II SA/Rz 1704/15
WyrokWSA w Rzeszowie2016-09-13
Skład orzekający: Marcin Kamiński, Krystyna Józefczyk, Ewa Partyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie została osobiście deportowana do pracy przymusowej ani osadzona w obozie pracy przez III Rzeszę lub ZSRR, może otrzymać świadczenie pieniężne na podstawie ustawy o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, jeśli jej ojciec zmarł w niemieckim obozie jenieckim?Ratio decidendi
Skarżąca nie może otrzymać świadczenia pieniężnego, ponieważ ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich przyznaje je wyłącznie osobom, które osobiście doświadczyły represji w postaci deportacji do pracy przymusowej lub osadzenia w obozie pracy. Okoliczności osobiste skarżącej, takie jak osierocenie przez ojca, który zmarł w obozie jenieckim, nie są objęte zakresem tej ustawy.Stan faktyczny
Skarżąca K.K. wniosła o przyznanie świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych do pracy przymusowej, powołując się na fakt osierocenia przez ojca, który zmarł w niemieckim obozie jenieckim podczas II wojny światowej. Organ odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca nie była osobiście deportowana do pracy przymusowej ani osadzona w obozie pracy. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Ewa Partyka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej -skargę oddala-
Przedmiotem skargi KK jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2015 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z dnia 1 października 2015 r. KK zwróciła się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Do wniosku dołączyła pozytywną opinię Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę, Zarząd Okręgowy w [...], kopię potwierdzenia odbioru przekazu pocztowego z uwidocznioną kwotą pobieranego przez nią świadczenia emerytalnego oraz kopię zaświadczenia wydanego przez Polski czerwony Krzyż w dniu 14 listopada 1980 r., na okoliczność śmierci jej ojca – MM w Stalagu 308.
Uzasadniając zgłoszone żądanie podniosła, że w maju 1941 r. jej ojciec został wcielony do armii radzieckiej, a następnie trafił do niewoli niemieckiej, podczas której przebywał w obozach i zmarł [...] sierpnia 1942 r. w Stalagu 308. Zdaniem skarżącej brak ojca spowodował, że przeszła "bardzo ciężkie" życie i pomimo, że nie została wywieziona na przymusowe roboty do Niemiec, powyższe okoliczności i niska kwota otrzymywanej emerytury winny skutkować przyznaniem jej wnioskowanego świadczenia.
Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych odmówił przyznania skarżącej uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ww. ustawie.
W uzasadnieniu organ podał, że pojęcie represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, zawiera przepis art. 2 pkt 2 tej ustawy, w świetle którego represją jest deportacja do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie została wywieziona do pracy przymusowej w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów, a zatem brak jest podstaw do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Organ wskazał, że represje wojenne, które dotknęły skarżącą (osierocenie przez ojca) nie są objęte przepisami ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
W zatytułowanym jako "odwołanie" wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, KK podniosła, że w wyniku represji niemieckiej została pozbawiona jako dziecko opieki rodzicielskiej. Wskazała na niską kwotę otrzymywanej emerytury oraz konieczność zakupu lekarstw.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) oraz art. 2 pkt 2 lit. a), art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawiy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy opisaną wyżej własną decyzję z dnia [...] października 2015 r.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie podał, że biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego uznał, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem jednoznacznie, że skarżąca nie podlegała represjom określonym w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ww. ustawie dotycząc zaś wyłącznie osób, które doznały prześladowań objętych przepisami ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie KK wniosła o poddanie kontroli sądu zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Powtarzając argumentację sformułowaną we wniosku o przyznanie świadczenia i odwołaniu od decyzji podniosła, że jako jedyne dziecko swojego ojca winna wnioskowane świadczenie otrzymać.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Skarga jest oczywiście bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu.
W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji skarżonego organu Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.
Podniesione przez skarżącą okoliczności faktyczne świadczące o tym, że stała się ona szeroko rozumianą ofiarą działań wojennych oraz okupacji wojskowej w czasie II wojny światowej – jako że została osierocona w wieku niemowlęcym przez ojca, który został wcielony do armii radzieckiej, a następnie zmarł w niemieckim obozie jenieckim – nie mogą zostać – w świetle aktualnego stanu prawnego - uwzględnione w sposób przez nią pożądany poprzez przyznanie jej świadczenia pieniężnego lub innego rodzaju rekompensaty finansowej.
Wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich nie mógł zostać uwzględniony, albowiem w świetle art. 1 ust. 1 oraz art. 2 powyższej ustawy skarżąca nie może być uznana za osobę represjonowaną.
Skarżąca nie była bowiem osadzona przez III Rzeszę lub ZSRR w obozie pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939–1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych ani też nie była deportowana (wywieziona) pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium: III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939–1945 lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.
Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło