II SA/Rz 1714/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku H. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz rozłożenia ich na raty - postanawia - odmówić zmiany pkt II postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2017r. sygn. akt II SA/Rz 1714/16. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie w pkt I umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącej H. B. od kosztów sądowych, zaś w pkt II odmówił ustanowienia na jej rzecz radcy prawnego. Orzeczenie to nie zostało zaskarżone. Rozprawa w sprawie niniejszej została wyznaczona na dzień 10 maja 2017 r. W dniu 7 kwietnia 2017 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek H. B. o ustanowienie radcy prawnego, uzasadniony brakiem możliwości poniesienia kosztów wynagrodzenia dla powyższego. Wnioskodawczyni podniosła, że obecnie opiekuje się niepełnosprawnymi rodzicami i z uwagi na to nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Samotnie wychowuje córkę (w wieku 15 lat). Jako dochody skarżąca wskazała: 520 zł – zasiłek dla opiekuna, 500 zł – świadczenie wychowawcze, 617 zł – alimenty na córkę. Jako wydatki strona podała natomiast: "wydatki szkolne" i dojazdy – 300 zł, wyżywienie – 500 zł, utrzymanie samochodu z 2000 r. od 200 do 300 zł, korepetycje – 100 zł, odzież – 100 zł, środki czystości – 100 zł, telefon i Internet – 130 zł, lekarstwa – 200 zł, woda i kanalizacja – 150 zł, wywóz śmieci – 36 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W myśl art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Według z kolei art. 167a § 1 P.p.s.a., do zarządzeń i postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu. W świetle zatem brzmienia ostatnio powołanego przepisu, regulację z art. 165 P.p.s.a. może stosować także referendarz sądowy. W niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 17 stycznia 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, natomiast w pkt II odmówił ustanowienia na rzecz skarżącej radcy prawnego. Przyczyną powyższego rozstrzygnięcia był brak należytej współpracy strony z Sądem. Składająca wniosek nie udzieliła bowiem odpowiedzi na kierowane do niej wezwanie, którego celem było uzyskanie wszystkich potrzebnych danych do rozpoznania tego żądania. W obecnie złożonym wniosku skarżąca ponownie ubiega się o ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Nadal jednak, pomimo podania tym razem większej ilości danych istotnych z punktu widzenia prawa pomocy nie wykazała ona, by spełniała przesłankę jego przyznania w częściowym zakresie (a więc dotyczącym np. ustanowienia zawodowego pełnomocnika). W uzasadnieniu aktualnie złożonego wniosku skarżąca podała, że z uwagi na swoje problemy zdrowotne nie była w stanie odpowiedzieć na wezwanie związane z jej pierwszym wnioskiem, dlatego niezbędne informacje podaje obecnie. Jak z nich wynika, zadeklarowane przez stronę dochody wynoszą 1637 zł, gdy tymczasem wskazane przez nią comiesięczne wydatki to kwota ok. 1866 zł. Wskazuje to na nadwyżkę tych ostatnich, która przecież nie jest możliwa, a zatem wskazuje bądź na zawyżenie tychże wydatków na potrzeby wniosku o prawo pomocy bądź na nieujawnienie wszystkich źródeł i wysokości dochodów rodziny. Na tę ostatnią możliwość wskazuje pośrednio fakt sprawowania przez skarżącą opieki nad swoimi niepełnosprawnymi rodzicami i wspólnego z nimi zamieszkiwania. Powyższe w powiązaniu z brakiem podania przez stronę wydatków na prąd, gaz czy opał, które najprawdopodobniej ponoszą rodzice strony, wskazuje na wspólne de facto prowadzenie przez wszystkich wymienionych gospodarstwa domowego. W takiej zaś sytuacji, dochody rodziców skarżącej również podlegałyby wliczeniu do łącznych dochodów rodziny, co miałoby znaczenie dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Ponadto, należy jeszcze zwrócić uwagę, że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przesłanką przyznania częściowego prawa pomocy jest niemożność poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższego należy przy tym do wnioskodawcy. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że tylko niektórym wydatkom strony można przypisać pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego, a mianowicie tym, które łączą się z egzystencją. Pozostałe, zwykle ponoszone wydatki, są natomiast prywatną sprawą strony i nie mogą wskazywać na potrzebę udzielenia tej stronie wsparcia ze środków publicznych. W przypadku wnioskodawczyni takim niekoniecznym wydatkiem jest ten ponoszony na utrzymanie samochodu (od 200 do 300 zł) oraz na korepetycje (100 zł) a poza tym wymiar wydatku na środki czystości (100 zł) oraz na telefon i Internet (130 zł). Prawo pomocy ma wyjątkowy charakter i może znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy strona przy wykorzystaniu własnych możliwości i zasobów nie jest w stanie sfinansować swojego udziału w postępowaniu, będąc osoba ubogą. Tymczasem, jak już wskazano, skarżąca wraz z córką ma zaspokojone wszystkie i to nie tylko podstawowe potrzeby, a ponadto istnieją wątpliwości co do ich rzeczywistej sytuacji majątkowej wobec stwierdzonej wyżej nadwyżki wydatków nad dochodami. Poza tym, podkreślenia wymaga, że w sprawie niniejszej na aktualnym jej etapie nie musi brać udziału zawodowy pełnomocnik, bowiem nie wymaga tego ustawa procesowa tj. P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze odmówiono zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2017 r. w zakresie pkt II tj. dotyczącego ustanowienia radcy prawnego. Przesłanką powyższego musiałaby być bowiem zmiana okoliczności istotnych z punktu widzenia instytucji prawa pomocy. Tymczasem, skarżąca nadal nie wykazała, by wsparcie od Państwa było w jej przypadku zasadne. W wypadku pierwszego z wniosków brak wystarczającej ilości informacji uniemożliwiał analizę sytuacji strony, natomiast aktualnie podane dane pozostawiając wątpliwość co do tej sytuacji również uniemożliwiają przychylenie się do żądania. Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7, art. 165, art. 167a § w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.