II SA/Rz 1786/21
WyrokWSA w Rzeszowie2022-03-15
Skład orzekający: Elżbieta Mazur - Selwa, Paweł Zaborniak, Maria Mikolik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości sąsiednich do działki, na której składowane są odpady, posiadają interes prawny w postępowaniu administracyjnym dotyczącym usunięcia tych odpadów, nawet jeśli nie są posiadaczami odpadów ani władającymi powierzchnią ziemi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że właściciele nieruchomości sąsiednich do działki, na której składowane są odpady, posiadają interes prawny w postępowaniu administracyjnym dotyczącym usunięcia tych odpadów. Interes ten wynika z przepisów ustawy o odpadach (art. 16, 18, 26), które nakładają obowiązek ochrony życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, a także z art. 28 k.p.a. przyznającego status strony podmiotom posiadającym interes prawny. W związku z tym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze bezzasadnie umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając skarżących jedynie za posiadających interes faktyczny.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie usunięcia odpadów z sąsiedniej działki, wskazując na składowanie i zakopywanie odpadów. Organ I instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, uznając brak odpadów podlegających usunięciu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając skarżących za strony posiadające jedynie interes faktyczny. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów o statusie strony oraz bezzasadne umorzenie postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od Kolegium na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant referent Katarzyna Kubik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi L. N., Ł. M., S. K. i J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących L. N., Ł. M., S. K. i J. F. solidarnie kwotę 680 zł /słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Rz 1786/21
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania Ł. M., L. N., S. K. i J. F. (dalej: Skarżący) reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego A. K. umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie usunięcia odpadów z działki położonej w miejscowości [...] nr ewid. [...].
Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku Skarżących reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 31 marca 2021r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na terenie działki nr ewid. [...], obręb [...].
Po przeprowadzeniu oględzin przedmiotowej działki, Wójt Gminy [...], na podstawie art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w pkt I umorzył postępowanie, jako bezprzedmiotowe w całości w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na terenie działki ewid. [...], obręb [...], a w pkt II umorzył postępowanie, jako bezprzedmiotowe w całości w sprawie usunięcia odpadów, które mogłyby potencjalnie stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi oraz środowiska z nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na terenie działki ewid. nr [...], obręb [...].
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło zgłoszonego podejrzenia i domniemania jakoby na działce nr [...] były składowane i magazynowane odpady niebezpieczne, substancje toksyczne lub środki chemiczne mogące stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi i środowiska.
W trakcie oględzin stwierdzono, że obok domku letniskowego na działce została nawieziona ziemia, przy czym brak jest widocznych odpadów i zanieczyszczeń (widoczne pozostają jedynie drobne kawałki szkła, które mogły powstać podczas porządkowania placu). Na działce ujawniono materiały budowlane używane (płyty warstwowe, profile do budowy), które według właściciela działki zostaną wykorzystane do celów budowlanych; uszkodzone samochody, które właściciel działki zamierza oddać na złom; urządzenia takie jak: garownia oraz łuparka, które według właściciela działki mają dużą wartość i nadają się do wykorzystania; kilka opon samochodów osobowych oraz zużyta pralka. Podczas oględzin właściciel działki M. B. zadeklarował przekazanie ww. odpadów do Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych.
Wójt Gminy uznał, że w niniejszej sprawie postępowanie dotyczące wydawania decyzji o usunięciu odpadów stało się bezprzedmiotowe. Nie było możliwe wydawanie decyzji nakazującej usunięcie odpadów, gdyż podczas oględzin nie stwierdzono obecności odpadów podlegających usunięciu, natomiast w odniesieniu do niewielkiej ilości odpadów tj. opon samochodowych i zużytej pralki przyjęto deklarację właściciela działki o ich przekazaniu do PSZOK.
Od powyższej decyzji Ł. M., L. N., S. K. i J. F. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego A. K. złożyli odwołanie, w którym zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj.:
– art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., poprzez:
a) brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przejawiającego się brakiem zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, skutkującego brakiem ustalenia, czy na działce ewid. nr [...] obręb [...], znajdują się odpady zasypane w gruncie, pomimo powzięcia przez sam organ takich wątpliwości;
b) brak wyczerpującego zebrania i rozpoznania materiału dowodowego, tj. oparcie się przez organ przy wydawaniu decyzji wyłącznie na powierzchownych, zewnętrznych oględzinach działki ewid. nr [...] obręb [...], Gmina [...], bez podjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do ustalenia, czy w gruncie nie znajdują się zasypane już odpady (m.in. przeprowadzenie odkrywek), pomimo istnienia uzasadnionych podejrzeń odnośnie do tego faktu;
– art. 89 § 2 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie przez organ rozprawy w sytuacji, gdy jej przeprowadzenie zgodnie z w/w przepisem było obligatoryjne dla wyjaśnienia sprawy, tj. m.in. ustalenia czy na działce ewid. nr [...] znajdują się odpady zasypane w gruncie, co mogło zostać ustalone m.in. w toku wyjaśnień udzielanych przez strony postępowania;
– art. 105 § 1 k.p.a., poprzez bezzasadne umorzenie postępowania w przedmiocie usunięcia odpadów, w sytuacji gdy już z samych ustaleń faktycznych poczynionych przez organ wskazanych w uzasadnieniu decyzji wynika, że na działce faktycznie znajdują się odpady, co w konsekwencji uzasadnia wydanie przez organ decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich magazynowania, tj. z terenu działki o nr ewid. [...] w trybie art. 26 ust. 2 w zw. z art. 26 ust 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 779; dalej: ustawa o odpadach), a nie decyzji umarzającej postępowanie;
a także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
– art. 26 ust. 2 w zw. z art. 26 ust 6 ustawy o odpadach, poprzez ich niezastosowanie, tj. niewydanie przez organ decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich magazynowania, pomimo uznania przez organ, że na w/w działce znajdują się odpady.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2021 r. na podstawie art. art 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze.
Organ odwoławczy wskazał, że za stronę postępowania wszczętego z urzędu na podstawie art. 26 ustawy o odpadach nie można uznać podmiotu tylko z tej przyczyny, że jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości i złożył podanie o usunięcie odpadów. Kolegium przyjęło, że Odwołujący są wprawdzie bezpośrednio zainteresowani rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie mogą tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Jak podkreślono wyżej, od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który nie daje przymiotu strony.
Kolegium wyjaśniło, że w art. 26 ustawy o odpadach został przewidziany obowiązek niezwłocznego (tj. bez nieuzasadnionej zwłoki) usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, który ciąży na posiadaczu odpadów, zatem obowiązek ten powstaje z mocy samego prawa. W przypadku niewykonania nałożonego obowiązku bez wezwania z zastrzeżeniem art. 26 ustawy o odpadach, do postępowania wstępuje z urzędu organ, nakazując posiadaczowi usunięcie odpadów, przy czym organem właściwym do nakazania posiadaczowi usunięcie odpadów jest odpowiednio wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Z kolei adresatem decyzji jest posiadacz odpadów, który może wnieść od tej decyzji odwołanie. Ponadto stosownie do art. 26 ustawy o odpadach w charakterze strony postępowania może brać udział posiadacz odpadów oraz ewentualnie władający powierzchnią ziemi, jeżeli nie jest nim posiadacz odpadów.
SKO wskazało, że Odwołujący nie są właścicielami nieruchomości (działek), objętych postępowaniem administracyjnym stanowiącym przedmiot skargi; nie są, więc posiadaczami odpadów, jak też nie władają powierzchnią ziemi objętej postępowaniem prowadzonym na podstawie art. 26 ustawy o odpadach. Interes Odwołujących w tej sprawie może być oceniany jedynie, jako interes faktyczny
Zdaniem Kolegium, skarżący są bezpośrednio zainteresowani rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie mogą tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, stanowiącymi podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.
Ł. M., L. N., S. K. i J. F. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego A. K. wnieśli skargę na w/w decyzję Kolegium z [...] września 2021 r. nr [...], w której zwrócili się o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych.
Pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a., poprzez bezzasadne uznanie, że skarżącym nie przysługuje status strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 26 ust. 2 w zw. z art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach, z uwagi na brak posiadania przez te osoby interesu prawnego, a jedynie posiadania interesy faktycznego w usunięciu odpadów z sąsiedniej działki o nr ewid. [...], obręb [...], Gmina [...], podczas gdy skarżący posiadają interes prawny w postępowaniu, pomimo, że nie są ani właścicielem działki na której znajdują się odpady, ani posiadaczami odpadów (tj. osobami będącymi bezpośrednim adresatem nakazów wynikających z ustawy o odpadach) z uwagi na oddziaływanie gromadzonych na działce sąsiedniej odpadów na tereny działek, będących własnością skarżących powodując zagrożenie m.in. dla wód gruntowych, powietrza, gleby oraz roślin; interes prawny skarżących przejawia się zatem w prawie własności nieruchomości sąsiednich przysługującym skarżącym, jak również w art. 16 ustawy o odpadach przyznającym status strony wszystkim podmiotom, na których życie lub zdrowie mogą negatywnie oddziaływać działania podejmowane przez posiadacza odpadów;
2. przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez bezzasadne umorzenie postępowania odwoławczego, podczas gdy organ Il instancji zobowiązany był prowadzić postępowanie, dokonać oceny zarzutów i zasadności złożonego przez skarżących odwołania, co do meritum sprawy oraz wydać na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję uchylającą decyzję organu I instancji, z uwagi na jej wadliwość i wewnętrzną sprzeczność przejawiającą się m.in. faktem umorzenia postępowania w przedmiocie usunięcia odpadów pomimo poczynionych przez organ I instancji ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji dotyczących faktycznego znajdowania się odpadów na działce nr ewid. [...] (tj. m.in. opony, uszkodzone samochody, zużyta pralka).
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących wyjaśnił, że w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się na konieczność szerokiego ujmowania "interesu prawnego" przyznającego status strony również właścicielom działek sąsiednich, wobec działki na której składowane są odpady. Wskazuje się również, że materialnoprawnym źródłem interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiednich jest art 16 ustawy o odpadach. Przyznanie statusu strony właścicielom nieruchomości sąsiednich, tj. podmiotom bezpośrednio narażonym na oddziaływanie nielegalnie składowanych odpadów jest nie tylko zgodne z najnowszym orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych, ale również w pełni zgodne z ratio legis ustawy o odpadach.
Zdaniem pełnomocnika przyznanie statusu strony właścicielom nieruchomości sąsiednich zapewnia możliwość kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej rażąco błędnych decyzji w przedmiocie usunięcia odpadów (w szczególności tych umarzających postępowanie) w sytuacjach, w których organ I Instancji nie jest zainteresowany dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, zebraniem i rozpatrzeniem materiału dowodowego lub posiadacz odpadów z oczywistych względów nie jest zainteresowany ich uchyleniem i usiłowaniem nałożenia na siebie obowiązku usunięcia odpadów.
W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.).
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko Kolegium co do braku przysługiwania Skarżącym przymiotu strony jest nieprawidłowe.
Zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego jest konsekwencją prowadzenia przez organ I instancji postępowania w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na terenie działki [...], należącej do M. B. Skarżący początkowo zwrócili się do Wójta Gminy [...] o wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie wskazując, że na ww. działce nr [...] składowane, jak również zakopywane w głąb ziemi są odpady, potencjalnie niebezpieczne dla życia zdrowia, bądź środowiska. Wójt decyzją z dnia [...] lipca 2021r. umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Natomiast w wyniku odwołania złożonego przez Skarżących Kolegium zaskarżoną następnie decyzją z dnia [...] września 2021r. umorzyło postępowanie odwoławcze uznając, że Skarżący nie mają przymiotu stron w przedmiotowym postępowaniu, ponieważ w świetle art. 26 ustawy o odpadach w charakterze strony postępowania może brać udział posiadacz odpadów, ewentualnie władający powierzchnią ziemi, jeżeli nie jest nim posiadacz odpadów. Statusu strony postępowania nie można zdaniem Kolegium wywodzić z samego faktu położenia nieruchomości w sąsiedztwie z działką, na której gromadzone są odpady. Tego rodzaju podmioty mają interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy, lecz nie mogą tego interesu poprzeć przepisami powszechnie obowiązującego prawa.
Sąd nie podziela tak przedstawionego stanowiska Kolegium.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (art. 26 ust. 2). Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie (art. 26 ust. 3a). Jeżeli posiadacz odpadów nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady, władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z tej nieruchomości, a w przypadku wykonania zastępczego decyzji - organowi egzekucyjnemu (art. 26 ust. 4).
Należy zauważyć, że przepis art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach wskazuje podmioty, do których może zostać skierowany obowiązek usunięcia odpadów natomiast art. 26 ust. 4 tej ustawy określa obowiązki władającego powierzchnią ziemi. Jednak z regulacji zamieszczonych w art. 26 ustawy o odpadach nie można wywodzić ograniczenia co do wyznaczenia kręgu stron postępowania w sprawie usunięcia odpadów. Art. 26 ustawy o odpadach nie zawiera przepisu, który zawężałby przymiot strony postępowania jedynie do posiadacza odpadów lub podmiotu władającego powierzchnią ziemi.
Sąd podziela natomiast stanowisko przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2019 r., sygn. II OSK 1642/17 (Lex nr 2695431), że zasadniczym materialnoprawnym źródłem interesu prawnego podmiotów nie będących posiadaczami odpadów lub władającymi powierzchnią ziemi, na której składowane lub magazynowane są odpady, w sprawie, o której mowa w art. 26 ustawy o odpadach, są przepisy tej właśnie ustawy. Już z art. 16 ustawy o odpadach wynika, że gospodarkę odpadami (obejmującej zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy, wytwarzanie odpadów i gospodarowanie odpadami, a więc ich zbieranie, transport, przetwarzanie, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami) należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może:
1) powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt;
2) powodować uciążliwości przez hałas lub zapach;
3) wywoływać niekorzystnych skutków dla terenów wiejskich lub miejsc o szczególnym znaczeniu, w tym kulturowym i przyrodniczym.
Przedłużeniem i konkretyzacją powyższej normy celowo-kierunkowej jest regulacja wynikająca z art. 18 ustawy o odpadach. Jak wyjaśnił NSA, powyższy przepis nakłada określone obowiązki na posiadacza odpadów (zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy jest nim nie tylko wytwórca odpadów, lecz także każda osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, które są w posiadaniu odpadów, z tym zastrzeżeniem, że domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości). Obowiązkom tym mogą odpowiadać określone uprawnienia podmiotów, na których życie lub zdrowie mogą negatywnie oddziaływać działania posiadacza odpadów. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach każdy, kto podejmuje działania powodujące lub mogące powodować powstanie odpadów, powinien takie działania planować, projektować i prowadzić przy użyciu takich sposobów produkcji lub form usług oraz surowców i materiałów, aby w pierwszej kolejności zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczać ilość odpadów i ich negatywne oddziaływanie na życie i zdrowie ludzi oraz na środowisko, w tym przy wytwarzaniu produktów, podczas i po zakończeniu ich użycia, natomiast odpady, których powstaniu nie udało się zapobiec, posiadacz odpadów w pierwszej kolejności jest obowiązany poddać odzyskowi. Ponadto - co istotne - składowane powinny być wyłącznie te odpady, których unieszkodliwienie w inny sposób było niemożliwe z przyczyn, o których mowa w art. 18 ust. 3 (art. 18 ust. 6 ustawy o odpadach).
Z powyższych przepisów wynika zatem, jak skonstatował NSA w ww. wyroku, że wszystkie podmioty, na których życie lub zdrowie mogą negatywnie oddziaływać działania posiadacza odpadów (w tym działania polegające na składowaniu odpadów, zgodnie albo niezgodnie z przepisami ustawy), mają interes prawny w sprawie o nakazanie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (art. 26 ustawy o odpadach). Podmioty te nie muszą być właścicielami lub władającymi nieruchomościami sąsiadującymi bezpośrednio z nieruchomością, na której podejmowane są działania powodujące lub mogące powodować powstanie odpadów, aby uznać je za strony w sprawie, o której mowa w art. 26 ustawy o odpadach.
W niniejszej sprawie Skarżący podnosili, że działka, na której gromadzone są odpady jest działką sąsiednią względem działek, których są właścicielami. Organy tej okoliczności nie kwestionowały, zatem ocena interesu prawnego Skarżących powinna być dokonana z uwzględnieniem przedstawionej powyżej wykładni art. 16, art. 18 i art. 26 ustawy o odpadach w powiązaniu z art. 28 k.p.a. Należy więc uznać, że właściciele lub władający nieruchomościami sąsiadującymi z nieruchomością, na której odpady są lub mogą być składowane bądź magazynowane w sposób niezgodny z ustawą, mają interes prawny w postępowaniu administracyjnym toczonym w trybie art. 26 ustawy o odpadach. W niniejszej sprawie organ I instancji uznał, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, bowiem na kontrolowanej działce nr [...] nie stwierdzono składowania odpadów poza tymi, które podlegają oddaniu do PSZOK, co zadeklarował właściciel działki. Jednakże w odwołaniu Skarżący zarzucali brak wyjaśnienia podstawowej kwestii dotyczącej zalegania w glebie składowanych na działce odpadów. Skarżący we wniosku skierowanym do organu I instancji podnosili, popierając argumenty stosowaną dokumentacją zdjęciową, że na spornej działce są zakopywane odpady, które mogą mieć charakter niebezpieczny. Z tego powodu Skarżący wskazywali w odwołaniu na konieczność zbadania gleby w celu weryfikacji tej okoliczności, która we wniosku Skarżących została uprawdopodobniona. Przeprowadzone przez organ I instancji oględziny kwestii tej nie wyjaśniły.
Mając na względzie przedstawione powyżej rozumienie treści art. 26 w zw. z art. 16 i art. 18 ustawy o odpadach w zw. z art. 28 k.p.a. należało uznać, że Skarżący mają interes prawny w postępowaniu administracyjnym toczonym w trybie art. 26 ustawy o odpadach, które powinno być nakierowane na sprawdzenie, czy pod wierzchnią warstwą gleby na działce nr [...] były składowane odpady a zatem czy istnieje zagrożenie dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt w terenie sąsiadującym z działką nr [...] w [...].
Z przedstawionych powyżej przyczyn z uwagi na naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., jak również art. 26 w zw. z art. 16, art. 18 ustawy o odpadach w zw. z art. 28 k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) zasądził na rzecz Skarżących kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło