II SA/Rz 1726/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą ustalenia warunków zabudowy. Wezwana do uiszczenia kwoty 100 zł tytułem wpisu od zażalenia na powyższe orzeczenie A. W. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zaznaczyła, że nie stać jej na tego rodzaju wydatki. Dopiero bowiem od kilku lat pobiera emeryturę w wysokości 1037 zł. Od lat zaś jest poważnie chora, dlatego też dużą część otrzymywanego świadczenia wydaje na lekarstwa. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zmuszona jest do comiesięcznego pożyczania środków pieniężnych od znajomych, aby zaspokoić wszystkie swoje potrzeby. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należy podnieść, że A. W. składała już w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został częściowo uwzględniony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 lutego 2016 r. Jednak tut. Sąd postanowieniem z dnia 22 marca 2016 r. zmienił powyższe orzeczenie i odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Z uwagi na fakt, że na potrzeby tego poprzedniego wniosku A. W. podała informacje dotyczące wysokości swoich comiesięcznych wydatków, skorzystano z nich przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku. Wydatki te są więc następujące: żywność – 350 zł, "inne istotne potrzeby" – 50 zł, gaz – 40 zł, energia elektryczna – 50 zł, woda i kanalizacja – 10 zł, opał – 200 zł, lekarstwa – 175 zł, telefon - 90 zł. W związku z posiadaniem nieruchomości rolnej strona nie pobiera żadnych dopłat. Jest właścicielką samochodu z 1988 r., ale go nie użytkuje. Nie ma żadnych oszczędności poza kwotą 500 zł, z tym że w kolejnym piśmie skarżąca wskazała, że wydała tę kwotę. Ponadto, z uprzednio złożonego wniosku wynikało także, iż skarżąca mieszka w domu o pow. 85 m.kw. Jest właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 3,27 ha oraz budynków gospodarczych i garaży na samochód oraz ciągnik. Strona zaznaczyła też w tym wniosku, że na 2016 r. zaplanowała remont starego ogrodzenia, remont grobowca rodziców oraz wykonanie grobu dla siebie. Z kolei w odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie danych pierwszego z wniosków strona sprecyzowała, iż zaplanowanych remontów nie będzie mogła zrealizować z uwagi na brak środków finansowych. Dodatkowo, w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 lutego 2016 r. o zwolnieniu od kosztów sądowych i odmowie ustanowienia adwokata A. W. podała, że błędnie określiła wcześniej swoje wydatki na wyżywienie, a mianowicie nie wynoszą one miesięcznie 350 zł tylko 600 zł. Ponadto, jej rzeczywiste wydatki w skali miesiąca są o ok. 250 do 300 zł większe od uzyskiwanego dochodu. Przechodząc do merytorycznej oceny obecnego wniosku strony należy wskazać, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Należy bowiem mieć na uwadze, że przyczyną jedynie częściowego wcześniejszego przyznania stronie prawa pomocy przez referendarza sądowego oraz odmowy udzielenia jakiegokolwiek wsparcia w tym zakresie przez Sąd było niedostateczne wyjaśnienie przez wymienioną jej sytuacji materialnej. Powyższa nadal jednak budzi wątpliwości. Skarżąca twierdzi bowiem, że jej comiesięczne wydatki są o ok. 250 – 300 zł większe niż uzyskiwane świadczenia emerytalne. Nadmienia, że konieczne środki finansowe pożycza regularnie u znajomych. Rodzi się jednakże pytanie o źródło, z którego podlegają one spłacie. Nie można bowiem przyjąć, że znajomi przekazują A. W. pomoc finansową, której ona nie zwraca. Ponadto trudno się oprzeć wrażeniu, że skarżąca zmienia przedstawiane przez siebie dane na potrzeby uwzględnienia złożonego przez nią wniosku o prawo pomocy. Mianowicie, w pierwszym ze zgłoszonych żądań wskazała, że w 2016 r. zamierza dokonać remontu starego ogrodzenia, wykonać remont grobowca rodziców, jak też zakupić grobowiec dla siebie. Twierdząc w ten sposób musiała mieć zatem zapewne przygotowane środki na powyższe bądź też planowała je zaoszczędzić. Dopiero w odpowiedzi na pytanie referendarza o to, z czego zamierza pokryć tego rodzaju wydatki strona sprecyzowała, że powyższe prace miała tylko zamiar wykonać, lecz nie ma stosownych środków. Podobna sytuacja miała miejsce w odniesieniu do wydatków na żywność, które według pierwotnej wersji strony wynoszą miesięcznie ok. 350 zł, natomiast wedle stanowiska zajętego we wspomnianym sprzeciwie od postanowienie referendarza jest to kwota 600 zł. Zwrócenia uwagi wymaga poza tym, że skarżąca nadal nie wyjaśniła kwestii związanych z mieszkaniem położonym w Ł. ([...]). Wyraża tylko zdziwienie faktem, że Sąd "interesuje się" powyższym w sytuacji, gdy nie stanowi ono jej własności. Tymczasem zarówno w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też we wniosku obecnym A. W. jako swoje miejsce zamieszkania wskazuje powyższe mieszkanie, zaś jako adres do korespondencji podaje dom w C. Nie powinno więc budzić jej wątpliwości to, że Sąd stara się dogłębnie wyjaśnić tę kwestię. Należy jeszcze dodać, że strona sama przyznała, (w piśmie datowanym 14 kwietnia 2016 r. zatytułowanym: "Zażalenie-skarga-sprzeciw"), że rachunki za telefon w kwocie 90 zł miesięcznie świadczą o jej rozrzutności. Ponadto, wnioskodawczyni wezwana (na potrzeby rozpoznania pierwszego z wniosków o prawo pomocy) o wyciągi ze swoich rachunków bankowych wskazała tylko, że nie posiada oszczędności pieniężnych, co nie jest równoznaczne z brakiem posiadania przedmiotowych rachunków. Kwestii tej strona do chwili obecnej nie wyjaśniła. Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata mieszczą się w całkowitym zakresie prawa pomocy, co wynika z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". Wedle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie stronie wsparcia w takim rozmiarze możliwe jest tylko w sytuacji, gdy nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei częściowy zakres prawa pomocy, a zatem zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.) adresowany jest do strony, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wskazując przesłanki przyznania prawa pomocy w określonych granicach ustawodawca nałożył jednocześnie ciężar ich wykazania na wnioskodawcę, na co wskazuje wyraźne brzmienie cytowanych art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Obowiązek w tym zakresie strony ubiegającej się o pomoc można wywieść także z brzmienia art. 252 § 1 P.p.s.a., który nakazuje złożenie wniosku zawierającego oświadczenie z dokładnymi danymi o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Wymagana staranność i precyzyjność strony w tym przedmiocie wynika jednak przede wszystkim z art. 199 P.p.s.a., statuującego zasadę ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Skoro więc to wnoszący o zastosowanie w jego wypadku odstępstwa od wymienionej reguły winien wykazać, że jego sytuacja wymaga powyższego, to nienależyte wywiązanie się z tego obowiązku nie może skutkować uwzględnieniem jego żądania. Prawo pomocy jest bowiem finansowane ze środków publicznych, których ilość jest ograniczona. Na straży ich wydatkowania stoi sąd (referendarz sądowy), którego decyzja powinna być podejmowana na bazie nie budzącego wątpliwości stanu faktycznego. W niniejszej zaś sprawie, jak już wyżej wskazano, wątpliwości co do faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawczyni występują. Te zaś nie mogą przemawiać na jej korzyść. Dlatego też orzeczono o odmowie przyznania A. W. prawa pomocy, działając w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.