II SA/Rz 1734/16
PostanowienieWSA w Rzeszowie2017-09-13
Skład orzekający: Agata Kosowska-Dudzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego, skarżący ma obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, a jeśli tak, to czy jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata?Ratio decidendi
W sprawie dotyczącej pomocy społecznej (zasiłek celowy) skarżący jest zwolniony z kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., co skutkuje umorzeniem postępowania w tym zakresie. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata nie podlega uwzględnieniu, jeśli sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest w pełni klarowna i budzi wątpliwości, które nie zostały należycie wyjaśnione, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.Stan faktyczny
Skarżąca K. K. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania zasiłku celowego. Po oddaleniu jej skargi przez WSA, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawczyni przedstawiła trudną sytuację finansową, wskazując na brak dochodów, wydatki na wynajem mieszkania i bieżące potrzeby, a także posiadanie nieruchomości. Sąd uznał, że choć w sprawach pomocy społecznej koszty sądowe nie są należne, to sytuacja materialna skarżącej nie jest wystarczająco klarowna, aby uzasadnić ustanowienie adwokata.Rozstrzygnięcie
I. Umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych. II. Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego - postanawia - I. umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę K. K. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.
Następnie skarżąca wniosła o ustanowienie adwokata, które to żądanie zostało rozpatrzone negatywnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2017 r. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem tut. Sądu z dnia 16 sierpnia 2017 r.
Po otrzymaniu odpisu tego ostatniego postanowienia K. K. ponownie wniosła o przyznanie jej prawa pomocy. Wskazała, że jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna, bowiem po odbyciu stażu do 9 sierpnia bieżącego roku jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku, co udokumentowała stosowną decyzją. Podkreśliła, że musi ponosić wydatki, bowiem sama prowadzi gospodarstwo domowe. Jako majątek wskazała nieruchomość o pow. 57 ar, stanowiącą nieużytek. Nie wykazała żadnego dochodu. Wskazała natomiast, że ponosi wydatek w wysokości 500 zł na "wynajem" mieszkania oraz taką samą kwotę przeznacza na bieżące wydatki, w tym telefon i Internet.
W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie powyższych danych skarżąca podkreśliła, że nie uzyskuje żadnego dochodu. Opłata za "wynajem mieszkania/pokoju" wynosi 500 zł i zawiera ona opłaty typu media. Wyżywienie to 300 zł, Internet 30 zł i telefon również 30 zł. Wnioskodawczyni wskazała, że nie posiada pojazdów mechanicznych. Nie korzysta z pomocy społecznej. Nie posiada rachunków dokumentujących wysokość opłat za mieszkanie.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Sprawa zainicjowana skargą K. K. dotyczy odmowy przyznania zasiłku celowego, a zatem mieści się w grupie spraw dotyczących pomocy i opieki społecznej. Dlatego też z mocy brzmienia art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", skarżąca nie ma w tej sprawie obowiązku uiszczania jakichkolwiek kosztów sądowych. Tym samym postępowanie właśnie w tym zakresie należało umorzyć w oparciu o art. 249a P.p.s.a.
Jeśli natomiast chodzi o wniosek o ustanowienie adwokata, to po analizie oświadczeń strony należało stwierdzić, że nie może on podlegać uwzględnieniu. Nie jest jasne, gdzie i ewentualnie z kim skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Powyższa wątpliwość związana jest z faktem, iż jako miejsce swojego zamieszkania wymieniona wskazała adres, który jak wynika z akt sprawy, stanowi dom jej rodziców. Jednocześnie wnioskodawczyni podaje, że "wynajmuje" mieszkanie, czego koszt to 500 zł miesięcznie wraz z mediami. Nie przedkłada również rachunków dokumentujących opłaty za utrzymanie miejsca, w którym mieszka oświadczając lakonicznie, że ich nie posiada. Skarżąca deklaruje też, że nie ma obecnie jakiegokolwiek dochodu, ale nie korzysta ze wsparcia pomocy społecznej. Nie wskazuje też na czyje w takim razie wsparcie może liczyć. O ile bowiem realna jest sytuacja, że skarżąca nie uiszcza obecnie opłat za utrzymanie mieszkania (domu), w którym przebywa, to niemożliwym jest przecież by nie wydatkowała żadnych środków na wyżywienie. Powyższej kwestii strona nie wyjaśniła. Nie przedłożyła także wyciągów z rachunków bankowych, które dotyczyły okresu od 1 czerwca 2017 r., a więc czasu, kiedy jeszcze zgodnie z jej oświadczeniem odbywała ona staż. Strona nie wskazała także na sposób wykorzystywania należącej do niej nieruchomości o pow. 57 ar.
Powyższe, a mianowicie brak jasności co do rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawczyni przesądziło o niemożności przychylenia się do jej żądania. Okoliczności odnoszące się do przyznania prawa pomocy muszą być bowiem klarowne, co nie ulega wątpliwości w świetle brzmienia unormowań regulujących tę instytucję. Mianowicie, w świetle art. 199 P.p.s.a., to strony postępowania ponoszą związane z nim koszty, a prawo pomocy stanowi wyjątek od powyższego. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w częściowym zakresie, a zatem dotyczącym np. ustanowienia zawodowego pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To zatem ubiegający się o pomoc Skarbu Państwa winien udowodnić, że jego sytuacja uzasadnia powyższe. Jeśli zaś jego oświadczenie budzi określone wątpliwości, które nie zostaną należycie wyjaśnione, to uwzględnienie złożonego żądania nie jest możliwe.
Z wymienionych względów uznano, że brak jest w niniejszej sprawie podstaw do ustanowienia dla skarżącej adwokata, jako że jej sytuacja materialna nie jest w pełni klarowna. Podstawę orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło