II SA/Rz 170/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi ZS (skarżącej) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 roku nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco: W podaniu z dnia 4 sierpnia 2015 r. skarżąca zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie pomocy na uregulowanie rachunków za energię elektryczną i gaz. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...], Wójt Gminy [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania zasiłku celowego na bieżące wydatki tj. na uregulowanie rachunków mieszkaniowych (energia elektryczna i gaz) we wrześniu 2015 r. Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W budynku murowanym wymagającym wykończenia zamieszkuje wraz ze skarżącą jej siostra, która prowadzi jednak odrębne gospodarstwo domowe. Skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy bez prawa do zasiłku; posiada i prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 1,915 ha o przychodowości 423,75 zł; hoduje krowę, oraz wytwarza produkty mleczne na własne potrzeby. Z gospodarstwa rolnego pozyskuje także ziemniaki, warzywa, owoce i paszę dla krowy. Legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia 15 sierpnia 2018 r. Z powyższego orzeczenia wynika, że skarżąca jest zdolna do pracy. Opłaty na utrzymanie budynku mieszkalnego są ponoszone przez skarżącą i jej siostrę w wysokości uzależnionej od możliwości finansowych. Z akt sprawy wynika, że miesiąc lipiec 2015 r. opłata za energię elektryczną wyniosła 174,09 zł, natomiast za gaz – 76,55 zł. Pomimo deklarowanej choroby skarżąca nie ubiega się o zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Skarżąca nie reguluje składek ubezpieczeniowych, posiadając zaległości z tego tytułu. W miesiącu lipcu skarżąca nie kupowała leków. Skarżąca jest leczona neurologicznie. Skarżąca ma pełnoletniego syna, który założył własną rodzinę i zamieszkuje samodzielnie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca systematycznie uzyskuje pomoc społeczną. Od lutego do sierpnia 2015 r. przyznawano jej liczne zasiłki celowe na zakup opału, leków i leczenia oraz dofinansowanie podstawowych potrzeb bytowych (w kwotach od 100 do 300 złotych), a ponadto świadczenie na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014-2020). W ocenie organu pomoc społeczna nie musi być jednak przyznawana na każde żądanie, tym bardziej, że wnioski skarżąca składa każdego miesiąca. W odwołaniu ZS zakwestionowała ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji twierdząc, że są inne od przyjętych: nie chowa krowy, a tym samym nie ma produktów mlecznych; jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna; w swoim gospodarstwie uprawia ziemniaki i zboża, ale po gradobiciu w 2015 r. nie oszacowano jeszcze szkód; warzywa należą zaś do siostry. Oświadczyła, że skoro od początku 2015 r. nie otrzymała żadnych świadczeń na pokrycie wydatków zawiązanych z rachunkami za energię elektryczną i gaz, to nie miała obowiązku przedkładać rachunków w ośrodku pomocy społecznej, zwłaszcza że niektóre rachunki opłaca siostra. Dom od 2008 r. jest zalewany wodą dwa razy do roku. Nie posiada środków na żywność i leki, a na zakup opału w 2015 r. otrzymała tylko 300 zł. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podał, że instytucja zasiłku celowego została regulowana w przepisach art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (u.p.s.). Zasiłek ten może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jego przyznanie nie ma jednak charakteru obowiązkowego, lecz fakultatywny, zależny od szeregu okoliczności sprawy. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego jest podejmowana jest w granicach uznania administracyjnego. Organ nie ma zatem obowiązku bezwarunkowego uwzględnienia zgłoszonego żądania. W ocenie organu odwoławczego decyzja pierwszej instancji jest prawidłowa. Ustalono wszystkie istotne okoliczności związane z sytuacją materialno-bytową skarżącej, przeprowadzając rodzinny wywiad środowiskowy. Skarżąca korzysta stale ze świadczeń pomocy społecznej; w 2015 r. otrzymała łącznie 2.117 zł. Nie może ona oczekiwać, że pomoc społeczna będzie zaspokajać wszystkie zgłoszone przez nią potrzeby. Byłoby to sprzeczne z celami pomocy społecznej, która ma charakter pomocniczy, wspierający w wyjściu z trudnej sytuacji życiowej. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą być traktowane jako stałe źródło dochodu. Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodziła się skarżąca, która w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła o przeprowadzenie kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji. Skarżąca zakwestionowała ustalenia faktyczne organów co do warunków mieszkaniowych, podkreślając, że są one trudne, a dom jest w złym stanie technicznym. Skarżąca wskazała również, że nie ma środków na zapłacenie rachunków i musi je pożyczać. Nie ma także środków na zakup lekarstw. Zdaniem skarżącej z kwoty 2117 zł otrzymała tylko połowę. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest oczywiście bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu. W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji Sąd nie stwierdził bowiem naruszeń prawa, które których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że kwestionowane decyzje nie naruszają prawa procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na treść kwestionowanych rozstrzygnięć. Organy orzekające w sprawie prawidłowo zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy w sprawie (art. 77 § 1 k.p.a.), jak również podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu pełnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Również przeprowadzona ocena materiału dowodowego jest pełna i całościowa, nie przekraczając granic swobody w świetle art. 80 k.p.a. Z kolei uzasadnienia zaskarżonych decyzji w zakresie stanu faktycznego i prawnego spełniają w stopniu wystarczającym wymogi prawidłowości, pozwalając Sądowi na dokonanie legalnościowej kontroli przesłanek prawnych i faktycznych, które znalazły się u podstaw kwestionowanych rozstrzygnięć (art. 107 § 3 k.p.a.). Podnoszone przez skarżącą zarzuty odnoszące się do błędnych ustaleń organów w zakresie warunków mieszkaniowych, nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego (na skutek podtopień powodziowych), braku środków na opłacenie rachunków (w tym na zakup lekarstw) oraz faktycznej wysokości kwot uzyskanych z pomocy społecznej w 2015 r. nie mogą zostać uznane za uzasadnione. Po pierwsze, granice sprawy o przyznanie zasiłku celowego wyznaczył wniosek skarżącej z dnia 4 sierpnia 2015 r., w którym to zwróciła się ona o przyznanie pomocy na uregulowanie rachunków za energię elektryczną i gaz. Poprzez takie sformułowanie wniosku skarżąca wyraźnie określiła, że jej niezaspokojone potrzeby są związane z brakiem środków na pokrycie wydatków mieszkaniowych. Na marginesie skarżąca wskazała jedynie na trudne warunki techniczne jej budynku mieszkalnego, który cyklicznie zalewany przez wody powodziowe. Bezpośrednim przedmiotem oceny organów stało się więc żądanie przyznania zasiłku celowego niezbędnej potrzeby bytowej związanej z pokryciem kosztów zakupu energii elektrycznej i gazu. Dodatkowe żądania związane z przyznaniem zasiłku celowego na zakup leków lub na przeprowadzenie remontu lub napraw w budynku mieszkalnym znajdującym się w nieodpowiednim stanie technicznym wymagają wyraźnego sformułowania w odrębnym wniosku o przyznanie zasiłku celowego (zob. art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.). Po drugie, brak jest podstaw do zakwestionowania wiarygodności i zupełności ustaleń organów w zakresie sytuacji osobistej, mieszkaniowej, ekonomiczno-bytowej i zdrowotnej skarżącej. Organy poczyniły w tym zakresie wystarczające ustalenia i poddały je odpowiedniej ocenie prawnej. Również twierdzenia skarżącej podważające ustalenia organów w zakresie kwot wpłaconych w 2015 r. świadczeń z zakresu pomocy społecznej nie zostały poparte żadnymi dowodami i jako takie muszą zostać ocenione jako gołosłowne. W drugiej kolejności należy stwierdzić, że również legalność materialnoprawna kontrolowanych decyzji nie budzi wątpliwości co do zgodności z obiektywnym porządkiem prawnym. Przepis art. 39 u.p.s. jest podstawą wykonywania przez kompetencji uznaniowej, której istota polega na tym, że właściwy organ administracji publicznej zachowuje w granicach wyznaczonych przez przepisy prawa oraz cel upoważnienia ustawowego swobodę w zakresie wyboru sposobu zachowania kompetencyjnego, rodzaju podejmowanego rozstrzygnięcia lub wariantu następstw prawnych określonych w dyspozycji konkretyzowanej normy. O ile więc kompetentny organ zachowuje zewnętrzne (ustawowe) i wewnętrzne (celowe) granice uznania administracyjnego, o tyle sąd administracyjny nie jest uprawniony do ingerencji w wybór dokonany przez organ administracji publicznej. W sprawie będącej przedmiotem skargi organy zachowały ustawowe oraz celowe granice uznania administracyjnego, biorąc pod uwagę wszystkie istotne przesłanki normatywne wykonywania kompetencji do przyznawania zasiłku celowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Organy uznały, że przesłanka "niezbędnej potrzeby bytowej" zaistniała, jednak – w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy, możliwości finansowych organu oraz systematyczności korzystania przez skarżącą ze świadczeń z zakresu pomocy społecznej – nie mają one prawnego obowiązku uwzględnienia kolejnego wniosku skarżącej. Takie stanowisko organów odpowiada prawu i nie może zostać podważone w świetle kryterium legalności. Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.