II SA/Rz 180/06

WyrokWSA w Rzeszowie2007-01-11

Skład orzekający: Krystyna Józefczyk, Zbigniew Czarnik, Robert Sawuła

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku samowolnej budowy obiektu budowlanego, który został ukończony przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a jego lokalizacja narusza przepisy dotyczące odległości od granicy działki, właściwym środkiem jest nakazanie rozbiórki obiektu, czy też doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie określonych robót budowlanych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku samowolnej budowy obiektu budowlanego, którego budowa została ukończona przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., zastosowanie mają przepisy dotychczasowe, w tym art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Nakaz rozbiórki jest możliwy tylko w ściśle określonych sytuacjach, gdy obiekt powoduje zagrożenie lub niedopuszczalne pogorszenie warunków. Jeśli takie sytuacje nie zachodzą, a naruszenie dotyczy jedynie odległości od granicy działki, dopuszczalne jest nakazanie wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, nawet jeśli odległość od granicy nadal nie będzie w pełni zgodna z przepisami.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która nakazywała M. B. zamurowanie okna w przybudówce i przebudowę drzwi wejściowych, aby zachować odległość 4 m od granicy działki skarżącej. Przybudówka została wybudowana w 1994 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, w odległości 2,60-2,75 m od granicy działki skarżącej. Skarżąca domagała się rozbiórki przybudówki, argumentując naruszenie przepisów dotyczących odległości od granicy i utrudnienia w przejeździe. Organy administracji uznały, że budowa zakończyła się przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a przesłanki do rozbiórki nie zachodzą, dlatego nakazały wykonanie robót budowlanych.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Robert Sawuła Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania Z. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] nakazującej M. B. zamurowanie w południowej ścianie przybudówki okna wychodzącego z łazienki oraz przebudowę od strony południowej wewnętrznych drzwi wejściowych w ten sposób aby odległość do granicy działki Z. K. wynosiła 4 m w terminie do 10 listopada 2005 r., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i jednocześnie wyznaczył nowy termin dla ich wykonania do 31 maja 2006 r., powołując jako podstawę prawną przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Jak ustalono M. B. w 1994 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę dokonała rozbudowy istniejącego drewnianego budynku mieszkalnego, dobudowując do jego południowej strony w miejsce drewnianego ganku o wymiarach 3 m x 2 m murowaną przybudówkę o wymiarach 8,10 m x 2,98 m. W południowej ścianie wspomnianej przybudówki zlokalizowanej w odległości od 2,60 m do 2,75 m od granicy działki Z. K. wykonany został otwór okienny wychodzący z łazienki i jeden otwór drzwiowy stanowiący zewnętrzne dojście do starej drewnianej części istniejącego budynku mieszkalnego i samowolnie zrealizowanej murowanej przybudówki. Organ pierwszoinstancyjny dokonując oceny samowoli budowlanej uznał, iż bezspornym jest iż przebudowy dokonano w 1994 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 1974 r. Prawo budowlane. Nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 cyt. ustawy uzasadniające nakaz rozbiórki przybudówki, której budowa została ukończona w czasie jej obowiązywania. Zdaniem organu samowolnie wybudowaną przybudówkę można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem przez wykonanie określonych robót, które wyeliminują zagrożenie przeciwpożarowe. Zgodnie z art. 40 ustawy prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. organ nakazał inwestorce zamurowanie w ścianie południowej przybudówki okna i przebudowę drzwi wejściowych przez ich cofnięcie w głąb korytarza na odległość 4 m od granicy działki skarżącej. Od tej decyzji odwołała się Z. K., domagając się rozbiórki samowolnie wybudowanej przybudówki ponieważ lokalizacja tego obiektu narusza przepisy obowiązujące w dacie jego budowy. Dodaje, iż brak zachowania przepisanej odległości od granicy uniemożliwia jej swobodny przejazd na zaplecze jej działki, gdzie usytuowany jest budynek gospodarczy. Ponadto poruszające się tą drogę pojazdy niszczą ogrodzenie. Ograniczenie przejazdu na zaplecze budynku gospodarczego powoduje dodatkowo wykonana od jej strony płyta odbojowa o szerokości 50 cm i chodniczek o szerokości 30 cm, a także wypust części połaci więźby dachowej wychodzącej poza lico zewnętrznej ściany przybudówki. Rozpatrując odwołanie organ ustalił, iż bezspornym jest, że M. B. w 1994r. wykonała samowolnie przybudówkę, będącą rozbudową istniejącego drewnianego budynku mieszkalnego, a więc w dacie obowiązywania ustawy prawo budowlane z 1974 r. Uzyskane pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego z [...].IX.1994 r. nie obejmowało wykonania przybudówki. Ponieważ przewidziana pozwoleniem budowa budynku mieszkalnego nie została rozpoczęta w ciągu 2 lat, to z mocy prawa utraciło ono ważność. Wobec stwierdzenia, że nie zaistniały powody do rozbiórki przybudówki rozstrzygnięcie oparto o treść przepisów art. 40 ustawy Prawo budowlane. Przepisy art. 37 i 40 cyt. ustawy zawarte są w rozdziale "roboty budowlane oraz nadzór na ich wykonaniem" nie noszą znamion przepisów karnych, a ich celem nie jest represja lecz usunięcie skutków samowoli budowlanej. Zdaniem organu odwoławczego zamurowanie otworu okiennego w ścianie południowej przybudówki oraz cofnięcie w głąb korytarza drzwi wejściowych tak aby odległość wynosiła 4 m od granicy działki Z. K. spełni wymogi § 12 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych (Dz.U. Nr 17, poz. 62/ cytowany przepis stanowi, iż budynki z otworami okiennymi lub drzwiowymi powinny być usytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Zamurowanie otworu okiennego spowoduje, iż ściana przybudówki od strony południowej na całej długości będzie ścianą oddzielenia przeciwpożarowego zaś wykonanie nakazanych robót spowoduje, iż zachowane zostaną wymogi z § 12 rozporządzenia. Ze względu na okres zimowy organ odwoławczy przesunął termin wykonania nakazanych robót wydając decyzję reformatoryjną. W skardze na tą decyzję Z. K. nie wskazała kierunku jej weryfikacji. Ponownie podkreśliła, iż budowa przybudówki jest samowolna i należało nakazać jej rozbiórkę, a nakazanie zamurowania okna i przesunięcia drzwi jest niezgodne z przepisami prawa budowlanego. Zgodnie z powołanym przez organ rozporządzeniem odległość budynku przybudówki od granicy winna wynosić 3 m, a tutaj wynosi od 2,60 – 2,75 m. Zatem jedynym rozstrzygnięciem jest wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowej przybudówki. W odpowiedzi na skargę organ nie odniósł się do zarzutów skarżącej powołując się jedynie na uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd rozpoznając skargę bada zgodność decyzji z przepisami prawa nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę może uwzględnić jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Bezspornym jest, że M. B. w okresie od maja do października 1994 r. bez wymaganego prawem pozwolenia dokonała rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego dobudowując murowaną przybudówkę o wymiarach 8,10 m x 2,98 m. W dniu [...] września 1994 r. uzyskała pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego, które nie obejmowało przybudówki. Ponieważ przewidziana budowa budynku mieszkalnego nie została rozpoczęta w ciągu dwóch lat, wobec tego wydane pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego utraciło ważność. Zatem w dacie orzekania przez organy obu instancji obowiązywały przepisy prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 89 poz. 414/ zaś jego przepis art. 103 ust. 2 stanowi, iż przepisu art. 48 – o nakazie rozbiórki – nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (...). Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec tego, iż bezspornym jest, co podkreśla również skarżąca, iż przybudówka została wybudowana w 1994 r., zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38, poz. 229/ stanowi "obiekty budowlane lub ich części (...) wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce: 1) gdy obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, 2) 2) powoduje (...) niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania żadna z tych sytuacji, o których mowa w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego nie zachodzi. Nie budzi również wątpliwości, iż obowiązujące wówczas warunki techniczne w § 12 przewidują, iż "budynki mieszkalne (...) o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych (...) powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych. Faktem jest, że lokalizacja przybudówki będącej przedmiotem rozpoznania jest taka, że jej ściana południowa znajduje się w odległości 2,60 m do 2,75 m od granicy działki Z. K. Wykonanie nałożonych zaskarżoną decyzją obowiązków, a to zamurowanie okna w ścianie południowej oraz cofnięcie drzwi wejściowych nie zmieni faktu, iż odległość od granicy z działką Z. K. nie ulegnie zmianie i nie będzie zgodna z § 12 cyt. rozporządzenia. Obowiązujące przepisy prawa materialnego, które ma zastosowanie w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie przewidują zaś nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, w przypadku wybudowania niezgodnie z przepisami. Wyłącznie w sytuacji przewidzianej przepisem art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. prawo budowlane możliwe jest nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 37 ust. 1, art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. prawo budowlane /Dz.U. Nr 38 poz. 229/w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. Nr 89, poz. 414/, Sąd skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło