II SA/Rz 1734/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę K. K. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Następnie skarżąca wniosła o ustanowienie adwokata. Wskazała na trudną sytuację finansową, w której się znajduje. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest właścicielką nieruchomości o pow. 57 ar. Jako stałe wydatki strona wskazała: mieszkanie – 500 zł, Internet i telefon – 60 zł, wyżywienie – 300 zł. Wnioskodawczyni nie podała natomiast jakiegokolwiek źródła dochodu. W związku ze zbyt małą ilością danych potrzebnych do rozpoznania wniosku skarżącej, wezwano ją do ich uzupełnienia W odpowiedzi K. K. podniosła, że obecnie uzyskuje dochód w wysokości 1200 zł netto z tytułu odbywania stażu, lecz będzie to mieć miejsce tylko do sierpnia 2017 r. Wskazała, że wydatki na "mieszkanie-wynajem" to 500 zł, natomiast podstawowe wydatki na życie to również 500 zł. Podkreśliła, że to zbyt mało aby sfinansować pełnomocnika z wyboru, jak i zapłacić za wyleczony kanałowo ząb, kiedy lekarz nadal czeka na zapłatę. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: K. K. ubiega się o ustanowienie adwokata. Taki zakres prawa pomocy mieści się w tzw. częściowym prawie pomocy, na co wskazuje art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przedmiotowa instytucja jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu uwzględnienie żądania strony następuje jedynie w wyjątkowych przypadkach tzn. w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w częściowym zakresie przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jasne brzmienie tego ostatniego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że osobą, na której spoczywa ciężar dowodu odnośnie do okoliczności istotnych z punktu widzenia żądanej pomocy jest wnioskodawca. Winien on więc, zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a., podać dokładne dane dotyczące sytuacji rodzinnej, dochodowej oraz majątkowej. Od tego bowiem co zostanie przez niego przedstawione zależy de facto rozstrzygnięcie w przedmiocie jego wniosku. Z uwagi na fakt, że wniosek skarżącej zawierał zbyt lakoniczne informacje, wezwano ją do jego uzupełnienia poprzez wskazanie danych dotyczących jej dochodów oraz szczegółowych wydatków. Wezwanie dotyczyło także nadesłania wyciągów z rachunków bankowych celem uzyskania częściowego choćby potwierdzenia wielkości pobieranych dochodów i wielkości oraz rodzaju ponoszonych wydatków. K. K. odpowiedziała jednak na powyższe tylko w niewielkiej części. Podała mianowicie, że uzyskuje dochód w kwocie 1200 zł, jej wydatki na "wynajem" mieszkania to 500 zł, zaś "podstawowe wydatki na życie" to także 500 zł. Powyższa postawa skarżącej nie pozwala na dokonanie rzetelnej analizy jej sytuacji materialnej. Jak już wyżej zaznaczono, ocena taka możliwa jest tylko w razie dysponowania dokładnymi danymi odnoszącymi się do stanu rodzinnego, majątku i dochodów. Ich brak uniemożliwia więc wolne od wątpliwości przesądzenie, czy strona ma możliwość poniesienia kosztów danego postepowania sądowego (w tym wypadku kosztów wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika), czy też nie jest to możliwe bez powstania uszczerbku w zakresie podstawowych potrzeb. Potwierdza to ugruntowane orzecznictwo sądowe, wypracowane w odniesieniu do brzmienia art. 255 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o prawo pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, strona obowiązana jest złożyć, na stosowane wezwanie, dodatkowe oświadczenie, ewentualnie przedłożyć dodatkowe dokumenty. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że strona wykazała przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 243 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.01.2009 r. I FZ 525/08, publ.:http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uchylenie się więc przez K. K. od pełnej współpracy z referendarzem sądowym musiało skutkować odmownym załatwieniem jej wniosku o ustanowienie adwokata. Jak już zaznaczono, skarżąca nie podała szczegółowych informacji o swoich wydatkach, co potrzebne było do oceny, czy mają one wymiar koniecznych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ponadto, nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych. Podstawę niniejszego orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.