II SA/Rz 1769/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata J. C. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. D. na pismo Dyrektora Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia pisemnych wyjaśnień - postanawia - odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie przyznał P. D. – w sprawie z jego skargi na bezczynność Dyrektora Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie informacji publicznej (oznaczonej sygn. akt II SAB/Rz 81/15) - prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] jako pełnomocnika strony w wyżej wymienionej sprawie wyznaczyła adwokata J. C. (pismo z dnia 14 grudnia 2015 r.). W dniu 30 grudnia 2015 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu zarządziła zakreślenie numeru porządkowego sprawy II SAB/Rz 81/15 i jej zarejestrowanie pod nowym numerem porządkowym w repertorium SA (II SA/Rz 1769/15) wskazując, że przedmiotem skargi jest pismo Dyrektora Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia pisemnych wyjaśnień. Następnie, postanowieniem z dnia 30 grudnia 2015 r., tut. Sąd odrzucił skargę na wskazane wyżej pismo Dyrektora Sądu Rejonowego w [...]. Odpis powyższego orzeczenia doręczony został pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 stycznia 2016 r. Dnia 4 lutego 2016 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo adwokata J. C. (nadane w urzędzie pocztowym 3 lutego 2016 r.) z prośbą o wyjaśnienie do jakiej sprawy został ustanowiony pełnomocnikiem P. D. W odpowiedzi z dnia 4 lutego 2016 r. (doręczonej pełnomocnikowi 15 lutego 2016 r.) wskazano, że z uwagi na zakreślenie numeru porządkowego sprawy w repertorium SAB (II SAB/Rz 81/15) i zarejestrowanie jej w repertorium SA (II SA/Rz 1769/15) umocowanie do reprezentowania P. D. do sprawy sygn. akt II SAB/Rz 81/15 obejmuje także umocowanie do reprezentowania tej strony w sprawie oznaczonej sygn. akt II SA/Rz 1769/15. W dniu 22 lutego 2016 r. adwokat J. C. nadał w urzędzie pocztowym skierowane do tut. Sądu pismo, w którym poinformował o sporządzeniu w niniejszej sprawie opinii o bezzasadności wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu z dnia 30 grudnia 2015 r. Zaznaczył, że opinii tej nie przedkłada Sądowi z uwagi na znajdujące się w jej treści informacje mogące działać na niekorzyść reprezentowanej przez niego strony. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej podnosząc, że nie zostały one uiszczone tak w całości jak też w części. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Problematyka wynagrodzenia ustanowionego dla strony w ramach prawa pomocy pełnomocnika uregulowana jest w art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." oraz w przepisach odrębnych, wskazanych w wymienionym artykule. W przypadku adwokatów jest to rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801), obowiązującego od 1 stycznia 2016 r. Z tym, że w niniejszej sprawie, jako wszczętej i zakończonej pod rządami poprzedniego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości tj. z dnia 28 września 2012 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.) zastosowanie znajdzie właśnie ten ostatni akt. W art. 258 § 2 P.p.s.a., który podaje przykłady czynności dokonywanych przez referendarzy sądowych w ramach prawa pomocy mowa jest m. in. o wydawaniu na posiedzeniu niejawnym postanowień w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 8). Wbrew literalnemu brzmieniu powołanego przepisu, w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że brak jest obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Podkreśla się bowiem, że pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi podstawy do przyznania wynagrodzenia. Postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza bowiem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Skutkuje to uprawnieniem i obowiązkiem sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega więc ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej [por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 16.06.2010 r. II FZ 143/10, wyrok NSA z 8.01.2010 r. I FSK 1648/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyrazem udzielenia takiej faktycznej pomocy prawnej jest opinia sporządzona na piśmie i doręczona przez pełnomocnika stronie. Sporządza się ją bowiem dla strony i w jej interesie. Należy mieć przy tym na uwadze, że przedstawienie stronie przedmiotowej opinii powinno nastąpić niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej. Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia strona nie potrzebuje już bowiem pomocy prawnej w prowadzeniu sprawy, gdyż sprawa nie wymaga już podejmowania czynności. Skoro zatem chodzi o ochronę interesu prawnego mocodawcy, to musi on uzyskać wiedzę o powyższym (tj. o przedmiotowej opinii) w czasie, gdy dopuszczalne prawnie jest jeszcze zaskarżenie określonego orzeczenia. Strona może w takiej sytuacji ustanowić pełnomocnika we własnym zakresie, który wniesie w jej imieniu żądany środek zaskarżenia. Stanowisko powyższe prezentowane jest w orzecznictwie sądowym [np. postanowienie NSA z 18.12.2008 r. I OZ 910/08, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Łodzi z 11.03.2009 r. III SA/Łd 39/08, postanowienie WSA w Warszawie z 7.07.2011 r. IV SA/Wa 1986/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl]. Przechodząc do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy należy podnieść, że postanowienie tut. Sądu z dnia 30 grudnia 2015 r. odrzucające skargę P. D. zostało doręczone jego pełnomocnikowi w dniu 4 stycznia 2016 r., a zatem trzydziestodniowy termin do ewentualnego złożenia skargi kasacyjnej od tego orzeczenia upływał dnia 3 lutego 2016 r. W tym też ostatnio wymienionym dniu pełnomocnik strony zwrócił się do Sądu o wyjaśnienie kwestii jego umocowania w sprawie. Odpowiedź doręczono mu 15 lutego 2016 r., zaś z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wymieniony wystąpił w dniu 22 lutego 2016 r. Tym samym stwierdzić należy, że pomimo braku wiedzy odnośnie do daty, w której skarżący otrzymał przedmiotową opinię, nie została mu ona z pewnością doręczona, a nawet wysłana przed dniem 4 lutego 2016 r. (należy zresztą nadmienić, że we wniosku z dnia 22 lutego 2016 r. pełnomocnik nie oświadczył, że opinię w ogóle stronie doręczył). Dzień wcześniej pełnomocnik wystosował bowiem do Sądu wspomniane wyżej pismo dotyczące jego umocowania do reprezentacji strony. Nie można w żadnym wypadku przyjąć, że przez fakt skierowania takiego pisma adwokat przedłużył sobie niejako termin do przedstawienia stronie opinii o bezzasadności środka zaskarżenia. Jak bowiem wynika z dokumentacji sporządzonej w Wydziale Informacji Sądowej tut. Sądu, gdzie odnotowywany jest fakt przeglądania akt określonej sprawy sądowej, w dniu 7 stycznia 2016 r. z aktami niniejszej sprawy zapoznawał się aplikant adwokacki T. K., działający imieniem adwokata J. C. (stosowne pełnomocnictwo zostało dołączone do akt sprawy). Tym samym, wyznaczony w ramach prawa pomocy adwokat miał już w tym dniu tj. 7 stycznia 2016 r. wiedzę o przerejestrowaniu sprawy z repertorium SAB do repertorium SA, a zatem i o tym, że jest uprawniony i jednocześnie zobowiązany do reprezentacji P. D. w niniejszej sprawie, która oznaczona pod sygn. II SA/Rz 1769/15 jest sprawą tożsamą z tą oznaczoną wcześniej sygn. II SAB/Rz 81/15. Nie przedkładając więc stronie opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia tut. Sądu z dnia 30 grudnia 2015 r. w terminie do złożenia środka zaskarżenia od tego postanowienia, adwokat J. C. uniemożliwił jej - przez własne, niczym nieusprawiedliwione zaniechanie- podjęcie ewentualnych czynności prowadzących do zabezpieczenia jej praw i możliwości dochodzenia ich przed sądem. Z tej przyczyny uznano, że brak jest podstaw do przyznawania mu wynagrodzenia za iluzoryczną w istocie pomoc. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 w zw. z art. 250 P.p.s.a.