II SA/Rz 1767/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1768/15 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, z uwagi na zwolnienie ustawowe oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Podstawą odmowy było nienależyte uzasadnienie wniosku. Referendarz sądowy wskazał, że wprawdzie Skarżąca nie posiada żadnego majątku, a jako bezrobotna korzysta wyłącznie z pomocy opieki społecznej, z której otrzymuje zasiłek okresowy w kwocie 317 zł, jednak pozostaje we wspólnym gospodarstwie z L. W. w związku z powyższym na jej sytuację majątkową powinna mieć wpływ również jego sytuacja finansowa, której nie udokumentowała. Referendarz sądowy nie dał wiary, temu że Skarżąca korzystając z pomocy L. W. w zapewnieniu mieszkania czy wyżywienia staje się jego dłużnikiem, a powstały w ten sposób dług w każdej chwili może być egzekwowany, co ma potwierdzać fakt prawomocnego wyroku unieważniającego małżeństwo. Zdaniem referendarza jest to fikcja przyjęta na potrzeby złożonego wniosku. Referendarz zwrócił przy tym uwagę na to, że Skarżąca jako osoba długotrwale bezrobotna nie przejawia jakiejkolwiek woli w podjęciu pracy, a ponadto, że z uwagi na ilość spraw sądowych przez nią zainicjowanych powinna zdawać sobie sprawę z konieczności ponoszenia związanych z tym kosztów. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżąca nie zgadza się z oceną jej sytuacji życiowej. Wskazuje, że ocena ta prowadzi do niesprawiedliwego obciążania wszelkimi kosztami związanym z jej utrzymaniem L. W., podczas gdy nie ma on obowiązku ponoszenia tych kosztów. Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), w zw. z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U poz. 658): w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W sprawie bezsporne jest umorzenie postępowania w przedmiocie zwolnienia od kosztów. Zgodnie z art. 239 §1 P.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi jest decyzja w sprawie zasiłku celowego. Skarżąca domaga się ustanowienia adwokata, który to wniosek mieści się w zakresie częściowego przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, i przysługuje wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd podziela stanowisko referendarza, że Skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Rację ma referendarz sądowy, że obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazać, czyli udowodnić okoliczności przemawiające za zwolnieniem Skarżącej od częściowego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem sprawy przed sądem. Z wniosku, jak również z akt sprawy wynika, że Skarżąca zamieszkuje w mieszkaniu L. W., prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe. Stanowisku temu nie przeczy wyrok Sądu Okręgowego stwierdzający nieważność małżeństwa. Niezależnie od stosunków osobistych pomiędzy nimi, mieszkają pod wspólnym dachem i należy w związku z tym przyjąć, że ponoszą wspólne koszty na utrzymanie. Na aktualną sytuację płatniczą Skarżącej wpływa zarówno jej sytuacja majątkowa jak również wspólnie prowadzącego z nią gospodarstwo – L. W. Skarżąca w zasadzie ograniczyła się do wskazania wydatków, tj. obciążających ją alimentów, jak również wynikających z umowy z L. W. zobowiązań z tytułu ponoszenia kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania w kwocie 250 zł. W ocenie Skarżącej w porównaniu z kwotą dochodu – tj. otrzymanego zasiłku 317 zł oczywiste jest, że spełnia przesłanki do udzielania jej wnioskowanej pomocy, a wymaganie by L. W. ponosił koszty jej utrzymania jest niczym nieuzasadnionym nadużyciem ze strony państwa. W świetle przedstawionych okoliczności stanowisko Skarżącej wydaje się być absurdalne. Jak wynika z akt tej sprawy jak również innych toczących się przed tutejszym Sądem postępowań ( II SA/Rz 1406/15, II SA/Rz 1552/15, II SA/Rz 1633/14), Skarżąca z uzyskiwania pomocy od państwa uczyniła sposób na życie. Jak słusznie zauważa referendarz sądowy, jako osoba od wielu lat bezrobotna nie poczyniła żadnych starań żeby odmienić swoją sytuację. Jedynym źródłem utrzymania są otrzymywane zasiłki. Skarżąca z jednej strony za nieuzasadnione uważa obciążanie kosztami swojego utrzymania L. W., z którym wspólnie zamieszkuje, z drugiej zaś strony nie widzi przeszkód w tym, by wszystkie jej wydatki finansowało państwo. W ocenie Sądu również stwierdzenie nieważności małżeństwa miało na celu sprzyjać realizacji przyjętego stylu życia i ułatwiać pozyskiwanie środków jako osobie samotnej, dodatkowo zobowiązanej względem byłego małżonka do alimentowania, w sytuacji gdy nadal pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Pod pretekstem rozdzielności majątkowej Skarżąca tworzy fikcyjne zobowiązania względem byłego małżonka, pogarszając w ten sposób swoją sytuację i wpływając własnym działanie na tworzenie sytuacji uprawniającej ją teoretycznie do skorzystania z pomocy państwa. Bezsporny fakt wspólnego zamieszkiwania nakazuje oceniać sytuację Skarżącej przez pryzmat sytuacji majątkowej jej i L. W. Brak informacji o sytuacji majątkowej L. W. uzasadnia stanowisko, że Skarżąca nie przedstawiła w sposób należyty swojej sytuacji majątkowej, co uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanej pomocy. Końcowo Sąd pragnie podkreślić, że prawo pomocy zostało ustanowione na rzecz osób żyjących w ubóstwie z przyczyn od nich niezależnych, a nie dla osób które własnymi staraniami doprowadziły do sytuacji, która stwarza pozory ubóstwa wyłącznie w celu uzyskania świadczeń ze strony państwa. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a.