II SA/Rz 170/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku L. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie Wojewody [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania L. L. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Żądanie rozszerzył następnie na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) o ustanowienie adwokata. Wskazał w nim, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną O. oraz synem T. (ur. w 2012 r.). Jedyny dochód rodziny to kwota 500 hrywien, uzyskiwana z tytułu świadczeń rodzinnych. Z uwagi na lakoniczność wniosku oraz informacje powzięte z akt administracyjnych sprawy wezwano skarżącego do podania rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej (łącznie z ilością zatrudnianych pracowników oraz wysokością ich wynagrodzenia), średnich miesięcznych dochodów netto uzyskiwanych tytułem powyższego, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny i zaspokojenie innych istotnych potrzeb oraz na utrzymanie mieszkania (wraz ze wskazaniem tytułu prawnego do niego oraz z wyszczególnieniem kwot wydatkowanych na czynsz, energię elektryczną, gaz i ewentualnie opłaty za najem, jeśli ma miejsce) oraz wszystkich podanych pojazdów mechanicznych z miesięcznymi kosztami ich utrzymania. W wykonaniu powyższego L. L. przedłożył nowy formularz PPF, w którym zaznaczył, że swój wniosek uważa za zasadny i w związku z tym prosi o przychylenie się do niego. W rubryce odnoszącej się do stanu rodzinnego wykazał żonę S. oraz dwie córki (ur. w 2009 oraz 2011 r.). Podniósł, że rodzina mieszka w mieszkaniu o powierzchni 75 m. kw., utrzymując się z wynagrodzeń za pracę jego (3000 hrywien) oraz żony (1100 hrywien). Wnioskodawca podkreślił, że zaciągnął kredyt w wysokości 100.000 hrywien na zakup wskazanego wyżej mieszkania (na okres 15 lat), zaś rata miesięczna z tego tytułu wynosi 780 hrywien. Jako miesięczne koszty utrzymania tego lokalu skarżący podał kwotę 700 hrywien. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Żądanie L. L. jako obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata mieści się w tzw. całkowitym prawie pomocy, a to w związku z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.". Ustanawiając w kolejnym przepisie tj. art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przesłankę udzielenia przez Państwo wsparcia w powyższych granicach ustawodawca wskazał, że jest nią niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Obowiązek wykazania takiej sytuacji nałożył jednocześnie na składającego wniosek. Pozostaje to w zgodzie z treścią art. 199 P.p.s.a., według którego strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Regulacje te wskazują, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie, zwłaszcza w najszerszych granicach, aktualizuje się w sytuacji nieposiadania jakichkolwiek dochodów bądź też dysponowania takimi, jednak w wysokości nieodpowiadającej wydatkom koniecznym do sfinansowania swojego udziału w sprawie. Z kolei przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie uzależnione zostało przez ustawodawcę – w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. – od wykazania przez składającego wniosek niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na to, że prawo pomocy stanowi wyłom od wyrażonej w powołanym art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania, jak też ze względu na to, że środki, z których pokrywa się powyższe pochodzą od wszystkich podatników, a zatem mają publiczny charakter, uwzględnienie wniosku w tym przedmiocie może nastąpić tylko wówczas, gdy nie ma żadnych wątpliwości co do prawdziwości przedstawionych przez wnioskodawcę informacji. Tymczasem w sprawie niniejszej wątpliwości takie istnieją, przy czym dotyczą one nawet najbardziej podstawowych danych. I tak, w pierwotnym wniosku składający go podał, że wspólne gospodarstwo domowe tworzy wraz z żoną O. i synem T. Natomiast odpowiadając na skierowane do niego wezwanie podał, że członkami takiego gospodarstwa są żona S. oraz dwie córki. Ponadto, początkowo wnioskodawca w rubryce majątek nie wykazał żadnej nieruchomości, zaś w odpowiedzi na wezwanie ujawnił, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 75 m. kw., na którego zakup zaciągnął kredyt. Nadto, należy zaznaczyć, że z akt administracyjnych sprawy, a konkretnie odwołania złożonego przez L. L. od rozstrzygnięcia organu I instancji wynika, że wyżej wymieniony prowadzi działalność "handlową", zatrudniając przy tym pracowników. Wobec powyższego wezwano skarżącego do wskazania rodzaju tej działalności, ilości zatrudnionych pracowników, wielkości wypłacanych im wynagrodzeń i wysokości dochodu netto z tego tytułu. W odpowiedzi wnioskodawca podał jedynie, że uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, wynoszące 3000 hrywien. Akta sprawy wskazują nadto, że L. L. jest współwłaścicielem samochodu ciężarowego marki Mercedes-Benz Sprinter, rok produkcji 1997. Tymczasem pomimo wezwania o podanie wszystkich posiadanych pojazdów mechanicznych oraz związanych z nimi miesięcznych kosztów utrzymania skarżący nie udzielił na powyższe żadnej odpowiedzi. Wszystkie te przedstawione wyżej informacje powodują szereg wątpliwości co do faktycznej sytuacji życiowej składającego wniosek, tj. zarówno tej rodzinnej, jak i majątkowej. Stanowi to zaś o niemożności chociażby częściowego uwzględnienia żądania skarżącego. Korzystne dla wyżej wymienionego rozstrzygnięcie mogłoby bowiem prowadzić do jego nieuzasadnionego wsparcia ze środków publicznych, których ograniczona ilość nakazuje rzetelne ich wydatkowanie. Należy też podkreślić, że w świetle orzecznictwa sądowego, nawet tylko częściowe wykonanie skierowanego do wnioskodawcy wezwania dotyczącego dodatkowych danych pozwala na negatywne rozpatrzenie jego prośby. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna więc z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Wszelkich natomiast zaniedbań w tym zakresie nie można odczytywać na jej korzyść (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11, LexPolonica nr 2805478). Warto też zaznaczyć, że wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł i jest najniższą, przewidzianą prawem opłatą tego rodzaju w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Udział profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest zaś obligatoryjny. Mając zatem na względzie, że L. L. nie odpowiedział w pełni na skierowane do niego wezwanie, jak też istniejące co do jego sytuacji rodzinnej i materialnej liczne wątpliwości uznano, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie pokryć chociażby części tylko kosztów niniejszego postępowania. Dlatego też odmówiono zwolnienia go od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jego rzecz adwokata, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.