II SA/Rz 1770/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1770/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie z jej skargi na niewykonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Rz 64/11 zapadłego w sprawie ze skargi M. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nierozpoznania odwołania - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1770/15, wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, odmówiono wyżej wymienionej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie wymaga wsparcia w pełnym wymiarze, wraz z mężem dysponuje stałym dochodem, który - wobec braku innych osób na utrzymaniu - mogą przeznaczać wyłącznie na własne potrzeby. Rodzina mieszka w domu, a z uzyskiwanych świadczeń finansuje zakup niezbędnych do życia rzeczy, jak też utrzymuje posiadaną nieruchomość. Sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia złożyła M. W. wskazując, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołała się na inne sprawy w których przyznawano jej prawo pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną po tej dacie, dlatego zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a."), stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zgodnie z tym przepisem rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, tj. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 P.p.s.a. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. taki wniosek może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Takimi kosztami są koszty sądowe, czyli opłaty i wydatki sądowe oraz koszty ustanowienia fachowego pełnomocnika (tj. radcy prawnego, adwokata, rzecznika patentowego, doradcy podatkowego). Orzeczenie w tej sprawie sąd wydaje na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Instytucja prawa pomocy ma zatem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Stanowi o tym art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony, od której to zasady instytucja przyznania prawa pomocy stanowi wyjątkowe odstępstwo. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Sąd rozpoznający taki wniosek obowiązany jest interpretować ściśle przesłanki zastosowania omawianej instytucji. Na podstawie złożonego przez skarżącą wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz informacji zawartych w sprzeciwie Sąd ustalił, że M. W. wraz z mężem tworzą wspólne gospodarstwo domowe. Ich dochód to pobierana renta inwalidzka w wysokości odpowiednio 1442 i 1652 zł. Ich majątek to dom o pow. 64 m2, który wymaga kapitalnego remontu oraz działka siedliskowa o pow. 0,21 ha. Ze względu na wiek i różnego rodzaju schorzenia pozostają wraz z mężem w ciągłym i kosztownym leczeniu, co pochłania znaczną część dochodu. Comiesięczne wydatki to 3450 zł: 336 zł – ogrzewanie i ubezpieczenie domu, 350 zł – gaz, prąd, woda, kanalizacja, wywóz śmieci, telefon, 1000 zł – wyżywienie, 480 zł – lekarstwa, 220 zł – koszt dojazdów w celu uzyskania porad lekarskich, 320 zł – rehabilitacja, 430 zł – środki czystości, odzież i "inne" (koszty związane ze sprawowaniem pomocy innej osoby w zakresie drobnych remontów, napraw, konserwacji i malowania, koszenia trawy, odśnieżania). Po dokonaniu analizy zawartych w aktach sprawy informacji, Sąd uznał, że nie potwierdzają one spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a sama wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonywujący, że spełnia wymogi pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W ocenie Sądu referendarz sądowy prawidłowo uznał, że strona nie wyjaśniła wszystkich okoliczności umożliwiających pozytywne rozpoznanie wniosku. Przede wszystkim przedstawione dane o wysokości uzyskiwanych dochodów w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami są niewiarygodne. Wnioskodawczyni oświadczyła, że wraz z mężem osiąga dochód w łącznej wysokości 3094 zł Zsumowanie wskazanych we wniosku i sprzeciwie wydatków ponoszonych na własne siebie i mieszkania daje łącznie kwotę 3136 zł. Jak wynika z powyższego zestawienia kwota ta przekracza osiągany comiesięcznie dochód. Oznacza to, że wnioskodawczyni albo zawyżyła ponoszone comiesięczne wydatki lub też nie wskazała wszystkich składników majątkowych, co miało na celu pozytywne dla wnioskodawczyni rozpoznanie przez Sąd prawa pomocy. Sąd podkreśla, że to strona wstępująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym względzie zasadami słuszności. Bada jedynie stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy, przy czym musi on nie budzić wątpliwości. Przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa, dawała referendarzowi sądowemu podstawę do odmowy przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stanowisko zawarte w orzeczeniu referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2016 r. Sąd w pełni podziela. Zauważyć należy także, że niniejsza sprawa nie jest pierwszą sprawą prowadzoną ze skargi M. W. (w niektórych z nich objęta została prawem pomocy we wnioskowanym zakresie). Skarżąca miała świadomość, że w postępowaniu sądowoadministarcyjnym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 Ppsa) a zatem inicjując niniejszą sprawę mogła poczynić nawet drobne oszczędności, które umożliwiłyby jej uiszczenie wpisu od skargi oraz opłacenie fachowej pomocy prawnej. Wyjaśnić należy wnioskodawczyni, że mimo wcześniejszego przyznawania jej prawa pomocy w innych sprawach to każda ze spraw ma byt samodzielny i przyznanie tego prawa w jednej, nie przesądza automatycznie o wydaniu identycznego orzeczenia w innych (postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2011 r. I OZ 978/10). Z tych względów na mocy art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.