II SA/Rz 175/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. i J. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - skargę oddala - II SA/Rz 175/08 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny umorzył postępowanie z odwołania H. C. od decyzji Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 1998 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej - uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Jako jej podstawę prawną wskazał art.138 §1 pkt 3 kpa. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w roku 1997 a zakończone przez organ I instancji decyzją z dnia [...] września 1998 r., nr [...] o nie stwierdzeniu u H. C. choroby zawodowej: zawodowego uszkodzenia słuchu z poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Decyzją z dnia [...] lipca 1999 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania H. C. utrzymał w mocy tę decyzję organu l instancji, wskazując iż jest ona zgodna z prawem. Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie złożył H. C. Sąd ten wyrokiem z dnia 26 stycznia 2001 r., sygn. akt SA/Rz 1235/99 uchylił zaskarżoną decyzję uwagi na wady orzeczeń lekarskich zapadłych w sprawie. Kolejne decyzje organu II instancji negatywne dla H. C. a zapadłe po tym wyroku były kasowane wyrokami : NSA OZ w Rzeszowie z dnia 16 lipca 2002 r., sygn. akt SA/Rz 1228/01 i WSA w Rzeszowie z 7grudnia 2004r. sygn. akt SA/Rz 38/03 z uwagi na niepełne wykonanie zaleceń sądu zawartych w jego poprzednich wyrokach. Orzekając w sprawie ponownie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] marca 2007 r., nr [...]utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 1998 r. w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u zainteresowanego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu Po rozpoznaniu skargi A. W., córki zmarłego H. C. na tę decyzję WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 432/07 stwierdził jej nieważność z tej przyczyny, że wydano ją już po jego śmierci, co oznaczało nieprawidłowe ustalenie zdolności prawnej osoby potraktowanej przez organ jako strona i pociągało za sobą wadę nieważność decyzji przewidzianą w art. 156 § 1 pkt. 4 k.p.a. art. 29 i art. 30 k.p.a. Sąd wskazał, że z uwagi na niedopuszczalność sukcesji w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej, dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego, które dotyczy prawa ściśle związanego z określonym podmiotem jest bezprzedmiotowe i winno zostać zakończone decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego. Związanie poglądem wyrażonym w tym wyroku czyniło koniecznym umorzenie postępowania odwoławczego - konkluduje organ II instancji. Skargę na decyzję opisaną opisaną na wstępie wnieśli do WSA w Rzeszowie A. W. i J. C. - dzieci zmarłego H. C. Zażądali w niej rozpatrzenia całej sprawy pod względem zgodności z prawem i prawidłowego zastosowania przepisów. Nie zgodzili się z opiniami jednostek medycyny pracy, że uszkodzenie słuchu u ich ojca nie było wywołane działaniem hałasu i że ubytek słuchu typu pozaślimakowego nie był uznany za chorobę zawodową. Wskazali na popełnione błędy w postępowaniu odwoławczym, zarzucając błędne orzeczenia lekarskie, nie wykonywanie przez organ zaleceń sądu, uchybienia proceduralne i naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. Wnieśli o zadośćuczynienie w kwocie 20.000 zł za straty moralne i nieudolne prowadzenie sprawy przez ponad 10 lat. Jako podstawę swojego roszczenia przeciwko jednostce organizacyjnej Skarbu Państwa wskazali przepis art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Wskazali na art. 417 § 1 kodeksu cywilnego stwierdzając, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji. Odpowiedź zawiera wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Sąd stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., wezwał skarżących i uczestnika postępowania – A. S. A. do ustosunkowania się do tego wniosku i oświadczenia, czy żądają oni wyznaczenia rozprawy. Z uwagi na brak odpowiedzi na to wezwanie, sąd rozpoznał tę sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym działając w oparciu o art. 119 pkt 2 i 120 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne wykonują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §1 i 2 ). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 P.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( § 1 ). Uwzględnienie skargi w sprawie zakończonej decyzją administracyjną jest możliwe wyłącznie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, w pkt 2 i 3 tego przepisu. Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzja ta umarza postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem H. C. od decyzji Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 1998 r., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu (poz. 15 wykazu) - z uwagi na bezprzedmiotowość tego postępowania spowodowaną jego zgonem w trakcie tegoż postępowania. W sprawie jest niesporne , że H. C., ojciec skarżących zmarł w dniu 24 grudnia 2006r. a w więc w toku postępowania odwoławczego toczącego się przed organem II instancji. W opisanym wyżej wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 2007 sygn. akt II S.A. 432/07 stwierdzającym nieważność decyzji organu Ii instancji utrzymującej w mocy decyzję pierwszoinstancyjną odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej, sąd stwierdził , że zdolność do czynności prawnych osoby fizycznej ustaje wraz z jej zdolnością prawną, a więc z chwilą śmierci. Następstwo prawne w postępowaniu administracyjnym reguluje art. 30 § 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni, z tym, że prawa związane z osobą zmarłego nie podlegają dziedziczeniu. Dziedziczeniu natomiast podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych. Nie wchodzą w skład spadku prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych. Do spadku nie należą prawa i obowiązki ze stosunków karnoprawnych, administracyjnoprawnych, finansowoprawnych. Sąd stwierdził, że przepisy na podstawie których prowadzi się postępowanie o stwierdzenie choroby zawodowej przed organami inspekcji sanitarnej nie przewidują sukcesji. Stwierdzenie choroby zawodowej jest bowiem prawem ściśle związanym z podmiotem, który się o to ubiega i może dotyczyć wyłącznie osoby żyjącej. Sukcesja w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej osoby nieżyjącej jest niemożliwa, a w przypadku wydania decyzji już po śmierci osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej w postępowaniu administracyjnym, decyzja taka dotknięta jest wadą nieważności . W konkluzji sąd podał, że taka sytuacja zaistniała w sprawie, gdyż organ drugiej instancji rozpoznał odwołanie podmiotu, który utracił zdolność prawną, a nadto adresatem decyzji uczynił osobę nieżyjącą, czym naruszył art. 29 i art. 30 k.p.a. Wyczerpuje to przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji po myśli art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd stwierdził również, że z uwagi na niedopuszczalność sukcesji w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej, dalsze jego prowadzenie jest bezprzedmiotowe co w sprawie oznacza , że winna ona zostać zakończona decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego. Poglądem prawnym wyrażonym w tym wyroku - stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. stanowiącego, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia - był związany organ rozpoznający sprawę ponownie. Wiąże on również sąd orzekający w niniejszej sprawie, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., l SA 977/98, Lex nr 44656 oraz wyrok NSA z 27 listopada 1998 r., l SA 1015/98, Lexnr45119). Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu tego przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ze związania tego zarówno organ jak sąd mogą być zwolnione tylko w przypadku zmiany stanu prawnego lub faktycznego (co do faktów prawowtwórczych) - co w sprawie miejsca nie miało. W konsekwencji przedstawionych poglądów sądu ( odnośnie braku sukcesji w postępowaniu administracyjnym w sprawach chorób zawodowych), zstępni zmarłego H. C. – A. W. i J. C. nie mogą być uznani w sprawie za następców prawnych nieżyjącego ojca, gdyż sprawa dotyczy praw osobistych niedziedzicznych i nieprzechodzących na następców prawnych. Stwierdzenie choroby zawodowej – co podkreśla wskazany wyżej wyrok sądu jest prawem ściśle związanym z podmiotem, który się o to ubiega i może dotyczyć wyłącznie osoby żyjącej. Z tej przyczyny skarżący nie mogli stać się nie tylko stronami postępowania administracyjnego na etapie odwoławczym , które to postępowanie wobec śmierci ojca stało się bezprzedmiotowe ale także postępowania sądowego i nie mogli skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego. Brak przymiotu strony po stronie skarżących wyklucza możliwość merytorycznej oceny kwestionowanej skargą decyzji i obliguje sąd do oddalenia skargi (por: wyrok NSA z 17.04.2007r IOSK 755/06 LEX nr 337023). Sąd na marginesie zaznacza , iż nie należy do jego właściwości rozstrzyganie sporów w kwestii odszkodowań za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy publicznych przy wykonywaniu powierzonych im czynności, jako że sprawy te należą do właściwości sądów powszechnych orzekających w sprawach cywilnych. Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.