II SA/Rz 1741/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej A. G. kwotę 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A.G. jest decyzja Prorektora Uniwersytetu [...] (dalej Prorektor U[...]) wydana z upoważnienia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwiększenia stypendium doktoranckiego wydana w następujących okolicznościach sprawy. Wnioskiem z dnia [...] marca 2015 r. A.G. - doktorantka I roku studiów stacjonarnych III stopnia na Wydziale Socjologiczno-Historycznym Uniwersytetu [...] na kierunku Filozofia w roku akademickim 2014/2015 zwróciła się do Rektora o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej dla doktorantów w I roku w roku akademickim 2014/2015. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], Prorektor U[....] odmówił wnioskodawczyni przyznania zwiększenia wnioskowanego stypendium w roku akademickim 2014/2015. W uzasadnieniu wskazał, że przyznanie zwiększenia stypendium po myśli § 3 ust. 2 Regulaminu stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych dla doktorantów studiów stacjonarnych na Uniwersytecie [...], dalej "Regulamin" jest uprawnieniem a nie obowiązkiem organu. Wniosek A.G. podlega odrzuceniu bez przeprowadzenia jego merytorycznej oceny ze względu na uprzednie rozdysponowanie, z pominięciem doktorantów studiów filozoficznych, dotacji podmiotowej na dofinasowanie zadań projakościowych, związanych z finansowaniem zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich. Pominięcie to wynikało z faktu, że Instytut Filozofii w momencie podziału dotacji nie dysponował zgodą na powołanie studiów doktoranckich. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A.G. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania wskazując, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niekompletne, nie zawiera bowiem określenia stanu faktycznego sprawy będącego podstawą orzekania ani przepisów będących podstawą prawną wydanej decyzji. W ocenie wnioskodawczyni spełniła kryterium do przyznania zwiększenia stypendium określone w art. 200 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej "k.p.a."), art. 200a i 201 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., dalej "P.s.w."), bowiem znalazła się w gronie 30 % najlepszych doktorantów danego roku. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prorektor U[...] opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2015 r. w podstawie prawnej powołując art. 104 P.s.w. i Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2014 r. poz. 1480) W uzasadnieniu powtórzył argumentację podaną w uprzednio wydanej decyzji podkreślając, że przyznanie stypendium z dotacji projakościowej w trybie art. 200 a P.s.w. nie jest możliwe z powodu braku środków wynikającego z wcześniejszego rozdysponowania dotacji przed wydaniem Aktu o utworzeniu Studiów Doktoranckich na Wydziale Socjologiczno-Historycznym w dyscyplinie filozofia. Ponadto przyznanie zwiększenia stypendium ma charakter fakultatywny i jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Rektora. Decyzja wbrew zarzutom odwołania nie narusza art. 104 i 107 k.p.a. w związku z art. 207 P.s.w. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A.G. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: I. przepisów prawa materialnego: 1) art. 200 a ust. 1 i 2 P.s.w. poprzez ich niezastosowanie, 2) § 3 ust. 2 Regulaminu poprzez jego niezastosowanie, II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, to jest: 1) art. 6 K.p.a., poprzez niezastosowanie w trakcie rozpoznawania wniosku przepisów P.s.w., podczas gdy wskazany przepis nakłada obowiązek zastosowania wskazanych przepisów, 2) art. 7, 8 i 9 K.p.a., poprzez brak ustalenia tanu faktycznego oraz brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podczas gdy wskazane przepisy nakładają na organ obowiązek wskazania przesłanek, podstawy prawnej oraz faktycznej wydanego rozstrzygnięcia; 3) art. 107 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak zawarcia w zaskarżonych decyzjach uzasadnienia prawnego, z którego wynikałoby przyjęcie dodatkowego kryterium, jakim jest "dorobek naukowy z dziedziny filozofia" oraz przedstawienie punktacji możliwej do uzyskania w wyniku oceny przedstawionego dorobku, jak również brak uzasadnienia faktycznego wydanej decyzji, tj. nieprzedstawienie motywów, jakimi kierował się organ administracji przy ocenie dorobku naukowego skarżącej, wskazania, dlaczego jej dorobek naukowy nie został uznany za "dorobek z dziedziny filozofii", brak wskazania punktów za "dorobek z dziedziny filozofii" uzyskanych przez osoby, które otrzymały stypendium. W uzasadnieniu podniosła m. in., że spełniła wymóg uzyskania wnioskowanego stypendium określony w art. 200a P.s.w., polegający na znalezieniu się w gronie 30 % najlepszych doktorantów danego roku. Ponadto środki na dotację projakościową przekazywane są uczelni z uwzględnieniem liczby doktorantów wykazanej w sprawozdaniu GUS S – 12 wg stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok, na który przyznano dotację, w związku z tym, w ocenie skarżącej, uczelnia jest obowiązana przyjąć rozwiązania zapobiegające wyczerpaniu środków przeznaczonych na sfinansowanie zwiększenia stypendiów. Z uwagi na termin ukazania się ogłoszeń o rekrutacji na studia doktoranckie o kierunku filozofia (luty 2015 r.) oraz termin prowadzenia rozmów rekrutacyjnych (marzec 2015 r.) za bezpodstawne należy uznać argumenty o tym, że na dzień przekazania dotacji podziału nie było wiadome czy studia doktoranckie zostaną uruchomione. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi uznał je bezzasadne. Wskazał, że osiągnięcie bardzo dobrych wyników w postępowaniu rekrutacyjnym nie obliguje organu do przyznania stypendium czy zwiększenia stypendium z uwagi na fakultatywny charakter tego świadczenia. Brak środków na ten cel jest wystarczającym powodem do odmowy jego przyznania, a okoliczność ta znalazła wyraz w wyczerpujących uzasadnieniach decyzji Rektora będących następstwem prawidłowo zastosowanej procedury obowiązującej w sprawie zwiększenia stypendium Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga została przez Sąd uwzględniona z innych przyczyn niż podniesione w jej treści. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie została przez Sąd uwzględniona z przyczyn, które WSA obowiązany był uwzględnić z urzędu na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi: Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W pierwszej kolejności przyjdzie przypomnieć, że przedmiotem kontroli WSA była decyzja w sprawie wniosku skarżącej o zwiększenie prawa do stypendium doktoranckiego wydana przez Prorektora Uniwersytetu [...] z upoważnienia Rektora tego Uniwersytetu. Zaskarżona do WSA decyzja jak i poprzedzającą ją decyzja dnia [...] sierpnia 2015 r. o nr [...], zostały wydane przez tą sama osobę pełniącą funkcje Prorektora tj. prof. dr hab. S.C. Sprawa administracyjna została przez organ rozstrzygnięta na podstawie przepisów prawa materialnego wyrażonych w 200 i art. 200a P.s.w. Na mocy tych przepisów ustawodawca zadecydował o wyposażeniu organów uczelni w kompetencje do decydowania o przyznaniu doktorantowi stypendium (art. 200 § 1 P.s.w.), jak i o zwiększeniu tego stypendium z dotacji projakościowej (art. 200a § 1 P.s.w.). Decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie przepisu art. 200 ust. 1 P.s.w. Słusznie podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma w sprawie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego a w następnej kolejności jego wyczerpującego uzasadnienia (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2016 r., o sygn. II SA/Rz 1438/15, CBOSA). W świetle art. 200 § 3 P.s.w., decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor. Wskazać też należy, że według art. 207 § 2 P.s.w. decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 K.p.a. Na mocy tej regulacji kodeksu, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z powyższych przepisów wynika ponad wszelką wątpliwość, że od decyzji rektora wydanej przez ten organ w pierwszej instancji, służy stronie prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ działając w niniejszej sprawie naruszył przepisy postępowania administracyjnego dając podstawę do wznowienia postępowania, co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. W myśl art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a. Przepis art. 145 § 1 pkt. 3 K.p.a. wyraźnie odsyła do art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Na mocy art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. NSA w uchwale 7 sędziów z dnia 20 maja 2010 r., o sygn. I OPS 13/09 (publ. ONSAiWSA 2010/5/82), wyjaśnił, że art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie ma zastosowania wyłącznie do osoby pełniącej funkcję ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a. w postępowaniu, o którym mowa w art. 127 § 3 K.p.a. W konsekwencji przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. musi znaleźć zastosowanie w postępowaniu o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., czyli w postępowaniu wszczętym na podstawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tych przyczyn, wydanie decyzji na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez tę samą osobę upoważnioną do działania w imieniu Rektora Uniwersytetu [...], która brała udział w wydaniu wcześniejszej decyzji stanowi istotne naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., a tym samym przyczynę wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. To z kolei musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Jak już wcześniej ustalono, decyzje wydane w niniejszej sprawie zostały podpisane przez tą samą osobę upoważnioną do działania w imieniu Rektora Uniwersytetu [...], tj. przez Prorektora U[...] prof. dr hab. S.C. Dlatego Sąd zobligowany był uchylić zaskarżoną decyzję, pomimo że zarzut naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie został w skardze podniesiony. Ocena prawna i wskazania w zakresie rozpoznania przez Organ wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wypływają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku, co w praktyce oznacza, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie może zostać rozpoznany przez pracownika organu, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z przedstawionych powodów orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. art. 134 § 1 i 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. O kosztach postępowania przed WSA orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a.