II SA/Rz 176/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2018 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji wstrzymującej rozpoczęcie robót geologicznych -skargę oddala- Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej: "Kolegium", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymało w mocy postanowienie Starosty (dalej: "organ I instancji", "Starosta") z dnia [...] października 2017 r. nr [...]odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji wstrzymującej rozpoczęte w dniu [...] września 2017 r. roboty geologiczne prowadzone na podstawie wydanej przez Starostę [...] decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. zatwierdzającej "Projekt robót geologicznych na ujęcie wody podziemnej w utworach paleogeńskich na działce 58/17 w miejscowości B., gmina [...], powiat [...], województwo [...], złożony przez A. sp. z o.o. W podstawie prawnej postanowienia powołano między innymi art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a."). Z akt sprawy wynika, że organ I instancji odmawiając wszczęcia postępowania stwierdził, że T.B. nie jest stroną postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych. Powołując się na art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze ( Dz. U. z 2016 r., poz. 1131 ze zm.; dalej: "ustawa") wyjaśnił, że stronami tego postępowania są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonane roboty geologiczne. Roboty geologiczne objęte projektem wykonywane są na działce nr 58/17 w miejscowości B., stanowiącej własność Gminy [...], wobec powyższego stroną postępowania nie jest T.B. Wskazano również, że wyniki przeprowadzonej kontroli nie potwierdziły naruszenia warunków określonych w zatwierdzonym projekcie robót geologicznych, które uzasadniałyby zastosowanie art. 159 ustawy, a przepis na który powołuje się skarżący dotyczący prowadzenia pomiarów i obserwacji zwierciadła w sąsiednich studniach nie jest obligatoryjny. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenia art. 61a K.p.a., art. 159 ust. 1 pkt. w zw. z art. 80 ust. 3 ustawy w zw. z art. 28 K.p.a. Skarżący podniósł, że prace geologiczne są wykonywane w sposób naruszający decyzję zatwierdzającą projekt, która dodatkowo jest wadliwa. Na stronie 13 projektu wskazano, że przed rozpoczęciem wiercenia projektowanego ujęcia, jak również w trakcie oraz podczas próbnego pompowania pomiarowego zaleca się prowadzić pomiary i obserwacje zwierciadła wody w sąsiednich studniach. Wskazał, że istnieje duże prawdopodobieństwo, że podczas prac wiertniczych natrafiono na ten sam poziom wodonośny, z jakiego czerpana jest woda w jego ujęciu, co spowoduje zmętnienie wody w złożu, pogorszenie jej jakości, a w konsekwencji obowiązek zaprzestania produkcji w prowadzonym przez niego zakładzie. W związku z powyższym twierdzi, że prowadzenie prac bez prowadzenia pomiarów i obserwacji zwierciadła wody w sąsiednich studniach oznacza ich prowadzenie z przekroczeniem warunków decyzji zatwierdzającej projekt robót geologicznych, i stanowi podstawę do wstrzymania. Wyjaśnił, że w pobliżu lokalizacji prac znajduje się ujęcie eksploatowane przez jego zakład P."- studnia S-4. Jego zdaniem w ramach zatwierdzonego projektu roboty geologiczne w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 11 usatwy powinny być prowadzone także na nieruchomości 58/8, a dokładnie w studni S-4. Wobec powyższego uważa, że posiada status strony w postępowaniu zakończonym decyzją na podstawie art. 80 ust. 3 ustawy. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 299/13, w którym Sąd wskazał, że korzystanie ze wspólnego leja depresyjnego, z jednego otworu studziennego wpływa na zakres i możliwość korzystania z drugiego, a zatem przesądza to, że właściciel działki ze studnią ma interes prawny w postępowaniu o zatwierdzeniu projektu robót geologicznych na drugiej działce. Swój interes prawny wywodzi również z przysługującej mu na gruncie prawa cywilnego ochrony własności i na tę okoliczność powołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30.06.1999 r., sygn. akt IV SA 629/97oraz 2.07.1998 r., sygn. akt IV SA 1306/96, a także uchwałę NSA z 26.11.2001 r. sygn. akt OPK 19/01. Powyższych zarzutów nie podzieliło Kolegium, które utrzymało postanowienie w mocy zgadzając się ze stanowiskiem organu I instancji o braku przymiotu strony po stronie T.B.. Wskazało, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że roboty geologiczne dotyczą działki 58/17, której właścicielem jest Gmina [...]. W skardze na to postanowienie T.B. zarzucił naruszenie: - art. 7, art. 77§ i art. 80 K.p.a. przez brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego odnośnie skutków podejmowanych prac geologicznych; - art. 8 § 2, art. 10 § 2 i 3 oraz art. 79 a § 1 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu; - art. 61a K.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania; - art. 159 ust. 1 pkt 3 ustawy w zw. z art 80 ust. 3 ustawy w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez uznanie, że nie przysługuje mu interes prawny. Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017 ., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") wniósł o dopuszczenie, jako dowodu w sprawie postanowienia Kolegium z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] na okoliczność, że wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] lipca 2017 r. Końcowo zwrócił uwagę na to, że do Trybunału Konstytucyjnego wpłynęła skarga kasacyjna pod sygn. akt SK 19/15, która dotyczy zgodności z Konstytucją art. 41 ust. 2 ustawy. W odpowiedzi na Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz.2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Badając legalność zaskarżonego, postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa w sposób wyżej przedstawiony, co obligowałoby Sąd do uwzględnienia skargi. Z tego też względu postawione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego okazały się niezasadne. Stosownie do treści art. 61a § 1 K.p.a., jeżeli żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może zostać wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie jego wszczęcia. Ustawodawca wprowadził w art. 61a § 1 k.p.a. dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W rozpoznawanej sprawie podstawą dla odmowy wszczęcia postępowania z wniosku T.B. w przedmiocie wydania decyzji wstrzymującej rozpoczęte w dniu 18 września 2017 r. roboty geologiczne prowadzone na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2017 r. o zatwierdzeniu projektu robót geologicznych na wykonanie ujęcia wody podziemnej w utworach paleogeńskich na działce 58/17 w miejscowości B. powiat [...], województwo [...] dla A. Sp. z o.o. w B. jest brak przymiotu strony wnioskodawcy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium przytoczyło treść art. 80 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym stronami postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne. Przepisy art. 41 stosuje się odpowiednio (zd. 2 czy. ust. 3). Kolegium wywiodło, że status strony przywołany przepis przyznaje tylko dwóm grupom podmiotów władających nieruchomością tj. właścicielom i użytkownikom wieczystym, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne. Przy określaniu stron postępowania w przedmiocie zatwierdzenia dokumentacji geologicznej znaczenie może mieć zastosowanie wykładni systemowej. Nie bez znaczenia jest fakt, że przepis ten znajduje się w Rozdziale 2 Działu V Prawa geologicznego i górniczego zatytułowanego: "Prace geologiczne". Z uregulowań tego działu wynika, że oprócz wnioskodawcy, tylko w pewnych sytuacjach, jak: postępowanie o zatwierdzenie projektu robót geologicznych (art. 80 ust. 2 i 3 ustawy) czy dodatku do projektu robót geologicznych (art. 80a ust. 3 ustawy) stronami postępowania są również właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne. Przepisy dotyczące postępowania w przedmiocie zatwierdzenia dokumentacji geologicznej szerszego kręgu stron poza wnioskodawcą nie przewidują. Skarżący zaś swój interes prawny wywodzi z okoliczności, że podczas samych prac wiertniczych dojdzie do "natrafienia na ten sam poziom wodonośny, z jakiego jest czerpana woda z jego studni (studnia S-4)’, czego skutkiem będzie zmętnienie wody w złożu, pogorszenie jej jakości, a w konsekwencji obowiązek przerwania produkcji zakładu. Uznać przy tym należy, że powoływane przez skarżącego okoliczności związane z potencjalnym wpływem eksploatacji ujęcia, dotyczą możliwości hipotetycznego rozpoczęcia wydobycia w przyszłości, a to oznacza, że wskazują na interes faktyczny, a nie prawny w niniejszej sprawie. Granice oceny interesu prawnego w niniejszej sprawie wyznacza art. 80 ust. 3 Prawa górniczego i geologicznego, który stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 K.p.a. Słusznie też Kolegium wskazało, że poza zakresem tej sprawy pozostawało odniesienie się do zarzutów merytorycznych dotyczących meritum sprawy, gdyż w ocenę taką wyłączało stwierdzenie braku przymiotu strony. Za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów procesowych w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, który doprowadził do stwierdzenia braku istnienia interesu prawnego po stronie skarżącego. Zarzut naruszenia art. 8 § 2, art. 10 § 2 i § 3 oraz art. 79a § 1 K.p.a. w zakresie prowadzonego postępowania nie zostały naruszone, gdyż organ nie rozpoznawał merytorycznie sprawy, bo nie wypowiedział się, co do istoty sprawy w formie decyzji administracyjnej. Wobec wykazania braku interesu prawnego nie nastąpiło też naruszenie art. 61a K.p.a., a także art. 159 ust. 1 pkt 3 ustawy. Bez wpływu na wynik sprawy jest też złożenie przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] lipca 2017 r. zatwierdzającej projekt robót geologicznych na wykonanie ujęcia wody podziemnej w utworach paleogeńskich na działce nr 58/17 w B.. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.