II SA/Rz 171/19
WyrokWSA w Rzeszowie2019-03-26
Skład orzekający: Małgorzata Wolska, Magdalena Józefczyk, Elżbieta Mazur - Selwa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze, która została już zrealizowana (tzw. decyzja skonsumowana), na podstawie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, czy też w takiej sytuacji powinien zostać przeprowadzony tryb wznowienia postępowania lub postępowanie dotyczące zwrotu nienależnie pobranego świadczenia?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, która została już zrealizowana (tzw. decyzja skonsumowana), na podstawie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przepis ten dopuszcza zmianę lub uchylenie decyzji tylko ze skutkiem na przyszłość (ex nunc). W przypadku, gdy okres, na jaki przyznano świadczenie, upłynął, a organ stwierdził nieprawidłowości, powinien wszcząć postępowanie dotyczące zwrotu nienależnie pobranego świadczenia lub wznowić postępowanie, a nie uchylać decyzję skonsumowaną.Stan faktyczny
Skarżąca M. C. otrzymała decyzją z dnia [...] września 2017 r. świadczenie wychowawcze na syna E. na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Następnie decyzją z dnia [...] września 2018 r. organ I instancji uchylił tę decyzję, uznając, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ponieważ ojcostwo zostało uznane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. błędne zastosowanie art. 8 ust. 2 ustawy do drugiego dziecka oraz naruszenie przepisów K.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od Kolegium na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r.nr [...] w przedmiocie uchylenia z urzędu decyzji orzekającej o przyznaniu świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. C. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] września 2018r., znak: [...]Prezydenta Miasta ( dalej: "organ I instancji") w przedmiocie uchylenia z urzędu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2017r. znak: [...] orzekającej o przyznaniu M. C. świadczenia wychowawczego na dziecko E.S. C.
W podstawie prawnej decyzji powołano art 104 § 1 i art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a.") art 2 pkt 13, art 8 ust. 2, art 27 ust. 1, art 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ( Dz.U. z 2018 r., poz. 2134; dalej: "ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci").
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Decyzją z dnia [...] września 2017 r. organ I instancji przyznał skarżącej świadczenie na rzecz syna E. na okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r.
W dniu 27 sierpnia 2018 r. zawiadomiono skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu tego świadczenia, a następnie decyzją z dnia [...] września 2018 r. uchylono decyzję z dnia [...] września 2017 r.
Podstawą uchylenia decyzji przyznającej świadczenie było niespełnienie warunków do przyznania świadczenia osobie samotnie wychowującej dziecko, o których mowa w art 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
W odwołaniu skarżąca podniosła, że dziecko, na które zwróciła się z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego wychowywała wraz z jego ojcem K. B., w związku z powyższym nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko z art 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wyjaśniła również, że nie informowała Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o uznaniu ojcostwa i wychowywaniu dziecka razem z drugim rodzicem, ponieważ zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze na drugie dziecko wychowywane wspólnie z drugim rodzicem powinno przysługiwać niezależnie od dochodu, przez co zmiana, która nastąpiła nie miała wpływu na prawo do poobierania świadczenia wychowawczego.
Powyższych zarzutów nie podzieliło Kolegium, które opisaną na wstępie decyzją utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wnioskodawczyni jest osobą samotnie wychowującą dziecko, a skoro tak, to fakt uznania ojcostwa stanowił negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia z art 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art 8 §2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez jego błędne zastosowanie do drugiego dziecka, a nie wyłącznie do pierwszego dziecka, w sytuacji gdy świadczenie wychowawcze na drugie dziecko przysługuje bez względu na kryterium dochodowe, czy też inne kryteria,
- art 7, 77, 80 K.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z prawem na skutek niepodjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego czy skarżąca w spornym okresie była matką samotnie wychowującą czy też wychowywała dziecko wspólnie z ojcem,
- art 8 i 16 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w sposób całkowicie podważający zaufanie do organów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz.2107 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania oraz przepisy prawa materialnego, które uzasadniają jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta uchylającą z urzędu decyzję własną tego organu o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego na drugie dziecko.
Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2017 r. skarżąca, drogą elektroniczną, złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2017/2018. We wniosku zaznaczyła, że nie składa wniosku o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko.
Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Prezydent Miasta przyznał skarżącej świadczenie na syna E. S.C.
Kolejną decyzją z dnia [...] września 2018 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] września 2017 r. o przyznania świadczenia wychowawczego przyjmując, że skarżąca nie spełnia warunków określonych w art 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Jak ustalił organ ojciec dziecka uznał ojcostwo, a skarżąca nie przedstawiła tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, na podstawie którego zostało ustalone na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenie alimentacyjne jednocześnie zaś nie stwierdzono żadnej okoliczności, o której mowa w powołanym przepisie tj.; drugi z rodziców dziecka nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany, powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka, dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu, jest po dopieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Ponadto wskazał, że skarżąca nie spełnia definicji osoby samotnie wychowującej dziecko z art 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko- oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana w sposób sprzeczny z treścią art 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu rodziny, który stanowił podstawę rozstrzygania.
