II SA/Rz 1736/21

WyrokWSA w Rzeszowie2022-03-10

Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Stanisław Śliwa, Karina Gniewek - Berezowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy infrastruktury technicznej, wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może być wydana pomimo braku zgody właściciela nieruchomości, jeśli rokowania nie doprowadziły do porozumienia, a lokalizacja inwestycji została przesądzona w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy infrastruktury technicznej może być wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet jeśli właściciel nie wyraża na to zgody, pod warunkiem przeprowadzenia rokowań, które nie doprowadziły do porozumienia. Lokalizacja inwestycji, przesądzona w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, nie podlega ponownej ocenie w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Prawo do wstępu na nieruchomość i prowadzenia prac konserwacyjnych wynika z samej decyzji.
Stan faktyczny
Gmina Miejska wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej Gminy na cele budowy elektroenergetycznej linii kablowej i stacji transformatorowej. Gmina zarzuciła m.in. błędne przyjęcie braku zgody, niekompletny materiał dowodowy, rozszerzające rozpatrzenie wniosku oraz naruszenie zasad cywilnoprawnych. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty, wskazując na spełnienie przesłanek z art. 124 ust. 1 u.g.n., w tym przeprowadzenie rokowań, które nie doprowadziły do porozumienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ograniczenia korzystania z nieruchomości - skargę oddala - Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia [...] września 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta", "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] wydaną w sprawie ograniczenia sposób korzystania z nieruchomości gruntowej. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu. W wyniku rozpatrzenia wniosku [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej jako: "inwestor", "wnioskodawca"), decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], Starosta, działając w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1990; dalej: "u.g.n.") ograniczył sposób korzystania z nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie nr [...] miasta [...], oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] własność Gminy Miejskiej [...], przez udzielenie wnioskodawcy zezwolenia na zajęcie tej nieruchomości w celu wykonania na niej następujących prac: budowy elektroenergetycznej podziemnej linii kablowej średniego napięcia SN (15 kV), budowy słupa średniego napięcia SN (15kV) oraz przebudowy słupowej stacji transformatorowej SN/nn (15/0,4kV). Jednocześnie organ zobowiązał wnioskodawcę do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu przedmiotowej inwestycji. W decyzji wskazano, że zezwolenie obejmuje prawo wstępu w celu wykonania ww. prac budowlano-montażowych, jak również w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją sieci energetycznej na części przedmiotowej nieruchomości, tj. pasa gruntu zgodnie z trasą oznaczoną na kopii mapy ewidencyjnej w skali 1:1000, stanowiącej załącznik do decyzji, a ograniczenie sposobu korzystania z części przedmiotowej nieruchomości następuje na okres posadowienia i eksploatacji sieci służącej do przesyłu energii elektrycznej. Z wydaną decyzją nie zgodziła się Gmina Miejska [...] (dalej: " Gmina", "skarżąca"). W złożonym odwołaniu zarzuciła błędne przyjęcie, że nie wyraziła zgody na przeprowadzenie przez ww. nieruchomość planowanej inwestycji. Skarżąca wskazała, że udostępnianie nieruchomości stanowiących własność, współwłasność, bądź będących w posiadaniu Gminy Miejskiej [...], Miasta [...] lub Skarbu Państwa, następuje na zasadach określonych w Zarządzeniu nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2020 r. w sprawie udostępniania nieruchomości na cele infrastruktury technicznej, zmienionym Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. Zgodnie z ww. zarządzeniem, udostępnianie nieruchomości jest odpłatne, a stawki opłat określa tabela stanowiąca załącznik do zarządzenia. Gmina podniosła, że dwukrotnie wyrażała zgodę na przeprowadzenie inwestycji, jednak zaproponowane przez nią warunki odpłatności za udostępnienie nieruchomości nie spotkały się z akceptacją. Skarżąca zarzuciła również, że organ oparł wydane rozstrzygnięcie na niekompletnym materiale dowodowym, ponieważ warunki i termin prowadzenia prac należało uzgodnić z osobą użytkującą grunt na zasadzie dzierżawy. Wskazano również, że inwestor nie udowodnił, że planowana inwestycja musi przebiegać przez teren działki nr [...] w obr. [...]. Zdaniem skarżącej organ rozszerzająco rozstrzygnął wniosek inwestora, ponieważ wnioskował on o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na okres 90 dni, nie zaś jak wskazał organ – na czas nieokreślony. Gmina wskazała także, że udostępnienie nieruchomości ma charakter cywilnoprawny i powinno prowadzić do zawarcia umowy służebności przesyłu, o której mowa w art. 3051 Kodeksu cywilnego. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2021 r. Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z decyzją Dyrektora Biura Rozwoju Miasta [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] na obszarze działki nr [...], położonej w obrębie nr [...] m. [...], została zlokalizowana inwestycja celu publicznego o znaczeniu lokalnym, polegająca na budowie słupa SN (15 kV) i elektroenergetycznej podziemnej linii kablowej SN (15kV) oraz przebudowie istniejącej słupowej stacji transformatorowej SN/nn (15kV/0,4KV), którą realizować będzie wnioskodawca. W ocenie organu odwoławczego w sprawie zostały spełnione przesłanki o jakich mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. warunkujące wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, ponieważ przebieg planowanej inwestycji, przedstawiony w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz dokonane przez Starostę ograniczenie w sposobie korzystania z działki nr [...], pozostają ze sobą w zgodności, a inwestor prowadził z właścicielem nieruchomości rokowania o uzyskanie zgody na przeprowadzenie przez nieruchomość inwestycji, które nie doprowadziły do pożądanego rezultatu. Wojewoda wyjaśnił, że niemożność uzyskania zgody właściciela nieruchomości oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Organ wskazał, że ta ostatnia sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Podkreślił, że rokowania nie oznaczają konieczności osiągnięcia zgodnego stanowiska. Wojewoda za bezzasadne uznał kwestionowanie przez skarżącą przebiegu planowanej inwestycji poprzez sugerowanie jej umiejscowienia na terenie sąsiedniej działki, wyjaśniając, że w toku postępowania o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nie ma prawnych możliwości ingerowania w treść decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, ponieważ kwestie lokalizacyjne tej inwestycji zostały przesądzone w toku odrębnego postępowania administracyjnego. Nie podzielił również zarzutu dotyczącego braku uzgodnienia warunków i terminu prowadzenia prac z osobą użytkującą grunt na zasadzie dzierżawy, gdyż z art. 124 ust. 3 u.g.n. wynika, że udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami jedynie z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Odnośnie zarzutu braku wskazania w podstawie prawnej decyzji Starosty art. 124b ust. 1 u.g.n. Wojewoda zauważył, że inwestor wystąpił o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n., nie zaś o wydanie decyzji w trybie art. 124b, odnoszącej się do udostępniania nieruchomości w celu wykonania konserwacji, remontu lub usunięcia awarii, są to zaś dwa odrębne tryby postępowania, regulujące odmienne materie. Organ II instancji wskazał końcowo, że zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, trwały administracyjny tytuł prawny do nieruchomości, jaki powstaje na podstawie decyzji wydanej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. i służebność przesyłu ustanawiana na podstawie 305¹ Kodeksu cywilnego, to dwa różne tytuły prawne, z których przedsiębiorca może korzystać według swego wyboru, przy czym uzyskanie jednego z nich w zasadzie wyklucza potrzebę uzyskania drugiego. Z tego też względu wnioskodawca nie ma obowiązku dążyć do zawarcia z właścicielem nieruchomości umowy służebności przesyłu, o której skarżąca wspomniała w odwołaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Gmina wniosła o uchylenie wydanej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub wydanie orzeczenia reformatoryjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie art. 124 i art. 124b u.g.n. poprzez rozszerzające rozpatrzenie wniosku inwestora w zakresie orzeczenia o udostępnieniu nieruchomości w celu wykonania konserwacji, usuwania awarii i eksploatacji sieci energetycznej, 2) naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zebranie niewystarczającego materiału dowodowego w sprawie, 3) naruszenie art. 32 Konstytucji RP poprzez zmuszenie Gminy do udostępnienia nieruchomości na cele infrastruktury elektroenergetycznej, na warunkach dyktowanych przez inwestora. W uzasadnieniu skargi Gmina ponowiła argumentację przedstawioną uprzednio w odwołaniu. Ponadto podniosła, że podstawą wniesienia skargi jest ochrona interesów Gminy jako właściciela nieruchomości, na której inwestor zamierza wybudować urządzenia przesyłowe. Zaznaczyła, że w przypadku posadowienia urządzeń infrastruktury technicznej na nieruchomościach, którymi gospodaruje Prezydent Miasta [...], zasady są jednolite i obowiązują wszystkich inwestorów. Zasadą jest odpłatność za udostępnienie nieruchomości, a stawki opłat ustalone zostały w załączniku do zarządzenia. Skarżąca zwróciła uwagę, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie występował o ustanowienie służebności przesyłu, choć miał taką możliwość, a do podpisania umowy udostępnienia nieruchomości nie doszło ze względu na zbyt wysokie w opinii inwestora opłaty. Gmina podniosła, że nie może być zmuszana do udostępniania nieruchomości na cele infrastruktury technicznej w sposób uniemożliwiający późniejsze zagospodarowanie tych nieruchomości. Wskazała, że w toku postępowania nie rozważono kwestii alternatywnej lokalizacji urządzeń elektroenergetycznych, co z perspektywy uprawnień właścicielskich jest krzywdzące i rażąco godzi w interesy Gminy jako jednostki samorządu terytorialnego. Końcowo zarzuciła, że względem regulacji zawartej w art. 3051 Kodeksu cywilnego, postępowanie inwestora należy ocenić jako obejście prawa, a rozstrzygnięcia organów jako sankcjonujące i aprobujące ten stan. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2021, poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2016, poz. 718 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ograniczająca sposób korzystania z części nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...] w miejscowości [...], gmina Miasto [...] nr [...] będącej własnością Gminy Miejskiej [...], poprzez zezwolenie na budowę urządzeń służących do przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, tj. elektroenergetycznej podziemnej linii kablowej średniego napięcia SN ( 15kV), słupa średniego napięcia SN ( 15kV) oraz przebudowę słupowej stacji transformatorowej SN/nn (15/0,4kV); zezwalająca na wstęp na działkę w celu wykonania prac budowlano – montażowych, jak również w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją sieci energetycznej na części nieruchomości, na czas posadowienia i eksploatacji sieci oraz zobowiązująca do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego po zakończeniu inwestycji. Podstawą materialnoprawną decyzji jest art. 124 u.g.n., zgodnie z którym: starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego ( ust.1). 1a. W przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. 1b. W zakresie urządzeń łączności publicznej decyzję w sprawie zezwolenia wydaje się w uzgodnieniu z Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Decyzja ta może być również wydana w przypadku braku planu miejscowego lub gdy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest wymagana. 2. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. 3. Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. 4. Na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. 5. Jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. 6. Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Przepisy ust. 4 stosuje się odpowiednio. 7. Decyzja ostateczna, o której mowa w ust. 1, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, lub organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zezwolenie było udzielone na wniosek tej jednostki. 8. W sprawach, o których mowa w ust. 1, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższy przepis reguluje szczególny przypadek ograniczenia wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego i innych praw rzeczowych, polegający na znoszeniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego przedsięwzięć inwestycyjnych podejmowanych na jego nieruchomości, a dotyczących m.in. zakładania i przeprowadzenia na nieruchomości przewodów oraz innych urządzeń, ich konserwacji i usuwania awarii. Podstawową przesłanką wydania zezwolenia ograniczającego sposób korzystania przez właściciela lub użytkownika wieczystego z nieruchomości jest realizacja celu publicznego wymienionego w art. 6 u.g.n., i to celu zgodnego z planem zagospodarowania przestrzennego lub z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli planu miejscowego nie ma. Dla oceny spełnienia przesłanki celu publicznego nie ma znaczenia, kto ten cel realizuje oraz kto jest jego wykonawcą. Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, należy zauważyć, że zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n., organ wydający decyzję o ograniczeniu korzystania z nieruchomości zobowiązany był do rozważenia: 1) czy budowa przedmiotowego gazociągu jest zamierzeniem spełniającym przesłanki inwestycji celu publicznego, 2) czy planowane ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z planem miejscowym, 3) czy właściciel (użytkownik wieczysty lub odpowiednio posiadacz nieruchomości) nie wyraża zgody na wykonanie na nieruchomości prac niezbędnych do realizacji inwestycji celu publicznego, 4) czy wniosek o wydanie zezwolenia został złożony przez uprawniony podmiot. W sprawie nie ulega wątpliwości, że planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego i jest zgodna z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z [...] września 2020 r., nr [...]. Decyzją tą ustalono lokalizację inwestycji celu publicznego dla zamierzenia budowlanego pn.: "budowa słupa SN ( 15kV) i elektrycznej podziemnej linii kablowej SN (15kV) oraz przebudowa istniejącej słupowej stacji transformatorowej SN/nn (15kV/0,4 kV)" w ramach inwestycji pn.: "przebudowa na kablową linii 15kV [...], odgałęzienia do stacji [...], w celu likwidacji skrzyżowania z linią 110 kV [...]", przez teren działki nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...]". W toku postępowania wyjaśniono także, że lokalizacja projektowanych urządzeń jest optymalna z uwagi na układ sieci energetycznej, dostęp do urządzeń oraz całość zamierzenia inwestycyjnego. Przeznaczony do rozbiórki ( i zastąpienia linią podziemną) odcinek linii napowietrznej łączy trzon linii napowietrznej SN ( 15kV) z istniejącą na działce nr [...] obr. [...] słupową stacją transformatorową SN/nn( 15 kV/0.4 kV), wobec czego nie ma możliwości pominięcia działki nr [...] przy realizacji przedmiotowej inwestycji. Zlokalizowanie części urządzeń na działkach sąsiednich nie jest również możliwe ze względu na brak zgód właścicieli tych działek. Spełniona została również przesłanka dotycząca przeprowadzenia rokowań. Z akt administracyjnych wynika, że do Gminy skierowano 4 propozycje zawarcia umowy, które nie przyniosły skutku. Wysokość odpłatności nie została zaakceptowana przez inwestora. Na gruncie powołanego przepisu ważne jest jedynie, aby obowiązek zainicjowania takich rokowań został dochowany. Rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie, w tym w momencie, gdy jedna ze stron uzna, że nie ma szans na wypracowanie porozumienia. Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n., oznacza taką sytuację, w której pomimo prowadzonych rozmów, nie doszło do zawarcia umowy, a inwestor określił i zaproponował właścicielowi konkretne warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 tej ustawy. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy w ich wyniku dojdzie do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (por. np. wyrok NSA z września 2016 r. sygn. akt I OSK 1023/15, wyrok NSA z 22 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 357/11). Powszechnie przyjmuje się, że spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie uzyskania zgody na zajęcie nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań bądź sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. W niniejszej sprawie kompromis nie został wypracowany, nie osiągnięto konsensusu co do wysokości wynagrodzenia. Tej oceny nie może zmieniać powoływanie się przez Gminę na zarządzenie Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2020 r. w sprawie udostępnienia nieruchomości na cele infrastruktury technicznej i określone w nim stawki opłat za udostępnienie nieruchomości na cele infrastruktury technicznej. Tego rodzaju zapisy mogą być skuteczne jedynie w stosunkach cywilnoprawnych, nie mogą mieć charakteru wiążącego dla ustalenia ceny odszkodowania w niniejszym postępowaniu. Nietrafny jest także zarzut dotyczący braku określenia w decyzji ram czasowych jej obowiązywania. Nałożenie w drodze decyzji administracyjnej dodatkowego obowiązku w postaci warunku, terminu lub zlecenia, jest dopuszczalne tylko w takim przypadku, gdy przepis prawny będący podstawą tej decyzji, wyraźnie na to zezwala. Skoro ustawodawca nie nakłada na organ orzekający w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. obowiązku wskazania w przedmiotowej decyzji terminu, to ustalenie terminu na podstawie powyższego przepisu, byłoby działaniem bez podstawy prawnej. Decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ogranicza prawo własności na czas nieoznaczony, odpowiadający okresowi funkcjonowania obiektu, pod budowę którego wydano tę decyzję – por. np. przywołany wyżej wyrok NSA z września 2016 r. sygn. akt I OSK 1023/15. Oczywiście bezzasadny jest także zarzut wyjścia poza granice wniosku poprzez ograniczenie prawa własności nie tylko poprzez realizację inwestycji ale także w zakresie czynności związanych z konserwacją. O skutkach oddziaływania na uprawnienia właściciela i użytkownika wieczystego nieruchomości zrealizowanych na niej ciągów, przewodów i urządzeń oraz o uprawnieniach inwestora po zakończeniu inwestycji ustawodawca postanowił w art. 124 ust. 5 i 6 u.g.n. Zezwolenie na zajęcie nieruchomości wydane na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., jest równoznaczne z przyznaniem szczególnego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Mając na względzie fakt, że urządzenia, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., stanowią po ich wybudowaniu własność przedsiębiorstwa (nie stanowią części składowych gruntu) zasadnym jest wniosek, że ograniczenia dotyczące właściciela nieruchomości wynikające z decyzji podjętej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. odpowiadają w swej istocie służebności gruntowej. Wynika to także z treści art. 124 ust. 5-7 u.g.n., określających obowiązki właściciela lub użytkownika wieczystego z jednej strony i jednostki występującej o zezwolenie z drugiej strony. Konsekwencją realizacji inwestycji jest pozostawanie wybudowanych ciągów, przewodów i urządzeń na nieruchomości. Za niewątpliwe należy zatem uznać, że decyzja ta stanowi podstawę do pozostawienia wybudowanych ciągów, przewodów i urządzeń na nieruchomości, w tym również do jej konserwacji. Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 124 b ust. 1 u.g.n., który nie był podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak też próba podważenia decyzji poprzez wskazanie, że nieruchomość jest przedmiotem dzierżawy. Jak wskazano w wyroku WSA w Lublinie z 23 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 757/20 w przepisie art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n. mowa jest wyłącznie o właścicielu i użytkowniku wieczystym, bo tylko ich dotyczy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości i tylko oni są podmiotami, z którymi prowadzi się rokowania. Nie ma przeto legalnej możliwości udziału w tym postępowaniu innych osób, w szczególności uprawnionych z tytułu służebności osobistych. Obciążenie nieruchomości ograniczeniami wynikającymi z ewentualnej zgody na przeprowadzenie urządzeń, o jakich mowa, jest bowiem formą rozporządzania rzeczą. Takiej prerogatywy nie posiada natomiast osoba uprawniona z tytułu służącego jej ograniczonego prawa rzeczowego. Jej zgoda na rozporządzenie (obciążenie) nieruchomością stanowiącą własność innego podmiotu, w trakcie rokowań poprzedzających wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie jest więc wymagana. Postępowanie w tym przedmiocie nie dotyczy zatem jej interesu prawnego lub obowiązku. Ewentualne roszczenia takiej osoby względem właściciela nieruchomości, związane ze zmianą warunków umowy, mogą być dochodzone na drodze cywilnej. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło