II SA/Rz 1703/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2016 r. sprawy ze skargi W. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi -skargę oddala- Przedmiotem skargi W.J. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej Kolegium lub SKO, z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postepowania zakończonego wydaniem aktu własności ziemi. W.J. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Zastępcę Naczelnika Miasta [....] aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1978r. nr [...] na podstawie którego – E.H. stał się z mocy prawa współwłaścicielem działek w nim wymienionych o położonych w S. Motywując swoje żądanie wyjaśnił, że postępowanie administracyjne zakończone wydaniem aktu było prowadzone z pominięciem praw do spadku pozostałych spadkobierców po zmarłym W.H., na skutek nieujawnienia informacji przez E.H. informacji o nich. Podstawą prawną wniosku był art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Z 2016 r. poz. 23, dalej "k.p.a."). Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego przez Zastępcę Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] września 1978 r. nr [...] z uwagi na ustawowe wyłączenie możliwości prowadzenia postępowania wznowieniowego w sprawie ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W.J. kwestionując w nim brak możliwości wznowienia postępowania administracyjnego, które w następstwie celowego wprowadzenia w błąd organu administracji publicznej toczyły się bez udziału pozostałych stron postępowania. Po rozpoznaniu zażalenia zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Kolegium uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i orzekło o odmowie wznowienie postępowania zakończonego wydaniem dla E.H. przez Zastępcę Naczelnika Miasta [...] aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1978 r. nr [...]. Kolegium wyjaśniło, że zażalenie nie jest uzasadnione, lecz na skutek wadliwej sentencji kwestionowanego aktu (niezgodnej z wnioskiem) oraz wadliwej daty aktu własności ziemi, konieczne stało się wydanie przez Kolegium orzeczenia reformatoryjnego, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Organ wskazał, że akt własności ziemi objęty wnioskiem o wznowienie, wydany został na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Powyższa ustawa została uchylona na podstawie art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz. U. nr 11 poz. 81 ze zm.). W dniu 1 stycznia 1992 r., weszła w życie, nadal obowiązująca, ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1014). Stosownie do treści art. 63 ust. 2 w/w ustawy, do ostatecznych decyzji, wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (a z taką właśnie decyzją mamy do czynienia w niniejszej sprawie), nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Taki sposób uregulowania tego zagadnienia wskazuje, iż z woli ustawodawcy, wymienionych trybów nadzwyczajnych, przewidzianych w przepisach o postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszenia decyzji (aktów własności ziemi) nie stosuje się, chociażby decyzje te były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w w/w przepisie skutkowałyby zastosowaniem tych trybów. Niektóre zatem decyzje (akty własności ziemi) mimo kwalifikowanych wad, będą funkcjonowały w obrocie prawnym. W skardze na opisane wyżej postanowienie W.J. wnosząc o jego zmianę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i orzeczenie o wznowieniu postępowania objętego wnioskiem, względnie o uchylenie postanowień obu instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do merytorycznego rozpoznania z udziałem stron zarzucił: 1. sprzeczność konkluzji zaskarżonego postanowienia z konstytucyjną zasadą praworządności i sprawiedliwości oraz z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego, 2. dokonanie przez organ wykładni przepisów wykraczającej poza ukształtowany porządek prawny i obowiązującą w nim instytucją wznowienia postępowania administracyjnego i sądowego w razie wad kwalifikowanych, które w tej sprawie zostały wykazane i będą podlegać ocenie sądowej przy rozpatrywaniu skargi, także w aspekcie konstytucyjności powołanego przez Kolegium przepisu o niestosowaniu rozdziału 12 k.p.a. i zasadności stanowiska organów, z którego wynika, że decyzje nielegalne, podjęte w wyniku przestępstwa, oparte na fałszywych dowodach lub bez udziału w sprawie osób zainteresowanych i współuprawnionych do dziedziczenia ustawowego są niepodważalne i funkcjonują w obrocie prawnym, a organy administracji nie mogą zajmować się oceną ich legalności 3. dokonanie błędnej oceny formalno - prawnej w postanowieniu organu I instancji w zakresie niedopuszczalności wniosku z dnia [...] września 2015 r. I prowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy istotnie akt własności ziemi dotknięty jest wadą rażącego naruszenia prawa materialnego, co oznaczałoby bezprawne uznanie decyzji z dnia 2 listopada 1978 r. za ostateczną i niepodważalną także w stosunku do skarżącego jako osoby pozbawionej przez organ administracyjny bez swej winy udziału w sprawie i możliwości obrony swych praw, na skutek zatajenia przez E.H. faktu, że jego brat Z. i siostra H. (już nie żyjący) oraz ich dzieci są stronami postępowania uwłaszczeniowego współuprawnionymi do dziedziczenia ustawowego spadkowej nieruchomości po W.H., 4. pominięcie faktu mającego znaczenie prawne, że decyzja ta ewentualnie może mieć tylko moc ostateczną do dwóch osób w nim wymienionych, którym decyzję tą doręczono, a nie wobec dwóch pominiętych, tj. skarżącego i M.H.; skoro skarżący nie miał wiedzy i wydaniu aktu i został pozbawiony możliwości obrony swoich praw spadkowych - absurdalne byłoby traktowanie tej decyzji jako niepodważalnej, gdyż takie mogą zapadać wobec strony w dwuinstancyjnym postępowaniu zagwarantowanym w konstytucji; ochrona praw do spadku, jak też "ochrona własności jest zasadą konstytucyjną" obowiązującą również w toku postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z przepisami prawa. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd w całości podziela stanowisko organów. Przepis art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowi, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Przepis ten miał na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie ustawy z dnia 19 października 1971 r. (patrz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lutego 2000 r., sygn. akt SK 13/99). Z jednoznacznego brzmienia przepisu art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wywieść należy wniosek, iż organy administracji nie są uprawnione w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych, do wyeliminowania z obrotu aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, chociażby decyzje te były dotknięte kwalifikowanymi wadami. Oznacza to, że niektóre akty własności ziemi, pomimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym. Cytowany przepis art. 63 ust. 2 ustawy jest wiążący dla sądu administracyjnego. Oznacza to, że prawidłowo organ administracji orzekł na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. Niedopuszczalność prowadzenia postępowania ze względu na charakter aktu, którego wniosek dotyczy jest jedną z przesłanek przedmiotowych hamujących wszczęcie takiego postępowania w trybie nadzwyczajnym. Przy czym ustalenie, iż nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania nie zwalnia organu administracji od obowiązku wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 149 § 3 K.p.a. przewiduje bowiem obowiązek wydania decyzji po ustaleniu negatywnych przesłanek uniemożliwiających prowadzenie postępowania. Sąd nie podziela pozostałych zarzutów skargi. Z tych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.