Zgodnie z tym przepisem: organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody ( ust. 2 ). Decyzje przyznające świadczenie wychowawcze są natychmiast wykonalne ( ust. 3 ).
W orzecznictwie, jak i wśród przedstawicieli doktryny dominuje pogląd, że w trybie art 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie podlegają uchyleniu lub zmianie decyzje już wcześniej skonsumowane, czyli decyzje, których okres zasiłkowy upłynął.
Przyjmuje się, że z uwagi na bezwzględny obowiązek niezwłocznego informowania organu przez osobę otrzymującą świadczenie, o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia ( art 20 ust. 1 ustawy), w przypadku niedopełnienia tego obowiązku i pobrania świadczenia, które się stronie należało ( a okres na jaki przyznano świadczenie dobiegł końca) zamiast procedury uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie, organ zobowiązany jest w oparciu o materialnoprawną podstawę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia ( art 25 ustawy) wdrożyć postępowanie administracyjne polegające na uznaniu świadczenia pobranego za nienależnie pobrane i doprowadzić do jego zwrotu wraz z odsetkami. Także w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji ostatecznej o przyznaniu świadczenia wychowawczego okaże się, że: dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy przyznania świadczenia okoliczności faktyczne są fałszywe; wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji o przyznaniu świadczenia, nieznane organowi, który decyzję tę wydał; (lub) okaże się, że decyzja przyznająca została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione brak jest podstaw prawnych do przeprowadzenia uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego w trybie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Powyższe okoliczności natomiast stanowią dla właściwego organu (orzekającego końcowo) podstawę do wznowienia postępowania w trybie przepisów rozdziału 12 działu II K.p.a. i do wydania decyzji o której mowa w art. 150 § 1 K.p.a.( e komentarz pod red. Jolanty Blicharz, Glumińskiej – Pawlic Jadwigi, Zacharko Lidii do ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – art 27).
Podobne stanowisko reprezentuje Naczelny Sąd Administracyjny.
W wyroku z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1280/12 wskazał, że: wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawnia właściwy organ do wydania decyzji orzekającej o zmianie lub utracie świadczenia rodzinnego, bądź też okresu, na jaki to świadczenie zostało przyznane, jednak z zastrzeżeniem, że takie działanie jest możliwe jedynie ze skutkiem na przyszłość. Decyzja zmieniająca decyzję przyznającą świadczenie rodzinne (czyli wydana na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych) ma charakter konstytutywny i wpływa na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Z tego powodu może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc - z mocą od wydania decyzji i brak jest podstaw, by w trybie powołanego przepisy uchylać lub zmieniać decyzję pierwotną z mocą wsteczną (ex tunc). Decyzja konstytutywna tworzy bowiem nowy stan prawny, a żaden przepis prawa nie upoważnia organu w tym przypadku do działania z mocą wsteczną. Ze względu na powszechnie obowiązującą w prawie polskim zasadę lex retro non agit, aby możliwe było wydanie decyzji, która regulowałaby na nowo i odmiennie sytuację strony z mocą wsteczną, to musiałaby istnieć ku temu podstawa prawna. Ustawa o świadczeniach rodzinnych takiej podstawy prawnej nie zawiera.
Podobnie w wyroku z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1035/11, w którym NSA wskazał, że w sytuacji, kiedy upłynął okres, na jaki świadczenie zostało przyznane, brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne w trybie art 32 ust. 1 u.ś.r. W takim wypadku zastosowanie znajduje już tylko materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w wyroku z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 945/1: "w sytuacji gdy upłynął okres na jaki świadczenie przyznano zastosowanie może mieć tylko instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia."
Wyroki te zostały wydane na tle art 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale regulacja tego przepisu jest tożsama z treścią analizowanego przepisu art 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w związku z czym uwagi w nich zawarte są aktualne także do świadczeń wychowawczych (podobnie WSA w Krakowie w wyroku z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 355/18: "treść art 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest właściwie tożsama z treścią art 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych").
Również na tle art 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu zapadły wyroki sądów przekreślające możliwość zmiany lub uchylenia "decyzji skonsumowanej".
Tak np. orzekł WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 15 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 154/17: Wprawdzie art. 27 ust. 1 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowi, że organ właściwy (...) może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego (...), tym niemniej analiza tegoż przepisu w kontekście systemowym, a także celowościowym, nie daje podstaw do twierdzenia, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu może dotyczyć także zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z mocą wsteczną".
Sąd w składzie orzekającym podziela zaprezentowane stanowiska, które sprzeczne są z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta uchylającą tzw. decyzję skonsumowaną.
SKO zaskarżoną decyzją wydaną w dniu [...] listopada 2018 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta uchylającą decyzję o przyznaniu świadczenia wychowawczego na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Porównanie daty wydania decyzji z okresem świadczeniowym, wskazuje na to, że decyzja SKO dotyczy świadczenia skonsumowanego, do którego nie może mieć zastosowania art 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Powyższe uchybienie stanowiło wystarczającą przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Ponadto Sąd nie zgadza się z zaprezentowanym przez organ
I instancji i zaakceptowanym przez organ odwoławczy stanowiskiem odnośnie braku podstaw do przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na drugie dziecko z powodu niespełnienia przesłanek uznania jej za osobę samotnie wychowującą dziecko z art 8 ust. 2 w zw. z art 2 ust. 13 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Zgodnie z art 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci: świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka), w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kolei w ust. 3 tego przepisu wskazano, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.
Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze nie przysługuje, gdy: 1) dziecko pozostaje w związku małżeńskim; 2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej; 3) pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko;4) członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Z kolei w ust. 2 tego przepisu opisano sytuację, w której osobie samotnie wychowującej dziecko nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego: jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że:1) drugie z rodziców dziecka nie żyje;2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone; 4) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka; 5) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach.
Organy obu instancji na podstawie treści art 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stwierdziły, że skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawcze, podczas gdy skarżąca konsekwentnie twierdziła, że świadczenia wychowawczego na drugie dziecko przysługuje jej niezależnie od spełnienia kryterium dochodowego, a co za tym przyznania jej bądź też odmowy przyznania przymiotu osoby samotnie wychowującej dziecko.
W tym zakresie należy przyznać rację skarżącej. Przepis art 8 ust. 2 nie może być wykładany w oderwaniu od pozostałych przepisów. Zasada "clara non sunt interpretanda", (to co jest zrozumiałe i jasne nie wymaga interpretacji) nie jest aktualnie powszechnie akceptowana ani w doktrynie, ani też w orzecznictwie sądów administracyjnych. Podkreśla to M. Zirk-Sadowski stwierdzając, że "dzisiaj problem bezpośredniego rozumienia tekstu prawnego budzi wiele wątpliwości" - zob. Wykładnia w prawie administracyjnym, (w:) R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.), System prawa administracyjnego.t. 4, Warszawa 2012, s. 129. Zwrócił na to uwagę również Trybunał Konstytucyjny. Przykładowo, w wyroku z 13 stycznia 2005 r., P 15/02, OTK-A 2005, Nr 1, poz. 4 stwierdził, że "coraz częściej, także i w orzecznictwie zasada clara non sunt interpretanda zamienia się właściwie w zasadę interpretati cessat in clarin (interpretację należy zakończyć, gdy osiągnięto jej jednoznaczny rezultat)
Z powołanych wyżej przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wynika, że zasadą jest, że przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, przy czym decyduje tu wielkość dochodu w przeliczenia na członka rodziny, chyba że mamy do czynienia z osobą samotnie wychowującą dziecko. W takiej sytuacji, pod warunkiem spełnienia przesłanek z art 8 ust. 2 w zw. z art 2 ust. 13 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci do dochodów tej osoby nie wlicza się dochodów drugiego rodzica.
Wprowadzenie pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko ma zatem znaczenie dla ustalenia spełnienia kryterium dochodowego dla przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W przeciwnym razie doszłoby do niedopuszczalnego z punktu widzenia wyników wykładni systemowej, jak i celowościowej nałożenia na osoby samotnie wychowujące dzieci dodatkowego warunku przy ubieganiu się o świadczenie wychowawcze na drugie dziecko, podczas gdy, jak słusznie podnosi skarżąca, przyznanie tego świadczenia na drugie dziecko przysługuje niezależnie od spełnienia tego warunku.
Przedstawiona interpretacja jest zgodna z uzasadnieniem rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin ( druk sejmowy z 7 czerwca 2017 r. nr 625 ), na podstawie którego dotychczasową treść art 8 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oznaczono jak ust. 1 i dodano ust. 2 ( art 15 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin Dz.U. 2017 r., poz. 1428).
W uzasadnieniu do tego projektu wskazano, że: "w związku z napływającymi do MRPiPS sygnałami o pojawiających się przypadkach składania przez rodziców dziecka, którzy nie są małżeństwem, niezgodnych ze stanem faktycznym oświadczeń, że są osobami samotnie wychowującymi dziecko, przede wszystkim w celu wyłączenia drugiego z rodziców ze składu rodziny i jego dochodu, proponuje się wprowadzenie dla osoby deklarującej samotne wychowywanie dziecka wymogu ustalenia alimentów na rzecz dziecka od drugiego rodzica".
W świetle powyższego Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że spełnienie kryterium osoby samotnie wychowującej dziecko, o której mowa w art 2 ust. 13 i art 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest istotne z punktu widzenia oceny wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, w celu wyłączenia drugiego z rodziców ze składu rodziny i jego dochodu, przy ustalaniu kryterium dochodowego, o którym mowa w art 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art 200 i 205 § 2 P.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ).
W przeprowadzonym postępowaniu organ dokona ponownej oceny okoliczności faktycznych uwzględniając zaprezentowaną przez Sąd wykładnię.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło