II SA/Rz 170/25

27 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu 27 lutego 2025 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi AW na czynność Dyrektora Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] polegającą na nieuwzględnieniu pełnomocnictwa - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, AW jako przedmiot zaskarżenia wskazała czynność Dyrektora Środowiskowego Domu Samopomocy w [...] polegającą na trwałym – co najmniej od 10 września 2024 r., nieuwzględnieniu upoważnienia udzielonego skarżącej przez jej córkę – [...], będącą uczestnikiem Środowiskowego Domu Samopomocy w [...]. Zdaniem Skarżącej, zaskarżona czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa – art. 95 § 1 i § 2 oraz art. 96 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.). Podlega zatem zaskarżeniu na mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Skarżąca wniosła o uznanie uprawnień wynikających z udzielonego jej pełnomocnictwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). W myśl art. 184 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że kognicja sądów administracyjnych została wyznaczona przepisami ustaw i aby sąd mógł rozpoznać merytorycznie skargę na zaskarżony akt (lub bezczynność), akt ten musi posiadać określone cechy, pozwalające na zakwalifikowanie go do katalogu aktów podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W obowiązującym systemie prawa istnieje bowiem domniemanie właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP). Co nie mniej istotne, sąd rozpoznając sprawę nie jest związany jedynie zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Jest natomiast związany wskazanym przez stronę skarżącą przedmiotem zaskarżenia. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej do aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie obejmującym orzekanie w sprawach inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto w myśl art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 poz. 572 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.". Na podstawie zaś art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Powołane wyżej przepisy i normy prawne wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, określając szczegółowo, jakie konkretnie działania organów administracji publicznej, i w jakim przedmiocie bezczynność tych organów, może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma jedynie charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. W związku z tym, że przedstawiony katalog ma charakter zamknięty, wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres, skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, przedmiot wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej kategorii. Na gruncie spraw administracyjnych normowanych przepisami k.p.a., nieuwzględnienie udzielonego stronie pełnomocnictwa nie następuje w drodze sformalizowanej czynności lub poprzez wydanie władczego, jednostronnego aktu ze strony organu administracji. Nie ma bowiem żadnego przepisu, który obligowałby organ administracji do formalnego zakończenia procedury weryfikacji prawidłowości udzielonego umocowania do działania imieniem strony, choćby poprzez odmowę ujawnienia pełnomocnictwa w określonym rejestrze, uzależniającym skutki procesowe pełnomocnictwa od wpisu do takiego rejestru, a jednocześnie przyznającego stronie uprawnienie do objęcia samoistnym przedmiotem zaskarżenia takiej czynności. Treść art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. stanowi zaś wprost, że skargi inicjującej postępowanie sądowe nie można wnieść na akty lub czynności podjęte w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy k.p.a. Oznacza to, że ewentualne uchybienia organu związane z nieuwzględnieniem udzielonego pełnomocnictwa podlegają sądowej kontroli dopiero przy rozpoznaniu skargi wniesionej na rozstrzygniecie organu, co do zasady kończące postępowanie w sprawie, względnie skargi na bezczynność określonej w art. 3 § 2 pkt 8 – 9 p.p.s.a. Innymi słowy, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wyklucza możliwość objęcia samoistną skargą czynności organu administracji polegającej na nieuwzględnieniu pełnomocnictwa, jako że jest to czynność podjęta w ramach w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę odrzucił.