjaśnianiu sytuacji majątkowej i rodzinnej. Warto zwrócić uwagę, iż na wykonanie wezwania referendarza został wyznaczony wystarczająco długi okres czasu, aby można było przedstawić zarówno żądane informacje jak i nadesłać dowody na ich poparcie. Określony w wezwaniu termin 10 dni, nie był zbyt krótki do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, czy złożenia wyjaśnień o posiadaniu samochodów osobowych. Ponadto A. A. nie wyjaśniła powodów, które mogłyby uzasadniać zaniechanie wykonania wezwania referendarza sądowego. Ponieważ strona nie wypełniła nałożonych na nią obowiązków przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, rozpoznający wniosek zobligowany jest przyjąć, że jej sytuacja majątkowa i osobista nie odpowiada przesłankom z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Objęte postępowaniem uzupełniającym okoliczności życia strony i członków jej rodziny są tego rodzaju, że rzutowały na całokształt zdolności płatniczych wnioskującej (np. wyciągi z rachunków bankowych). Z wyżej powołanych względów orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.