II SA/Rz 177/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 10 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej -skargę oddala- Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2006r. Nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000r. nr 98 poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 25 ust. 1 pkt 5, art. 81 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2004r. nr 156 poz. 1641 ze zm.). Decyzja ta utrzymuje w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2006r. Nr [...] wydaną w oparciu o art. 104 k.p.a. oraz art. 25 ust. 1 pkt 5, art. 81 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, która zwalnia M. G. – młodszego kontrolera celnego w Urzędzie Celnym w P. ze służby celnej w Izbie Celnej w P. – Urząd Celny w P. z dniem jej doręczenia. Od decyzji wydanej w pierwszej instancji, M. G. złożył i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucił Dyrektorowi Izby Celnej nie podjęcie wszelkich kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego tj. nie przeprowadzenie dowodów, o co wcześniej kilkakrotnie wnosił. Odwołujący się zarzucił przede wszystkim nie uwzględnienie środka dowodowego – nagrań z kamer video, monitorujących wykonywanie przez niego i innego funkcjonariusza (M. K.) czynności służbowych. Nagrania te zdaniem odwołującego się wskazywały na podejmowanie nieudanych prób skorumpowania go. W ocenie M. G. próby te stały się źródłem konfliktu pomiędzy nim a nieuczciwymi funkcjonariuszami celnymi, a jego konsekwencją było zwolnienie go ze służby (m. in. przez wpływanie przez funkcjonariusza M. K. na treść dotyczących odwołującego opinii). M. G. podniósł również, iż wystąpił do Wydziału Kadr i Szkolenia Izby Celnej w P. o kontynuację w stosunku do niego szkolenia, jednakże wniosek ten nie został uwzględniony. Zarzucił, iż Izba Celna w P. nie wzięła pod uwagę faktu jego ciągłego dokształcania się tj. ukończenia studiów z zakresu "Prawa Gospodarczego" na Wydziale [...] w K. w sytuacji, gdy tematyka tychże studiów dotyczy bezpośrednio funkcjonowania poszczególnych komórek organizacyjnych Izby Celnej. M. G. zakwestionował również fakt wszczęcia przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego jako prowadzonego w związku ze wzorowym wykonywaniem przez niego obowiązków służbowych. Rozstrzygając sprawę w drugiej instancji, organ miał na uwadze następujący stan faktyczny. W dniu 10 lipca 2006r. Dyrektor Izby Celnej w związku z opinią służbową bezpośredniego przełożonego M. G., wystawił ocenę okresową po 24 miesiącach pełnienia przez wyżej wymienionego służby przygotowawczej, w której to ocenie stwierdził nieprzydatność M. G. do służby celnej. Rozpatrując ponownie sprawę dotyczącą powyższej opinii, nie znaleziono podstaw do jej zmiany i działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 5 wszczęto wobec M. G. postępowanie w sprawie zwolnienia go ze służby (postanowienie z dnia [...] sierpnia 2006r. nr [...]). W piśmie z dnia 18 sierpnia 2006r. M. G. złożył wyjaśnienia w sprawie, w których wyraził swój sprzeciw w stosunku do - zawartej w dotyczących go opiniach bezpośrednich przełożonych - oceny poziomu jego wiedzy zawodowej oraz oceny sposobu wykonywania obowiązków służbowych. W piśmie tym wniósł także o przesłuchanie szeregu pracujących z nim osób, przeanalizowanie nagrań z kamer video oraz zasięgnięcie opinii Straży Granicznej na temat jego pracy. Pomimo umożliwienia M. G. złożenia w sprawie wyjaśnień, nie skorzystał on z tego prawa w przewidzianym ustawowo terminie, dopiero w piśmie, które wpłynęło do Izby Celnej w P. w dniu 23 października 2006r., wyżej wymieniony wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków i analizy nagrań z kamer video na okoliczność zachowań korupcyjnych funkcjonariuszy Oddziału Celnego w M. Wniosek ten przekazano do Wydziału Kontroli Wewnętrznej, którego Naczelnik w dniu 29 listopada 2006r. przedstawił sprawozdanie z ustaleń w powyższym przedmiocie. W dniu 16 listopada 2006r. M. G. złożył wniosek o zawieszenie postępowania w związku z toczeniem się postępowania w sprawie zachowań korupcyjnych funkcjonariuszy celnych. Oceniając swoją decyzję z dnia [...] września 2006r., Dyrektor Izby Celnej wyraził pogląd, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka warunkująca zwolnienie M. G. ze służby określona w art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej w związku ze stwierdzeniem nieprzydatności wyżej wymienionego do służby celnej. Ocena taka została wystawiona na podstawie opinii bezpośredniego przełożonego M. G. – Kierownika Oddziału Celnego w K. a wynika z niej, że oceniany posiada niski poziom wiedzy zawodowej, omija szkolenia wewnętrzne, powierzone obowiązki wykonuje opieszale, bez zaangażowania, nie osiąga zadowalających wyników w pracy, nie potrafi samodzielnie rozwiązywać prostych zadań, nie przejawia pomysłowości w myśleniu i działaniu. Opinia wskazywała także na małe zdyscyplinowanie M. G. oraz nie wykonywanie przez niego poleceń służbowych lub też kwestionowanie ich oraz niewłaściwe zachowanie w stosunku do współpracowników. W ocenie organu, powyższe świadczy jednoznacznie o braku w wypadku M. G. predyspozycji do wykonywania zawodu celnika. Dyrektor Izby Celnej zwrócił uwagę na to, iż poszczególne opinie dotyczące M. G. były wydawane przez różnych przełożonych, w oparciu o ich doświadczenie zawodowe, a zatem są one merytoryczne i obiektywne. Zdaniem organu, opinie te nie mogły powstać pod wpływem funkcjonariusza M. K., o czym świadczą szczegółowo przedstawione przez niego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia wniosków dowodowych M. G., organ wskazał, iż zmierzały one do podważenia prawomocnych opinii dotyczących wyżej wymienionego, do których weryfikacji organ nie był upoważniony, a w związku z czym nawet gdyby zostały przeprowadzone nie mogłyby mieć wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego odmowy zawieszenia postępowania, Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż w będącej przedmiotem rozpoznania sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne, które powinno było zostać rozstrzygnięte przez inny organ lub sąd w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (ten sam organ zajmował się kwestią zwolnienia ze służby oraz zachowań korupcyjnych). Niezależnie od powyższego wyniki postępowania prowadzonego przez Wydział Kontroli Wewnętrznej zostały uwzględnione przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W zakresie zastrzeżeń M. G. co do wszczęcia w stosunku do niego postępowania dyscyplinarnego, organ wskazał, iż nie stanowiło ono przedmiotu postępowania a poza tym zostało ono wszczęte w związku z niewykonywaniem przez wyżej wymienionego obowiązków służbowych oraz nieobecnością na szkoleniach wewnętrznych. Dyrektor Izby Celnej zauważył również, iż M. G. miał możliwość poszerzania swojej wiedzy zawodowej przez korzystanie z funkcjonującego w Izbie Celnej w P. systemu szkoleniowego A., natomiast ukończone przez wyżej wymienionego studia z zakresu prawa gospodarczego nie mogą stanowić podstawowego źródła wiedzy zawodowej. W skardze do tutejszego Sądu na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2006r., M. G. zarzucił naruszenie następujących przepisów: 1) art. 77 k.p.a. poprzez nie zebranie i nie uwzględnienie całości materiału dowodowego, 2) art. 78 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu z nagrań kamer video, 3) art. 97 k.p.a. przez nie zawieszenie postępowania, 4) § 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 kwietnia 2000r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy dokonywaniu ocen funkcjonariuszy celnych - poprzez nie uwzględnienie podnoszenia kwalifikacji, 5) § 1 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 kwietnia 2000r. w sprawie służby przygotowawczej w służbie celnej - przez nie przydzielenie mu w toku służby przygotowawczej opiekuna. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie przedstawiając argumentację, która legła u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Dodał jedynie w odniesieniu do zarzutu skarżącego dotyczącego nie przydzielenia mu w toku służby przygotowawczej opiekuna, iż opiekun ten w rzeczywistości został dla niego wyznaczony pismem z dnia 3 sierpnia 2004r. nr [...] w osobie inspektora celnego A. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku / sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Kontroli takiej poddana została decyzja w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby celnej. Organ ,wskazując na przepis art. 25 ust.1pkt.5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 roku o Służbie Celnej / tj. Dz.U.Nr 156 poz.1641z 2004 r./ zwanej dalej ustawą, na podstawie oceny okresowej w okresie służby przygotowawczej, stwierdził nieprzydatność skarżącego do służby. Stosunek służbowy funkcjonariusza celnego powstaje w drodze mianowania, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do służby . Osobę przyjętą do służby mianuje się funkcjonariuszem w służbie przygotowawczej, która trwa trzy lata i kończy się oceną kwalifikacyjną, dokonywaną przez kierownika urzędu / art. 10 ust. 1, 2 i 3 ustawy /. W okresie służby przygotowawczej funkcjonariusz celny jest obowiązany odbyć przeszkolenie praktyczne./ art. 11 pkt.1/. W okresie służby przygotowawczej funkcjonariusz celny podlega okresowej , przeprowadzonej co 6 miesięcy , ocenie, którą wystawia kierownik urzędu / art. 12 ust.1 /. Program przebiegu służby przygotowawczej określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 2000 roku w sprawie służby przygotowawczej w Służbie Celnej / Dz.U. Nr 36 poz. 407 z 2000 r. ze zm./ zwane dalej rozporządzeniem. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy – M. G. został mianowany do służby przygotowawczej w Urzędzie Celnym w P. w dniu 28 kwietnia 2004 roku. Przebieg tej służby ilustruje dziennik służby przygotowawczej w służbie celnej dołączony do akt sprawy. W ocenie okresowej z dnia 8 grudnia 2004 ,wystawionej po 6 miesiącach służby, na podstawie opinii służbowej wystawionej przez kierownika urzędu, Dyrektor Izby Celnej wskazał na celowość przeniesienia skarżącego do innej komórki organizacyjnej w celu stwierdzenia jego przydatności do służby w administracji celnej. W kolejnej ocenie , wystawionej w dniu 14 czerwca 2005 r. po 12 miesiącach służby na podstawie opinii służbowej Kierownika Oddziału Celnego, Dyrektor Izby Celnej ponownie stwierdził celowość przeniesienia skarżącego do innej komórki organizacyjnej, dodając, że w przypadku wskazania w kolejnej opinii służbowej braku poprawy w pełnieniu obowiązków służbowych, zasadne będzie stwierdzenie nieprzydatności do służby celnej. Ocena okresowa wystawiona skarżącemu po 24 miesiącach służby ,wystawiona w dniu 13 czerwca 2006 roku stwierdza nieprzydatność do Służby Celnej. Zwalniając skarżącego ze służby celnej , Dyrektor Izby Celnej wskazał nie tylko na negatywne oceny wystawione skarżącemu przez bezpośrednich przełożonych , ale także na postępowanie dyscyplinarne wszczęte przeciwko niemu z powodu nieobecności na szkoleniach wewnętrznych i odmowy wykonania poleceń służbowych. Dodał, że opinie po 6,12 i 18 miesiącach służby przygotowawczej, wystawione były przez kolejnych bezpośrednich przełożonych skarżącego Jak wskazano wyżej, sąd administracyjny ocenia przebieg postępowania administracyjnego w aspekcie zgodności z prawem, a skargę uwzględnia jedynie w przypadku stwierdzenia takiego naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy , lub takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analizując przebieg postępowania , Sąd doszedł do przekonania, że organ orzekający w sprawie nie naruszył przepisów prawa. Postępowanie przebiegło zgodnie z zasadami k.p.a. oraz zgodnie z przepisami rozporządzenia wydanego na podstawie ustawy o Służbie Celnej. Podczas służby przygotowawczej skarżącego przenoszono do różnych jednostek organizacyjnych, co jest zgodne z art. 12 ust.2 zd.2- gie ustawy, stanowiącym, że program przebiegu służby przygotowawczej powinien uwzględniać różnorodność zadań wykonywanych przez funkcjonariuszy celnych. Oceny okresowe, wystawiane były skarżącemu co 6 miesięcy przez bezpośrednich przełożonych. Ze wszystkimi z nich skarżący się zapoznał, co potwierdzał każdorazowo własnoręcznym podpisem. Skarżący zarzucił w skardze naruszenie przez organ przepisów art. 77 i 78 k.p.a. przez niezebranie i nieuwzględnienie całości materiału dowodowego i nieprzeprowadzenie dowodu z nagrań z kamer video. Nie są to nowe zarzuty i wnioski, bowiem zgłaszane były przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, a organ ustosunkował się do nich w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazując, że informacje o zachowaniach korupcyjnych funkcjonariuszy celnych zgłoszone zostały do Wydziału Kontroli Wewnętrznej. Organ odniósł się w zaskarżonej decyzji również do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania. Sąd podziela pogląd organu, że zawieszenie postępowania następuje wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. W sprawie nie zachodzi taka sytuacja, bowiem ewentualne stwierdzenie zachowań korupcyjnych innych funkcjonariuszy nie miało żadnego wpływu na opinie służbowe wystawione skarżącemu. Kolejnym zarzutem skargi jest nie przydzielenie skarżącemu opiekuna w toku służby przygotowawczej. Akta sprawy zawierają pismo nr [...] z dnia 3 sierpnia 2004 roku którego wynika, że opiekunem wstępnego szkolenia praktycznego skarżącego wyznaczony został Inspektor Celny A. R., zatem zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący zarzuca także, że organ nie uwzględnił faktu, że systematycznie podnosił swoje kwalifikacje. Odpowiadając na ten zarzut Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że skarżący nigdy nie okazał zainteresowania systemem szkoleniowym A. ,dostępnym dla wszystkich funkcjonariuszy i umożliwiającym zaliczanie modułów szkoleniowych z zakresu zasadniczego kursu celnego, natomiast ukończone przez M. G. studia podyplomowe z zakresu prawa gospodarczego nie mogą stanowić podstawowego źródła wiedzy zawodowej. Reasumując – skarżący ma prawo do subiektywnej oceny swoich kwalifikacji , jednak pracodawca ocenia przydatność funkcjonariusza do służby celnej na podstawie opinii wystawianych przez bezpośrednich przełożonych w toku służby przygotowawczej. Skoro oceny okresowe wydane w oparciu o opinie bezpośrednich przełożonych, stwierdzały nieprzydatność do służby , Dyrektor Izby Celnej miał podstawy do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak sentencji w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a.