II SA/Rz 176/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.B. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 18 stycznia 2026 r. nr S-VIII.9473.1909.2025.AA w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego - postanawia - odrzucić skargę Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej, Wojewoda Podkarpacki (dalej: "Wojewoda") odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko R.B., w okresie od 1 maja 2022 r. do 31 maja 2022 r. Doręczając decyzję pouczono Skarżącą, że służy od niej odwołanie do Ministra do Spraw Zabezpieczenia Społecznego w Ministerstwie Rodziny Pracy i Polityki Społecznej, które należy złożyć za pośrednictwem Wojewody. Decyzję doręczono Skarżącej w dniu 13 stycznia 2026 r. W dniu 5 lutego 2026 r. do Sądu wpłynęła skarga D.B. na powyższą decyzję Wojewody nadana w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 14 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. Kwestionowana w skardze decyzja została wydana po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej z dnia 4 lutego 2021 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2021/2022 w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm., dalej "k.p.a.") właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1576 ze zm., dalej "u.p.p.w.d."), w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2022 r., znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, wskazują wojewodę oraz ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego jako organy właściwe w sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z obowiązującym do dnia 1 stycznia 2022 r., ale znajdującym w niniejszej sprawie zastosowanie z uwagi na brzmienie przepisów przejściowych przepisem art. 11 ust. 1 pkt 2 u.p.p.w.d., wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Po myśli natomiast art. 13a ust. 1 zd. 2 tej ustawy odmowa przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenie lub zmiana prawa do świadczenia wychowawczego oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wymagają wydania decyzji. W myśl przepisu art. 17 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1981), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2022 r., w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w przypadku złożenia do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w gminie lub od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres do dnia 31 maja 2022 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W przypadku wniosków, które wpłyną do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w sytuacji gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustali, że w sprawie mają lub mogą mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazuje wniosek do właściwego wojewody, do rozpatrzenia zgodnie z właściwością (ust. 2). W przypadku wniosków, o których mowa w ust. 2, złożonych począwszy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wojewoda zachowuje właściwość dla rozstrzygnięć w sprawie świadczenia wychowawczego, a wypłata przyznanego przez wojewodę świadczenia wychowawczego jest realizowana przez organy właściwe do wypłaty w rozumieniu przepisów dotychczasowych (ust. 3). W myśl art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 127 § 2 k.p.a. właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Natomiast stosownie do art. 17 pkt 2 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do wojewodów - właściwi w sprawie ministrowie. Zgodnie z art. 52 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Wobec powyższego, od wydanej w dniu 8 stycznia 2026 r. przez Wojewodę decyzji administracyjnej w sprawie odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 maja 2022 r. do 31 maja 2022 r., w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przysługiwało stronie odwołanie do Ministra do Spraw Zabezpieczenia Społecznego w Ministerstwie Rodziny Pracy i Polityki Społecznej, o czym prawidłowo pouczono Skarżącą doręczając zaskarżoną decyzję. Skarga na decyzję Wojewody z dnia 8 stycznia 2026 r. została zatem wniesiona z naruszeniem przepisu art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej "p.p.s.a.") pomimo prawidłowego pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia oraz wskazania organu właściwego do jego rozpatrzenia W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł, jak w sentencji postanowienia o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.