II SA/Rz 1768/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi J. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.). O przyznanie zasiłku celowego, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów opłat takich jak: gaz, energia elektryczna, wywóz śmieci, woda oraz drobne remonty, w kwocie 250 zł, zwróciła się J. W., wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Odmawiając decyzją z dnia [...] września 2015 r. przyznania zasiłku celowego, z przeznaczeniem na dofinansowanie wyżej wskazanych opłat, Prezydent Miasta [...] wskazał, że wnioskodawczyni zamieszkuje u L. W. (były mąż), jednak prowadzi osobne gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie pracuje dorywczo, nie posiada żadnego źródła dochodu. Jak podaje jest osobą przewlekle chorą, pozostaje w stałym leczeniu z powodu licznych schorzeń. Na dochód wnioskodawczyni składa się zasiłek okresowy w wysokości 275,00 zł. Ponadto utrzymuje się ona z pomocy uzyskanej z MOPS w [...] (zasiłek okresowy, zasiłki celowe). Organ zaznaczył, że wnioskodawczyni w dniu [...] grudnia 2013 r. zawarła z L. W. umowę, na podstawie której zobowiązana jest do ponoszenia połowy opłat związanych z utrzymaniem mieszkania. Wnioskodawczyni nie przedstawiła jednak żadnych dokumentów dotyczących faktycznych kosztów utrzymania przedmiotowego mieszkania, a pracownik socjalny nie ma możliwości ich uzyskania inną drogą, zaś L. W. odmawia ich okazania. Organ podkreślił, że nawet gdyby przyjąć, iż sytuacja wnioskodawczyni stanowi przypadek uzasadniający przyznanie żądanej pomocy ze względu na ubóstwo, bezrobocie i długotrwałą chorobę, to całokształt okoliczności sprawy nie pozwala na przychylne ustosunkowanie się do złożonej prośby. Prezydent Miasta [...] podkreślił, że J. W. ma zaspokojone podstawowe potrzeby bytowe, bowiem korzysta ze wsparcia pomocy społecznej pobierając zasiłek okresowy oraz zasiłki celowe. Obecnie domaga się zaś przyznania kwoty 250 zł na pokrycie opłat, których nie dokumentuje. Organ zwrócił uwagę, że wymieniona traktuje pobierane zasiłki jako formę comiesięcznego wynagrodzenia, tymczasem zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej. W odwołaniu od tej decyzji J. W. zawnioskowała o uchylenie decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy. Zarzuciła nieprawidłowe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, brak odniesienia się i uwzględnienia przez organ I instancji dokumentów dołączonych do wniosku. Jako niezasadne uznała kierowane do l. W. żądanie przedstawienia dokumentów wskazujących wysokość ponoszonych opłat. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu Kolegium podkreśliło charakter zasiłku celowego, który jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego i jest świadczeniem pieniężnym zależnym od spełnienia kryterium dochodowego. Wyznacznikami ustalenia wysokości tego świadczenia są sytuacja materialna wnioskodawcy i cel na który zasiłek jest przyznawany oraz możliwości finansowe i organizacyjne organu pomocy społecznej. SKO wskazało, że zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ nie ma obowiązku przyznania świadczenia w takiej wysokości, która w całości pokrywa żądania zawarte we wniosku o pomoc. Decyzja w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, takie świadczenia otrzyma i to w oczekiwanej formie oraz wysokości. Instytucja pomocy społecznej nie ma dostarczać świadczeń pieniężnych w wysokości i w formie wygodnej i pożądanej dla wnioskodawcy. SKO wyjaśniło, że J. W. nie przedstawiła rachunków na opłacenie których była wnioskowana pomoc, tłumacząc to ochroną danych osobowych L. W. Słusznie zatem organ I instancji uznał, że brak jest możliwości weryfikacji wysokości zadeklarowanych opłat. Sama wnioskodawczyni nie dokumentuje żadnymi rachunkami swojego żądania, podczas gdy formułuje go w konkretnej wysokości. Nadto nie wskazała jakie niezbędne remonty należało wykonać w miesiącu, w którym wnioskowała o pomoc. SKO zaznaczyło, że J. W. nie czyni starań by poprawić swą sytuację. W skardze na tę decyzję, złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, J. W. wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga J. W. nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że ocenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu konkretnej sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia (tu decyzja), a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie przedmiotowej decyzji. Sąd nadto, jak wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż odpowiada ona wymogom prawa. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 3 tej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Przepisy art. 39 ust. 1 i 2 ustawy cyt. wyżej, powołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, stanowią, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Konstrukcja tych przepisów powoduje, że zasiłek celowy ma charakter uznaniowy – jego przyznanie, a także określenie wysokości zależy od uznania organu. Uznanie to, co oczywiste, nie może być dowolne, a stanowisko organu pomocy społecznej musi określać kryteria przyznania zasiłku lub jego odmowy i wyjaśniać je w uzasadnieniu decyzji. Organ administracji rozpatruje wniosek o przyznanie zasiłku celowego w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że rozpatrując taki wniosek opiera się na własnej ocenie potrzeb osób, czy rodzin ubiegających się o pomoc. Może więc, ale nie musi – nawet jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria do przyznania pomocy – takiej pomocy udzielić lub odmówić jej udzielenia. Organy pomocy społecznej są bowiem obowiązane mieć na uwadze potrzeby wszystkich osób, czy rodzin znajdujących się w podobnej sytuacji życiowej i w miarę posiadanych środków zaspokajać ich najbardziej pilne i konieczne potrzeby. Z akt sprawy wynika, że skarżąca J. W. pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. wnioskowała o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów opłat takich, jak: gaz, energia elektryczna, wywóz śmieci, woda oraz drobne remonty, w kwocie 250 zł. Skarżąca mieszka u byłego męża L. W., prowadzi jednak osobne gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Nie pracuje dorywczo, jest osobą pozostającą w stałym leczeniu z powodu licznych schorzeń (nie ma orzeczonej niepełnosprawności). Na jej dochód składa się zasiłek okresowy w wysokości 275 zł miesięcznie, spełnia więc kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia z pomocy społecznej (wynoszące 542 zł). Jak wyżej wspomniano decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak i określenie jego wysokości podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. To uznanie cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego organ administracji wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony (jej rodziny) mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków. Liczbę osób wymagających pomocy, wykorzystanie własnych zasobów, uprawnień i możliwości celem przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znaleźli. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać zasiłek celowy, biorąc pod uwagę zarówno okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, także w kontekście wysokości przyznanej pomocy. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że po jej stronie istnieje roszczenie o przyznanie świadczenia i to w wysokości jakiej oczekuje. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i wydanej w pierwszej instancji decyzji z dnia [...] września w sposób dostatecznie klarowny i szczegółowy wyjaśniono powody odmowy przyznania J. W. wnioskowanego zasiłku celowego, w określonej przez nią wysokości i sprecyzowanym przeznaczeniu. Słusznie wyakcentowano, że skarżąca nie złożyła rachunków dokumentujących ponoszenie jakichkolwiek opłat związanych z utrzymaniem mieszkania należącego do byłego męża L. W., a w którym ona również zamieszkuje. L. W., jak wynika z oceny sytuacji osoby sporządzonej przez pracownika socjalnego, odmówił okazania rachunków dotyczących bieżących opłat mieszkaniowych, stąd też nie podlegały weryfikacji organu. Uwzględniono również, że skarżąca nie podejmowała starań w celu poprawy swojej sytuacji. Należy do beneficjentów pomocy społecznej – otrzymuje zasiłek okresowy, korzysta również z zasiłków celowych, m.in. na zakup leków, okularów, odzieży i obuwia, pokrycie kosztów związanych z wyjazdem do sanatorium, otrzymuje także posiłki w kuchni dla ubogich. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do uznania, iż organy orzekające w sprawie niniejszej przekroczyły granice uznania administracyjnego. Organy te dokonały ustaleń stanu faktycznego w zakresie sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej, niewątpliwie i zgodnie z regułami określonymi przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Na tej podstawie wyciągnęły trafne wnioski, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu ich decyzji, odpowiadającym wymogom z art. 107 § 3 K.p.a. W rezultacie Sąd nie znajduje powodów do usunięcia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z obrotu prawnego. Z tych przyczyn i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.