II SA/Rz 177/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Maria Piórkowska NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego zaświadczenia -skargę oddala- Sygn. II SA/Rz 177/13 Uzasadnienie Przedmiotem skargi P. R. – prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], którą stwierdzono naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm. – zwana dalej "ustawą"/ oraz nałożono na ww. przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 93 ustawy. Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 18 września 2012 r. funkcjonariusze celni Wydziału Zwalczania Przestępczości Referat Grupa Mobilna [...] na drodze krajowej nr [...] przeprowadzili kontrolę przewozu wykonywanego samochodem ciężarowym marki Opel Movano, nr rej. [...] o masie całkowitej 3 200 kg z przyczepą SAM, o masie całkowitej 750 kg. Z przeprowadzonej kontroli sporządzony został protokół nr [...]. W toku kontroli stwierdzono, że właścicielem pojazdu a zarazem przedsiębiorcą odpowiedzialnym za dokonanie przewozu jest kierujący pojazdem P. R., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Kontrolowanym pojazdem wykonywany był niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy. Kierujący pojazdem okazał prawo jazdy, dowód osobisty, dowód rejestracyjny pojazdu i przyczepy. Nie posiadał natomiast dokumentu uprawniającego do dokonania przewozu zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, tj. licencji na wykonywanie transportu drogowego lub zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Wobec powyższych okoliczności Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie, a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], uznając, że kontrolowany w dniu 18 września 2012 r. przewóz spełniał warunki przewozu na potrzeby własne stwierdził naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy (pkt 1 decyzji) oraz nałożył na ww. przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, zgodnie z lp. 1.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (pkt 2 decyzji). Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. R. wnosząc o jej zmianę i "uniewinnienie od nałożonej kary". Podał, że prowadzony przez niego zespół pojazdów w dniu kontroli nie przekraczał dopuszczalnej masy całkowitej 3500 kg, wraz z ładunkiem ważył 2710 kg. Zarzucił, że kontrolujący funkcjonariusze celni odmówili dokonania zważenia zespołu pojazdów. Przewóz wykonywał na potrzeby własne w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, spełnił zatem wymogi zawarte w art. 4 pkt 4 ustawy. Stwierdzone naruszenie wynikało z braku świadomości o potrzebie posiadania zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. W jego ocenie nałożona kara jest zbyt drastyczna a osiągane dochody nie pozwalają na jej uiszczenie. Rozpatrując powyższe odwołanie Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na art. 3 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1, art. 93 ust. 1, art. 87 ust. 2, art. 33 ust. 1 i 2 ustawy oraz definicję "zespołu pojazdów" w rozumieniu art. 2 pkt 49 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137) oraz definicję "dopuszczalnej masy całkowitej" – art. 2 pkt 54 cyt. wyżej ustawy, organ podał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w dniu kontroli na drodze krajowej nr [...] wykonywany był przewóz przez i na potrzeby Firmy P. R. oraz że P. R. nie podlegał wyłączeniu z obowiązku uzyskania zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne (art. 33 ust. 2 ustawy). Organ wskazał, że przewóz wykonywany był zespołem pojazdów składającym się z samochodu ciężarowego marki Opel Movano o dopuszczalnej masie całkowitej 3200 kg oraz przyczepy SAM o dopuszczalnej masie całkowitej 750 kg. Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów, stanowiąca sumę dopuszczalnych mas całkowitych pojazdu silnikowego oraz przyczepy wyniosła w okolicznościach sprawy 3950 kg. Dokonując przewozu kontrolowanym zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony przedsiębiorca P. R. winien legitymować się ważnym zaświadczeniem na przewozy drogowe na potrzeby własne lub ważną licencją transportową. Organ podał, że z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika jednoznacznie, że wyznacznikiem czy dany pojazd podlega przepisom ustawy o transporcie drogowym nie jest, jak sugeruje odwołujący, rzeczywista "masa zespołu pojazdów wraz z towarem", lecz dopuszczalna masa całkowita wynikająca z dowodów rejestracyjnych pojazdów, stanowiących środek transportu, która nie może zostać przekroczona. Dyrektor Izby Celnej podał, że z powyższych przyczyn ważenie pojazdu, czego domagała się strona, nie miało uzasadnienia. W dniu kontroli odwołujący nie posiadał uprawnień do dokonania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, tj. wymaganego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Nie dysponował również licencją transportową /uzyskane w dniu 5 października 2012 r. zaświadczenie nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne uprawniało do dokonania przewozu najwcześniej w dniu 5 października 2012/. Zatem prawidłowym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 8000 zł, zgodnie z lp. 1.3 załącznika nr 3 do ustawy za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. Za niezasadne organ uznał zarzuty dotyczące nałożenia kary w nadmiernej wysokości. Nie jest możliwym stosowanie przywilejów w stosunku do podmiotów będących w trudnej sytuacji finansowej. Odwołujący nie wskazał i nie udowodnił zaistnienia jakichkolwiek okoliczności czy niedających się przewidzieć zdarzeń, które spowodowały naruszenie i zwalniałyby go z odpowiedzialności, a tym samym dawałyby podstawę do zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję P. R. – prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...], wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Zarzucił "tendencyjne" rozpatrzenie sprawy, dokonanie błędnej interpretacji przepisów ustawy o transporcie drogowym, tj. art. 33 ust. 1 oraz odmowę uwzględnienie dostarczonych dowodów w sprawie. W uzasadnieniu podkreślił, że w dniu kontroli dostarczył funkcjonariuszowi celnemu dokumenty w wymaganym zakresie z wyjątkiem zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. W chwili kontroli nie był świadomy o konieczności posiadania takiego zaświadczenia, gdyż prowadzony przez niego zespół pojazdów spełniał warunki przewozu drogowego wynikające z art. 4 pkt 4 ustawy. Raz jeszcze wskazał, że odmówiono mu dokonania sprawdzenia ciężaru całkowitego zespołu pojazdów, poprzez kontrolne zważenie samochodu i przyczepy z ładunkiem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje; W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Aby usunąć z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (tu decyzja) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, bądź przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 litera a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej zwaną "P.p.s.a.". Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych ustawach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Trzeba też podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy i na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Podstawą orzekania Sądu jest więc materiał zgromadzony przez organy administracji w toku całego postępowania toczącego się przed organami obydwu instancji. Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2012 r. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje te nie naruszają prawa. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym określa m.in. zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego i niezarobkowego krajowego przewozu drogowego (art. 1 ust. 1 pkt 1 i 3), a także odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 1 ust. 2 pkt 2): a) podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, b) kierowców, c) osób zarządzających transportem, d) innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym. Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy niezarobkowy przewóz drogowy – przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Jak wynika z art. 33 ust. 1 ustawy przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych: 1) w ramach powszechnych usług pocztowych, 2) przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 2, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 z późn. zm.), 3) przez przedsiębiorców posiadających uprawniania do wykonywania transportu drogowego (ust. 2 art. 33 ustawy). Niesporne w rozpoznawanej sprawie jest, że w dniu 18 września 2012 r. funkcjonariusze celni Wydziału Zwalczania Przestępczości Referat Grupa Mobilna [...] przeprowadzili na drodze krajowej nr [...] kontrolę przewozu drogowego wykonywanego samochodem ciężarowym marki Opel Movano, nr rejestracyjny [...], o dopuszczalnej masie całkowitej 3 200 kg z przyczepą SAM, nr rejestracyjny [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 750 kg. Przewóz wykonywany był przez i na potrzeby P. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Kontrolowanym pojazdem wykonywany był przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne. Kierujący pojazdem okazał w czasie kontroli prawo jazdy, dowód osobisty, dowody rejestracyjne samochodu i przyczepy, natomiast nie posiadał i nie okazał kontrolującym funkcjonariuszom dokumentu uprawniającego do dokonania przewozu zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, tj. licencji na wykonanie transportu drogowego lub zaświadczenia na potrzeby własne. Poza sporem też jest, że w toku postępowania administracyjnego skarżący P. R. złożył zaświadczenie nr [...] wydane przez Starostę [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, a więc zaświadczenie, które stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy, uprawniało do wykonywania przewozów drogowych na potrzeby własne po jego uzyskaniu (najwcześniej w dniu 5.10.2012 r.). Przepis art. 87 ust. 2 ustawy stanowi, że podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10, tj. zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne (zaświadczenie wg wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw transportu). Uprawnionym organem kontroli są zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy m.in. funkcjonariusze celni. Podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie (art. 92a ust. 1 ustawy), zaś wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (ust. 6 art. 92 ust. 1). W załączniku tym pod poz. 1.3. wyszczególniono, że za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia kara pieniężna wynosi 8 000 zł. Nakłada ją w drodze decyzji administracyjnej właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 93 ust. 1 ustawy). W ocenie Sądu, w warunkach rozpoznawanej sprawy, istniały podstawy do ustalenia, że wykonywany w dniu 18 września 2012 r. w ramach prowadzonej przez P. R. działalności gospodarczej przewóz (bramy stalowe) był przewozem na potrzeby własne i skarżący na ten dzieńnie posiadał zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 w związku z ust. 1 ustawy. Było to więc naruszenie w/w przepisu ustawy odpowiadające naruszeniu określonemu w załączniku nr 3 do ustawy pod poz. 1.3. W takiej sytuacji organy administracji stosując się do przepisów prawa były uprawnione i zobowiązane do wydania decyzji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w ustawowej wysokości. Trzeba też podkreślić, że przepisy ustawy nie pozwalają organom na uwzględnienie jakichkolwiek okoliczności związanych ze stopniem winy podmiotu odpowiedzialnego za stwierdzone uchybienia ani też na miarkowanie kary pieniężnej, której wysokość została ściśle określona. Nie ma też znaczenia okoliczność, czy ktokolwiek poniósł szkodę z racji stwierdzonego naruszenia, jak i to, że w późniejszym czasie przedsiębiorca uzyskał wymagane zaświadczenie, nie będąc wcześniej nawet świadomy konieczności jego posiadania. Istotne jest, że w dniu kontroli przedsiębiorca wykonywał przewóz na potrzeby własne nie posiadając w tym momencie przedmiotowego zaświadczenia. To przepisy ustawy określają jej naruszenia i wysokość kar pieniężnych z nimi związanych. Natomiast organy administracji stosują obowiązujące przepisy prawa, które nakazywały im w tej konkretnej sytuacji wydać decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w określonej wysokości. Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut skarżącego, iż odmówiono mu w toku postępowania administracyjnego sprawdzenia ciężaru całkowitego zespołu pojazdów (przez ich kontrolne zważenie z ładunkiem). Trafnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono – cytując przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy – że o tym, czy dany pojazd podlega przepisom ustawy o transporcie przesądza dopuszczalna masa całkowita wynikająca z dowodów rejestracyjnych pojazdów stanowiących środek transportu a nie, jak twierdzi skarżący, rzeczywista masa zespołu pojazdów wraz z towarem, zatem ważenie pojazdu nie ma znaczenia. Stąd też skarżący nie może skutecznie zarzucać organom orzekającym w sprawie niniejszej, że naruszyły ciążące na nich obowiązki proceduralne. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.