II SA/Rz 1710/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...]. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie obciążenia stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowanie administracyjnego ( Dz.U. 2013 r., poz. 267, aktualnie Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."). Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 26 marca 2014 r. M.R. reprezentowany przez adwokata domagał się od Wójta Gminy dokonania rozgraniczenia nieruchomości będących jego własnością, położonych w C. nr dz.: 2121, 1908, 2426 z nieruchomościami sąsiednimi nr: 2427,1907, 2120. Po uzupełnieniu przez wnioskodawcę braków w postaci nadesłania wypisu z rejestru gruntów oraz map ewidencyjnych, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Wójt Gminy: - wszczął postępowanie rozgraniczeniowe w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej na terenie obrębu C. gm. oznaczonej nr ewid.: 2426, 2121, 1908, -objął postępowaniem rozgraniczeniowym nieruchomość składającą się z działek: 2427, 2120, 1907 stanowiących własność W. W.; 2203, 2167, 1936, 1896 stanowiących własność Gminy . Następnie pismami z dnia 14 stycznia 2015 r. wezwał W. W. oraz M. R. do wniesienia zaliczki na poczet wykonania rozgraniczenia działek 2121, 1908, 2426, 2427, 1907, 2120 w wysokości 3.500,00 zł.( ustalonej przez uprawnionego geodetę). M.R. wniósł zaliczkę w wyznaczonym terminie, natomiast W. W. odmówił jej wniesienia. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2015 r. Wójt Gminy umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia działki nr ewid. 2426, 2121, 1908 z działkami nr ewid. 2427, 2120, 1907, 2203, 2167, 1936, 1896, w związku z tym, że wyznaczonej granicy nie przyjęła strona postępowania. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Wójt Gminy ustalił ostatecznie koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 7.000,00 zł; obciążył kosztami postępowania po połowie W. W. oraz M. i M. R. i zobowiązał W. W. do wpłaty kwoty 3.500 zł. W zażaleniu na to postanowienie W. W. (dalej: "Skarżący") wskazał, że nie zgadza się z obciążeniem go kosztami postępowania. Podniósł, że granica nie jest sporna. Postępowanie jest bezprzedmiotowe, ponieważ kwestia przebiegu granicy pomiędzy działkami została już wcześniej ustalona prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [....], w oparciu o sporządzoną w tym postępowaniu opinię biegłego J. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazanym na wstępie postanowieniem utrzymało postanowienie Wójta Gminy w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że przebieg granicy pomiędzy wskazanymi we wniosku działkami nadal jest sporny. Wyrokiem, na który powołuje się Skarżący Sąd Rejonowy w [...] nie ustalił przebiegu granicy lecz nakazał pozwanemu M. R. wydanie powodowi W. W. nieruchomości, określonej poprzez: wskazanie miejsca jej położenia, numeru oraz powierzchni, bez wskazywania granicy prawnej. Podkreślono, że wyrok Sądu wiąże tylko co do sentencji a nie do motywów rozstrzygnięcia. Pozostałe ustalenia są pomocne, ale nie są wiążące. Wobec powyższego wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego i obciążenie stron jego kosztami było uzasadnione. W skardze do Sądu Skarżący zarzucił, że Kolegium całkowicie pominęło fakt, że aby wydać nieruchomość gruntową, jak w wyroku Sądu Rejonowego w [...] konieczna była znajomość granic, a "zagarnięcie nieruchomości wynikało właśnie z kwestionowania granic". Przytoczył treść opinii: "ze względu na różną szerokość w.w działek ( od 1,5 do 2,6 m) należałoby zwrócić pas gruntu o szerokości 2,1 (długość nieruchomości do wydania 965 m, powierzchni do wydania 0,20 ha, wyliczona szerokość pasa gruntu 2,1 m". Wskazał, że w ramach czynności geodety nastąpiło okazanie na gruncie i zastabilizowanie granic palami. W jego ocenie opinia ta, to właśnie rozgraniczenie, określenie nowych granic, ich wrysowanie na mapie oraz okazanie na gruncie. Na poparcie swojego stanowiska powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 82/14 cytując, że: "Sąd przed którym toczy się sprawa o własność lub wydanie nieruchomości lub jej części jest właściwy do przeprowadzenia rozgraniczenia w sytuacji kiedy ustalenie przebiegu granic jest niezbędne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy o własność". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że wbrew zarzutom nie pominięto wyroku Sadu Rejonowego w [...]. Określenie granic może być wprowadzone tylko wówczas, gdy zostaną one wyraźnie i w przepisany sposób sprecyzowane. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nakazał biegłemu ustalenie przebiegu granic spornych nieruchomości, biegły te granice ustalił, jednakże nie znalazło to odzwierciedlenia w sentencji orzeczenia, nie doszło więc do pozytywnego rozstrzygnięcia w kwestii rozgraniczenia, czyli stwierdzenia przebiegu granic między nimi. Wyrok ten nie może więc stanowić podstawy wpisu granic objętych nim działek do ewidencji. Sprawa ta nie była bowiem sprawą o rozgraniczenie, a o własność, stąd w kwestii granic Sądy orzekały wtórnie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2000 r., sygn. akt I CKN 723/98, sygn. akt I CZ 125/97). Orzeczenie o rozgraniczeniu w takiej sprawie jest samodzielną częścią rozstrzygnięcia tylko wówczas, gdy zawarte jest w sentencji ( Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 43/97). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie i poprzedzające go postanowienie organu I instancji w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego są wadliwe i powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Przy ich wydawaniu organy naruszyły art. 7, art. 77, art. 80 i art. 108 K.p.a. ustalając w oczywiście niedokładny sposób stan faktyczny, co przełożyło się na treść rozstrzygnięć w sprawie. Najistotniejszą kwestią jest to, że organy zignorowały fakt, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek M.R. i dotyczyło ustalenia granic działek nr 2121, nr 1908 i nr 2426 z działkami nr 2427, nr 1907 i nr 2120 położonymi w C. stanowiącymi własność W. W.. Wydane w sprawie postanowienie z dnia [...] czerwca 2014 r. o wszczęciu postępowania na wniosek M.R. i M. R. – która wniosku nie składała – obejmuje wymienione we wniosku M.R. działki nr 2426, nr 2121, nr 1908 i ich granice z działkami nr 2427, nr 2120, nr 1907, ale także nie objęte wnioskiem działki Gminy nr 2203, nr 2167, nr 1936, nr 1896. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 520 - dalej p.g.k.) postępowanie o rozgraniczenie może toczyć się z urzędu i na wniosek. W niniejszej sprawie powstaje pytanie o zakres związania organu administracji treścią wniosku. Zdaniem Sądu przy postępowaniu prowadzonym na wniosek wola strony decyduje o zakresie postępowania (istotna jest jednak kwestia tzw. punktów trójgranicy działek, tj. punktu, w którym rozgraniczone zgodnie z wolą wnioskodawcy nieruchomości łączą się z trzecią nieruchomością. W tym zakresie – tego punktu trójgranicy - wola wnioskodawcy nie determinuje ani zakresu postępowania ani kręgu uczestników. Sąd podziela tu stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1124/11. W niniejszej sprawie organy nie ustaliły z całą pewnością, że objęcie postępowaniem rozgraniczeniowym działek nr 2203, nr 2167, nr 1936, nr 1896 położonych w C. dotyczyło tylko ich punktów trójgranicy z działkami P. R. i Pana W., tj. działek nr 2426, nr 2121, nr 1908 z działkami nr 2427, nr 2120, nr 1907. Tylko bowiem w tym znaczeniu organ prowadzący postępowanie nie wyszedłby poza granice wniosku. Kwestię tę należy wyjaśnić. Ustalenie, że organ ustalał granice ponad żądanie wniosku w podanym wyżej znaczeniu wiązałoby się z koniecznością ustalenia, w jakim zakresie powstałe koszty dotyczyły granic ustalonych ponad żądanie wniosku. Obciążanie stron tymi kosztami byłoby wyłączone. Niezależnie jednak od powyższego, w wypadku, gdy wniosek o rozgraniczenie obejmuje opisane wyżej punkty trójgranicy rozgraniczanych działek z działkami nr 2203, nr 2167, nr 1936, nr 1896, to właściciel tych ostatnich działek jest oczywiście stroną postępowania. Z wydanych w sprawie postanowień wynika, że uznano za ich właściciela Gminę . Tymczasem z akt sprawy wynika, że dla działek nr 2203, nr 2167, nr 1936 i nr 1896 w C. prowadzona jest księga wieczysta nr [...], w której jako właściciel ujawniony jest Skarb Państwa, na wypisie z rejestru gruntów jako władający figuruje Gmina . Zauważył powyższą rozbieżność geodeta opiniujący w postępowaniu administracyjnym (adnotacje na szkicach granicznych inż. Z. A.). Konieczne jest więc ustalenie także ich właściciela. Właściciel ten oczywiście będzie brany pod uwagę jako jedna ze stron przez organy orzekające o kosztach rozgraniczenia. Odnosząc się do zarzutu skargi Sąd stwierdza, że prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie było bezcelowe, gdyż granice działek skarżącego i M.R. nie zostały ustalone w postępowaniu cywilnym. Wyroki, na które powołał się skarżący dotyczą ochrony własności, ale nie zawierają rozstrzygnięcia o przebiegu granic. Sporny przebieg tych granic nie budził wątpliwości. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.