II SA/Rz 179/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B.N. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu M. z dnia [...]r. Znak: [...], Nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 179/05 Uzasadnienie Starosta Powiatu M. decyzją z dn.[...]r. znak [...] Nr [...] orzekł o uznaniu B.N. za osobę bezrobotną z dniem [...]r., jednocześnie odmówił jej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W lakonicznym uzasadnieniu wskazano, że strona spełniała warunki do uznania ją za osobę bezrobotną, natomiast suma okresów przewidzianych w ustawie w okresie 18 miesięcy poprzedzających zarejestrowanie się jest krótsza niż 365 dni. W podstawie prawnej tej decyzji wskazano na art.2 ust.1 pkt 2, art.71 ust.1 i 2, art.9 ust.1 pkt 14 lit. a i b ustawy z 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz.1001 zwana dalej Upz) oraz art.104 kodeksu postępowania administracyjnego (w podstawie prawnej decyzji nie powołano daty ani publikatora tej ustawy). Od powyższej decyzji odwołała się B.N., wywodząc iż suma okresów, o jakich mowa w art.71 ust.1 i 2 Upz jest dłuższa niż 365 dni i wynosi w jej przypadku 409 dni, ponieważ przebywała na rencie rolniczej w okresie od 19.08.2003 do 30.09.2004r. Na dowód przebywania na takiej rencie odwołująca się przedstawiała stosowne zaświadczenie. Rozpoznając to odwołanie Wojewoda decyzją z dn.[....]r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W podstawie prawnej powołano się na art.10 ust.4 pkt 2, art.2 ust.1 pkt 2, art.71 ust.1 i 2 Upz oraz "art.138 § 1 pkt 1 k.p.a.". Za niesporne uznał organ spełnianie przez odwołującą się statusu osoby bezrobotnej, natomiast podzielono stanowisko organu I instancji, iż B.N. nie można zaliczyć okresu pobytu na rencie inwalidzkiej rolniczej do okresu, o jakim mowa w art.71 ust.1 pkt 2 Upz. W ocenie organu odwoławczego cyt. przepis dotyczy wyłącznie okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy przyznanej na podstawie ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie może natomiast dotyczyć świadczenia wynikającego z art.18 pkt 1 ustawy z dn.20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, określonym jako "renta inwalidzka rolnicza". Wojewoda naprowadza, iż B.N. nabyła prawo do świadczenia przed zmianą dokonaną od 2.05.2004r. (zmiany tej bliżej nie zidentyfikowano), która wprowadziła pojęcie "renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy". Zdaniem organu stanowisko to znajduje wsparcie w wyroku NSA z 2.12.2003r. SA/Rz 1099/01. Skargę na powyższą decyzję wniosła B.N., zarzucając jej naruszenie art.77 ust.2 pkt 3 Upz przez odmowę przyznania zasiłku dla bezrobotnych, wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia wojewodzie. Skarżąca naprowadza, iż po okresie od 19.08.2003 do 30.09.2004r., w którym pobierała rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, zarejestrowała się Powiatowym Urzędzie Pracy w M., który jednak odmówił przyznania jej zasiłku dla bezrobotnych. B.N. kwestionuje stanowisko organów obu instancji, jakoby renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy nie stanowiła okresu, o jakim mowa w art.71 ust.2 pkt 3 Upz. W jej ocenie okres taki należy traktować na równi z okresem renty z tytułu niezdolności do pracy przysługującej osobom zatrudnionym i opłacającym składki na fundusz ubezpieczenia społecznego. Stanowisko takie znajdować ma wsparcie w orzeczeniu NSA z dn.27.03.2000r. II SA 2536/99, opubl. Prawo Pracy Nr 6/2000, s.42. Potwierdzeniem zarzutów strony skarżącej ma być także udzielona jej odpowiedź przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy z dn.18.11.2004r.. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując prezentowane dotychczas stanowisko w sprawie. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa). Skarga jest uzasadniona. W sprawie bezspornym jest, że B.N. spełnia warunki konieczne do uznania ją za osobę bezrobotną w rozumieniu Upz. Sporne natomiast jest natomiast, czy skarżąca spełnia warunki przewidziane do przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Prawo to przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeśli nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, prac interwencyjnych lub robót publicznych (art.71 ust.1 pkt 1 Upz). Drugim warunkiem jest to, aby osoba taka w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania się spełniała łącznie, przez co najmniej 365 dni, określone wymogi unormowane w art.71 ust.1 pkt 2 Upz. Do 365 dni, o których mowa w cyt. przepisie zalicza się także m.in. okresy "pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy" (art.71 ust.2 pkt 3 Upz). Nie jest kwestionowane, iż B.N. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w M. w dn.6.10.2004r., zaś w okresie od 19.08.2003r. do 1.10.2004r., a więc w okresie ponad 365 dni, pobierała rentę rolniczą. Skarżąca uważa zatem, że pobierając rentę rolniczą przez okres ponad 365 dni spełnia warunek, o jakim mowa w art.71 ust.2 pkt 3 Upz, zgoła przeciwne stanowisko prezentują organy orzekające w sprawie. Zdaniem Sądu w tym składzie pobieranie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy przez okres ponad 365 dni w terminie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania się osoby w powiatowym urzędzie pracy jest równoznaczne ze spełnianiem warunku, o jakim mowa w art.71 ust.2 pkt 3 Upz. Ustawą z dn.2.04.2004r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 91, poz.873 ze zm.) wprowadzono zmianę nazwy świadczenia przyznawanego rolnikom z "renty inwalidzkiej rolniczej" na "rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy", zaś w art.7 cyt. ustawy unormowano, iż "osoby mające ustalone prawo do renty inwalidzkiej rolniczej na podstawie przepisów dotychczasowych, uważa się za osoby mające ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy". Ustawa ta weszła w życie w dn.2.05.2004r., zatem obowiązywała w dacie podejmowania decyzji przez organ I instancji. Oznacza to, że w świetle ustawy z 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników B.N. w dacie rejestracji pobierała rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy. W ocenie Sądu Upz nie ogranicza możliwości uwzględnienia pobierania renty z powodu niezdolności do pracy tylko do renty z tytułu ubezpieczenia pracowniczego. Okres pobierania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy należy traktować na równi z okresem pobierania renty ustalonej na podstawie przepisów ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przywoływane przez skarżącą, jak i organ odwoławczy wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego oczywiście nie stanowią źródeł prawa, nadto wydane zostały w stanie prawnym, który nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem dotyczyły warunków przyznania zasiłku na podstawie przepisów ustawy z dn.14.12.1999r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nadto obowiązująca w dacie wydawania tych wyroków ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników posługiwała się określeniem "renta inwalidzka rolnicza". Z tych przyczyn z dużą ostrożnością należałoby przywoływać te orzeczenia dla wsparcia swych stanowisk. W wyroku z 27.03.2000r. II SA 2536/99 NSA opowiedział się za tym, by okres pobierania renty inwalidzkiej rolniczej wliczać do okresu 365 dni, warunkującego nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zgoła odmienne stanowisko zajął NSA w wyroku SA/Rz 1099/01 z 2.12.2003r. (niepubl.), który jednakowoż nie odnosił się do argumentacji zawartej w wyroku II SA 2536/99. Można zatem zauważyć, iż problem zaliczania renty inwalidzkiej rolniczej do okresu 365 dni, o jakim była mowa w art.23 ust.2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jako warunku do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych był niejednolicie rozstrzygany w orzecznictwie. Literatura przedmiotu przychylała się raczej do szerokiego ujmowania źródeł powstania renty inwalidzkiej (por. A.Kosut: Komentarz do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, Gdańsk 1996, s.99-100). Zdaniem Sądu więcej argumentów przemawia za tym, by uznać, że w pojęciu "renty z tytułu niezdolności do pracy" mieści się także "renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy". Warto zauważyć, że oceniając charakter prawny okresowej renty inwalidzkiej rolniczej Trybunał Konstytucyjny porównał ją do przedłużonego zasiłku chorobowego oraz do świadczenia rehabilitacyjnego, występujących na gruncie ubezpieczenia społecznego pracowników, których celem jest wspomaganie procesów rehabilitacji leczniczej długotrwale niezdolnych do pracy pracowników, bądź do istniejącej w tym systemie renty szkoleniowej, ułatwiającej proces przekwalifikowania ubezpieczonych, którzy utracili zdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie (por. wyrok TK z dn.30.05.2000r. sygn. K. 37/99, OTK ZU Nr 4/2000, poz.112, s.591-592). Zarówno renta szkoleniowa jak i świadczenie rehabilitacyjne stanowią te okoliczności, których okres trwania uwzględniono w art.71 ust.2 pkt 3 Upz jako traktowany na równi z zatrudnieniem. Ta okoliczność, jak i dokonana nowelizacja ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w aspekcie wprowadzenia świadczenia w postaci "renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy" przemawiają za poglądem, iż wydana decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w części odmawiająca przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zapadły z naruszeniem prawa materialnego, a to art.71 ust.2 pkt 3 Upz, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa). To z kolei implikowało treść wyroku. Wyrok opatrzono klauzulą ochrony tymczasowej z art.152 Ppsa.