II SA/Rz 1708/21
WyrokWSA w Rzeszowie2022-02-23
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Elżbieta Mazur - Selwa, Maria Mikolik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania w sprawie budowy sieci wodociągowej, w sytuacji gdy doszło do nieznacznego przesunięcia jej trasy w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego, jest prawidłowe, a organy administracji prawidłowo zastosowały się do wskazań sądu zawartych w poprzednich orzeczeniach?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo wykonały wskazania zawarte w poprzednich wyrokach WSA i NSA. Uzupełniono materiał dowodowy, w tym operat techniczny, który pozwolił na ustalenie rzeczywistego przebiegu sieci wodociągowej. Nieznaczne przesunięcie trasy sieci wodociągowej nie zostało uznane za istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 P.b., ponieważ nie wpłynęło negatywnie na zagospodarowanie działki ani nie zwiększyło obszaru oddziaływania obiektu. W związku z tym umorzenie postępowania było zasadne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budowy sieci wodociągowej, która w trakcie realizacji została nieznacznie przesunięta w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego na działce nr 1773 należącej do skarżącego. Organy administracji dwukrotnie umarzały postępowanie w tej sprawie, uznając je za bezprzedmiotowe. Skarżący kwestionował prawidłowość ustaleń faktycznych, zarzucając organom m.in. zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego oraz nieuwzględnienie wpływu przesunięcia sieci na jego uprawnienia do działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpatrywał skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy sieci wodociągowej - skargę oddala -
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania M.P. (dalej: "Skarżący"), od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] umarzającej w całości postępowanie w sprawie budowy sieci wodociągowej biegnącej poprzez działkę nr 1773 położoną w miejscowości [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., sygn. [...]PINB umorzył w całości postępowanie w sprawie budowy sieci wodociągowej biegnącej poprzez działkę Skarżącego, a WINB rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: "WSA"), wyrokiem z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 553/17 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję PINB. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną WINB wyrokiem z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2/18.
W ponownie prowadzonym postępowaniu PINB uzupełnił akta sprawy o projekt budowlany oraz dokumenty związane z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Ustalono, że rozbieżność pomiędzy trasą projektowanego wodociągu a inwentaryzacją geodezyjną powykonawczą wynika z faktu, że w trakcie wykopów natrafiono na korzenie drzew i zaszła konieczność dokonania nieznacznego przesunięcia trasy wodociągu. Zmiana trasy sieci wodociągowej w obrębie działki nr 1773 została zakwalifikowana przez projektanta jako zmiana nieistotna. Trasa ta nie wychodzi poza zakres projektu zagospodarowania terenu. Analiza części graficznej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przedmiotowej inwestycji wykazała, że nieznaczne przesunięcie sieci wodociągowej w obrębie działki nr 1773 nie spowodowało przekroczenia linii rozgraniczającej teren inwestycji. W konsekwencji PINB decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. umorzył w całości postępowanie w sprawie budowy sieci wodociągowej biegnącej przez działkę nr 1773. W postępowaniu odwoławczym WINB decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...] uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Procedując ponownie, PINB przeprowadził w dniu 5 stycznia 2021 r. rozprawę administracyjną oraz podjął działania w celu ostatecznego wyjaśnienia sprawy, opisane szczegółowo w zaskarżonej decyzji. Z ustaleń tych wynika, że wybudowana sieć wodociągowa została przesunięta w kierunku wschodnim o 1,22 m do 1,84 m, w kierunku północnym o 1,68 m do 1,72 m w stosunku do zaprojektowanej trasy. Po analizie obowiązującego art. 36a ust. 5 ustawy - Prawo budowlane (dalej: "P.b."), z uwagi na spór czy realizacja sieci wodociągowej nastąpiła z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego, PINB nie stwierdził zmian istotnych w zakresie projektu zagospodarowania działki lub terenu, o którym mowa w art. 36a ust. 5 pkt 1 P.b. Wskazał, że nie występuje też żadna z pozostałych okoliczności czy przesłanek, wymienionych w punktach 5-7 ww. przepisu, przesądzających o zaistnieniu istotnego odstąpienia w rozumieniu ustawowej definicji tego pojęcia określonej w art. 36a ust. 5 P.b. Nieznaczne przesunięcie sieci wodociągowej w obrębie działki nr 1773 nie ma znaczącego wpływu na jej zagospodarowanie, dla działki nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy oraz nie toczy się postępowanie administracyjne w sprawie jej wydania, żadna ze stron postępowania nie kwestionowała trasy przebiegu sieci wodociągowej. Z tych przyczyn PINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] umorzył w całości wszczęte postępowanie.
W odwołaniu Skarżący zarzucił, że zaniechano dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii biegłego, jako że w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, nie miał on możliwości udziału w oględzinach i wykonaniu odkrywek oraz nadzorowania dokonywanych przez geodetę odkrywek terenowych. Podniósł, że operat techniczny powinien zostać sporządzony przez biegłego na zlecenie PINB. Skarżący zarzucił, że organ nie dokonał ustaleń co do sposobu wykorzystania działki 1773, jej zabudowy, ani rozważań, jaki może mieć wpływ przesunięcie sieci wodociągowej na uprawnienia skarżącego w stosunku do tej działki. Poprzestanie na ustaleniu, że nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy oraz nie toczy się postępowanie w tej sprawie - nie czyni zadość dostosowaniu się do oceny prawnej i wskazówek zawartych w wyrokach WSA i NSA w tej sprawie. Organ powinien też zbadać, czy fragment sieci wodociągowej na działce skarżącego nie został wybudowany bez prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Opisaną na wstępie decyzją WINB odwołania nie uwzględnił i stwierdził, że brak jest podstaw do kwestionowania operatu technicznego odcinka sieci wodociągowej. Operat ten stanowi dowód w rozumieniu art. 75 § 1 K.p.a., został sporządzony przez osobę posiadającą fachową wiedzę i uprawnienia z zakresu geodezji. Nie ma zatem podstaw i potrzeby do sporządzenia opinii biegłego. Z dokumentu tego wynika, jak kształtuje się w rzeczywistości trasa odcinka sieci wodociągowej usytuowanego na działce nr 1773 w stosunku do trasy projektowanej. Organ przyznał, że w sprawie zaistniało odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, jednak odstępstwo to nie ma charakteru istotnego i nie zachodzi przesłanka z art. 36a ust. 5 pkt 1 P.b., tj. odstąpienie w zakresie projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany. Z operatu technicznego przedłożonego przez Gminę wynika, że po wykonaniu robót budowlanych odcinek sieci wodociągowej na wysokości działki nr 1773 mieści się w całości na tej działce, na której był zaprojektowany, choć z nieznacznym przesunięciem trasy. Zakres rzeczowy i funkcjonalny wybudowanego obiektu liniowego jest tożsamy z projektowanym i nie dokonano w nim zmian. W wyniku zmiany trasy tego odcinka sieci nie nastąpiło zwiększenie obszaru oddziaływania obiektu poza tą działkę, tym samym - nie wystąpiła sytuacja, o której mowa w art. 36a ust. 5 pkt 1 P.b. Nie zachodzą również żadne inne przesłanki z art. 36a ust. 5 P.b.. W aktach sprawy PINB znajduje się uwierzytelniona za zgodność z oryginałem kopia dokumentu potwierdzającego, że Skarżący wyraził zgodę na wejście na teren działki 1773, celem wykonania sieci wodociągowej. WINB dodał, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest aktu prawnego, który regulowałby odległość sytuowania obiektów budowlanych od wodociągów i ich elementów. W związku z tym nie można uznać, że przesunięcie odcinka sieci wodociągowej stanowi utrudnienie w zabudowie działki. Z pomiarów wynika, że szerokość działki wynosi około 26 m, co świadczy o tym, że możliwa jest jej zabudowa pomimo przesunięcia odcinka sieci wodociągowej. Dokonana zmiana i przesunięcie odcinka sieci wodociągowej nie zmieniła charakteru zagospodarowania terenu działki. W takiej sytuacji nie można również mówić o naruszeniu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym właściciela działki nr 1773, bowiem odstąpienie od projektu budowlanego w zakresie przesunięcia sieci wodociągowej nie miało istotnego wpływu na uprawnienia właściciela w stosunku do tej działki. Podkreślono, że to projektant dokonuje kwalifikacji zamierzonego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno- budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadku uznania że jest ono nieistotne, jest obowiązany zamieścić w projekcie zagospodarowania działki lub terenu lub projekcie architektoniczno-budowlanym odpowiednie informacje (rysunek i opis) dotyczące tego odstąpienia. Takie dokumenty znajdują się w aktach organu powiatowego. WINB skonstatował, że nie można zarzucić inwestorowi, że dokonał istnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę i że naruszył przepisy ustawy - Prawo budowlane. Z akt nie wynika również, by zrealizowana i użytkowana od 2013 r. inwestycja - sieć wodociągowa przebiegająca przez działkę Skarżącego zagrażała bezpieczeństwu ludzi, mienia, bądź środowiska.
Skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, zaskarżył powyższą decyzję w całości zarzucając:
- naruszenie art. 50 § 1 K.p.a., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ prowadzący postępowanie może zobowiązać Inwestora do sporządzenia ekspertyzy stanowiącej w istocie opinię z art. 84 § 1 K.p.a. na fakty istotne dla rozstrzygnięcia prowadzonego postępowania administracyjnego, która winna być dopuszczona w trybie art. 84 § 1 K.p.a., kiedy ekspertyza ta nie stanowi udziału w czynności urzędowej, ani złożenia wyjaśnień lub zeznań;
- naruszenie art. 84 § 1 K.p.a. poprzez niezastosowanie polegające na zaniechaniu dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii biegłego, kiedy dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie wymagane są wiadomości specjalne;
- naruszenie art. 79 § 1 i 2 K.p.a. poprzez niezastosowanie polegające na pozbawieniu Skarżącego możliwości wzięcia udziału w oględzinach działki nr 1773 niezbędnych do sporządzeniu ekspertyzy na okoliczność ustalenia rzeczywistego przebiegu trasy wodociągowej na działce nr 1773 w stosunku do zaprojektowanej trasy sieci wodociągowej zatwierdzonej pozwoleniem na budowę (bez względu na podstawę prawną pozyskania tej ekspertyzy w postępowaniu administracyjnym);
- naruszenie art. 16 § 1 K.p.a. w zw. z art. 81c P.b. poprzez niezastosowanie polegające na włączeniu do materiału dowodowego sprawy i oparcie ustaleń faktycznych w sprawie o ekspertyzę, o przedłożenie której Organ I instancji zobowiązał Gminę Łańcut w trybie art. 81c P.b. postanowieniem z dnia 29 stycznia 2021r. znak PINB.5160.2.2016, które to postanowienie zostało uchylone przez WINB jako naruszające prawo, to jest wbrew związaniu organu I instancji wytycznymi organu odwoławczego zawartymi w postanowieniu wydanym na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.;
- naruszenie art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie co skutkowało brakiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brakiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w efekcie błędnym uznaniem, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe co skutkowało umorzeniem postępowania, w sytuacji, gdy postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe;
- naruszenie art. 153 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") poprzez niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu i niedostosowaniu się Organu do oceny prawnej i wskazówek co do dalszego postępowania zawartych w wyroku WSA z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 553/17 i wyroku NSA z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2/18;
- naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i błędne uznanie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe co skutkowało umorzeniem postępowania, w sytuacji, gdy postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe;
- naruszenie art. 51 ust. 4 lub art. 51 ust 1 pkt 2 P.b. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, a w konsekwencji niezastosowanie tego przepisu;
- naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak sporządzenia prawidłowego uzasadnienia prawnego wydanej decyzji, w szczególności w przedmiocie uznania postępowania za bezprzedmiotowe.
Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wniósł także, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów: zdjęć szt. 4 i mapy szt. 1 obrazujących ujście wody z działki nr 1724 na działkę nr 1768 stanowiącą drogę gminną na dowód naruszenia cieków wodnych bądź systemu melioracji na działce nr 1773 przy budowie sieci wodociągowej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu, zarzuty skargi sprowadzone zostały do trzech uchybień:
1. Organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych z uwagi na oparcie rozstrzygnięcia na dokumencie prywatnym – ekspertyzie technicznej odcinka sieci wodociągowej sporządzonym na zlecenie Gminy, jako podmiotu zainteresowanego rozstrzygnięciem, pozyskanym z naruszeniem art. 50 § 1 K.p.a., art. 79 § 1 i 2 oraz art. 84 § 1 K.p.a. i art. 81c P.b., to jest pozyskaniem przez organ bez podstawy prawnej, z pozbawieniem Skarżącego możliwości wzięcia udziału w oględzinach działki nr 1773 niezbędnych do sporządzenia tego dowodu zamiast dopuścić dowód z urzędu z opinii biegłego w trybie art. 84 § 1 K.p.a. i umożliwienia Skarżącemu wzięcia udziału w oględzinach działki nr 1773 niezbędnych do sporządzenia takiego dowodu.
2. Organ nie uwzględnił i nie dostosował się do oceny prawnej i wskazówek co do dalszego postępowania zawartych w wyrokach WSA sygn. II SA/Rz 553/17 oraz NSA sygn. II OSK 2/18 i własnej decyzji z dnia 12 listopada 2020 r. poprzez zaniechanie poczynienia ustaleń co do sposobu wykorzystania działki nr 1773, jej zabudowy, a następnie rozwiązań, jaki może mieć wpływ ewentualne przesunięcie sieci wodociągowej na uprawnienia właściciela w stosunku do działki - w ocenie Skarżącego ustaleń i rozważań w tym zakresie nie spełnia poprzestanie przez organ na stwierdzeniu, że na działkę nr 1773 nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy, oraz że nie toczy się postepowanie administracyjne w sprawie jej wydania.
3. Organ zamiast utrzymać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego winien uchylić ją celem poprowadzenia postępowania w kierunku ustalenia czy inwestor w osobie Gminy dysponuje prawem do nieruchomości na cele budowlane dotyczącego przesuniętego fragmentu sieci wodociągowej w obrębie działki nr 1773, zaś w przypadku ustalenia w tym postępowaniu, że inwestor prawa takiego nie posiada, wydanie przez organ I instancji orzeczenia na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 P.b. nakazującego inwestorowi przesunięcia fragmentu sieci wodociągowej w obrębie działki nr 1773 w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, ewentualnie wzięcie tej okoliczności pod uwagę w kontekście kwalifikacji stopnia odstąpienia charakteru inwestycji.
Tak pogrupowane zarzuty w kolejnej części uzasadnienia zostały rozwinięte z konkluzją, że zaskarżona decyzja jest wadliwa i powinna zostać uchylona wraz z decyzja organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga jest nieuzasadniona.
I. Stan sprawy jest następujący. 1. Pismem z dnia 19 sierpnia 2016 r. Skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika wystąpił do Wójta Gminy [...] o przeprowadzenie kontroli budowy sieci wodociągowej w miejscowości [...], która mogła zostać zrealizowana niezgodnie z dokumentacją projektową, o poinformowanie o wynikach kontroli z przesłaniem protokołu oraz – w zależności od wyników kontroli – wszczęcie odpowiedniego postępowania administracyjnego. Na wniosek ten odpowiedzi udzielił PINB, jako organ właściwy stwierdzając, że w wyniku porównania dokumentacji projektowej z przebiegiem wodociągu na mapie zasadniczej nie stwierdzono istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego (pismo z dnia 7 września 2016 r. – k. 11 akt adm.). Informacja ta nie usatysfakcjonowała Skarżącego (pismo pełnomocnika z dnia 15 września 2016 r. – k.13 akt j.w.). Wobec tego PINB w dniu 28 września 2016 r. zawiadomił pełnomocnika oraz Inwestora o wszczęciu postępowania i oględzinach odcinka wodociągu zlokalizowanego na działce Skarżącego nr 1773 (k.14 akt j.w.). Po przeprowadzeniu postępowania PINB, decyzją z dnia 22 grudnia 2016 r. (k. 58 akt j.w.), umorzył w całości postępowanie w sprawie budowy sieci wodociągowej na działce nr 1773 stanowiącej własność Skarżącego. Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, utrzymana została w mocy przez WINB (decyzja z dnia 22 marca 2017 r. – k. 66.). W uwzględnieniu skargi Skarżącego, WSA wyrokiem z dnia 12 września 2017 r. sygn. II SA/Rz 553/17, uchylił decyzję WINB z dnia 22 marca 2017 r. i decyzję PINB z dnia 22 grudnia 2016 r. Skarga kasacyjna WINB od tego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. II OSK 2/18.
2. Realizując wytyczne WSA, PINB uzupełnił materiał dowodowym m.in. o akta obejmujące pozwolenie na budowę sieci wodociągowej z przyłączami w miejscowości położenia działki nr 1773, przesłuchał geodetę, który dokonał wytyczenia oraz inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej sieci wodociągowej, w tym zlokalizowanej na działce nr 1773 (k. 89 akt. adm.), odebrał oświadczenia od kierownika budowy (k. 91, 92 akt j.w.), po czym decyzją z dnia 31 lipca 2020 r. ponownie umorzył postępowanie w sprawie budowy sieci wodociągowej biegnącej przez działkę nr 1773, w całości. Decyzja ta została uchylona po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (decyzja WINB z dnia 12 listopada 2020 r. – k. 106), celem uzupełnienia postępowania w szczegółowo wskazanym zakresie. W związku z tym PINB przeprowadził rozprawę administracyjną na terenie działki nr 1773 (protokół – k.112-113), uzyskał do inwestora operat geodezyjny obrazujący rzeczywisty przebieg trasy sieci wodociągowej na działce nr 1773 w stosunku do zaprojektowanej trasy sieci wodociągowej zgodnie z pozwoleniem na budowę (z dnia 28 maja 2021 r. – k.127 – 131 akt. j.w.) i w dniu 23 lipca 2021 r. zawiadomił strony w trybie art. 10 § 1 K.p.a. o wynikających z tego przepisu uprawnieniach. Z akt nie wynika, aby strony zapoznały się z uzupełnionym materiałem dowodowym, natomiast Skarżący przez pełnomocnika zawnioskował o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność faktycznego przebiegu sieci wodociągowej na działce 1773; wniosek ten nie został uwzględniony (pismo - K. 136 akt adm.). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. PINB po raz wtóry umorzył w całości postępowanie w sprawie budowy sieci wodociągowej biegnącej poprzez działkę nr 1773. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, WINB decyzją z dnia 8 października 2021 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i rozstrzygnięcie to stanowi przedmiot skargi.
II. W rozpoznawanej sprawie fundamentalne znaczenie ma art. 153 P.p.s.a., wedle którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż są nimi związane (zob. np. wyrok NSA z dnia 245 marca 2021 r. sygn. I OSK 4162/18).
III. Wskazania odnośnie do dalszego postępowania sformułowane zostały w wyroku WSA z dnia 12 września 2017 r. sygn. II SA/Rz 553/17. Uchylając decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji WSA stwierdził: "Oceniając argumentację PWINB (...) nie jest możliwe czynienie wiążących ustaleń o nieistnieniu okoliczności z art. 36a ust. 5 p.b. na podstawie materiału zebranego do tej pory w aktach administracyjnych. Istotny wydaje się brak w nich projektu budowlanego jako kluczowego dowodu w sprawie. Zdaniem Sądu możność ustalenia przebiegu sieci wodociągowej zgodnie z pozwoleniem na budowę jest oczywista. Możliwe jest także ustalenie rzeczywistego przebiegu sieci na działce skarżącego. W tym celu można skorzystać z wszystkich dostępnych środków dowodowych. Organy umarzając postępowanie uchyliły się od dokonania pewnych ustaleń w tej mierze, co przesądza o naruszeniu art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł wpłynąć na wynik sprawy. Całkiem osobną kwestią jest ocena, czy ewentualne stwierdzone odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego ma charakter istotny w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b. Czynienie jednak jakichkolwiek wiążących uwag na tym etapie postępowania byłoby przedwczesne. Dopiero ustalenie w sposób pewny zaistnienia odstąpienia od projektu budowlanego przy realizacji inwestycji na działce skarżącego pozwoli na jego ocenę jako istotnego bądź nieistotnego." NSA oddalając skargę kasacyjną WINB (wyrok z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. II OSK 2/18) potwierdził trafność stanowiska o naruszeniu art. 7 i art. 77, w szczególności § 1 K.p.a. NSA skonstatował, "że dotychczas przeprowadzona analiza zgromadzonego materiału przez organy nadzoru budowlanego w zakresie ustalenia planowanego przebiegu sieci wodociągowej przez działkę o nr 1773 jest bardzo ogólna. Nie została oparta na całym materiale dowodowym, jaki można w tym zakresie pozyskać, a którego analiza może być przydatna przy dokonywaniu powyższego ustalenia. (...) Ponadto, organy nadzoru budowlanego nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń co do sposobu wykorzystywania działki o nr 1773, jej zabudowy, a następnie rozważań jaki może mieć wpływ ewentualne przesunięcie sieci wodociągowej na uprawnienia właściciela w stosunku do tej działki (np. na dotychczasowy sposób korzystania, możliwości zabudowy, w tym związanych z budową sieci wodociągowej ograniczeń związanych z jej przesunięciem)."
Mając na uwadze przedstawiony w punkcie I.2. uzasadnienia tok postępowania i materiał dowodowy zgromadzony po wyroku WSA z dnia 12 września 2017 r. sygn. II SA/Rz 553/17 Sąd stwierdza, że organy nadzoru budowlanego w pełni wykonały wskazania co do dalszego postępowania. Natomiast uzupełniony materiał dowodowy dawał podstawy do poczynienia ustaleń faktycznych i oceny czy odstępstwo od pozwolenia na budowę sieci wodociągowej na działce nr 1773 ma charakter istotny w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 P.b.
Ustalenia w zakresie projektowanego oraz rzeczywistego przebiegu sieci wodociągowej na działce nr 1773 poczynione zostały w oparciu o operat techniczny sporządzony przez uprawnionego geodetę, przy czym wartości dowodowej tego operatu nie podważa okoliczność, że sporządzony został na zlecenie Gminy będącej inwestorem sieci wodociągowej. Także sposób pozyskania tego dowodu przez organy nadzoru budowlanego ma drugorzędne znaczenie i a limine nie może przekreślać jego wartości dowodowej. Otóż przypomnieć należy, że WSA stwierdził, że dla ustalenia rzeczywistego przebiegu sieci na działce Skarżącego "można skorzystać z wszystkich dostępnych środków dowodowych". Podkreślania wymaga, że WSA nie wskazał na konieczność zasięgnięcia opinii biegłego (NSA stanowisko takie podzielił). Zatem dokument prywatny, jakim jest operat techniczny, sporządzony przez osobę wykonującą samodzielne funkcje w dziedzinie geodezji i kartografii oraz posiadają odpowiednie uprawnienia zawodowe (pismo PINB z dnia 24 sierpnia 2021 r. skierowane do pełnomocnika – K. 136 akt adm.), a więc przez osobę posiadającą wiadomości specjalne, wraz z pozostałymi dowodami, mógł stanowić podstawę ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie. W tym miejscu zauważyć i podkreślić należy, że Skarżący oraz pełnomocnik, który otrzymał operat techniczny, zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i w skardze, w jakikolwiek sposób nie podważali treści tego operatu.
Zgromadzony materiał dowodowy pozwolił ustalić, że nastąpiła zmiana trasy odcinka sieci wodociągowej na działce nr 1773: w kierunku wschodnim o 1,22 m – 1,84 m oraz w kierunku północnym o 1,68 m – 1,72 m. Taka zmiana zasadnie nie została uznana za odstępstwo "istotne" w rozumieniu art. 36a ust. 5 P.b. W tym zakresie Sąd podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (k. 6 decyzji), jak również ustalenia i wnioski, że zmiana trasy wodociągu w żaden sposób negatywnie nie wpłynęła na zagospodarowanie działki nr 1773. Organy ustaliły, że przedmiotowa działka ma szerokość ok. 26 m, co w powiązaniu z brakiem przepisów dotyczących odległości sytuowania obiektów budowlanych od wodociągów oznacza, że nieznaczne przesunięcie odcinka sieci nie będzie stanowić utrudnienia w zagospodarowaniu działki nr 1773, w szczególności w jej zabudowie.
Reasumując Sąd stwierdza, że organy w pełni zastosowały się do wytycznych zawartych we wskazanych wyżej wyrokach WSA i NSA. Uzupełniły postępowanie dowodowe w zakresie umożliwiającym poczynienie ustaleń odnośnie do projektowanego i rzeczywistego przebiegu sieci wodociągowej przebiegającej przez działkę nr 1773 (na co Skarżący wyraził zgodę - k. 47 akt adm.). Następnie ustalenia dotyczące przebiegu rzeczywistego sieci odniosły do prawa materialnego i rozważyły charakter tego odstąpienia trafnie przyjmując, że nie ma ono charakteru "istotnego" w rozumieniu art. 36a ust. 5 P.b. Organy zbadały również wpływ odstępstwa na możliwość zagospodarowania przedmiotowej działki i mając na uwadze faktyczny przebieg sieci wodociągowej oraz obowiązujące przepisy, zasadnie nie dopatrzyły się utrudnień w przyszłym, potencjalnym jej zagospodarowaniu. Wszystko to prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi są niezasadne.
Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło