II SA/Rz 181/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi spółki jawnej "B." T. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 181/05 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 roku [...], który po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika firmy "B." T. L. sp. jawna, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 roku [...] nakazującą firmie "B." rozbiórkę pawilonu handlowego o wymiarach 3,50 x 7,00 m zlokalizowanego na działce nr ewid. 1808 w Ś., wybudowanego bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę. Podstawę prawną decyzji stanowi przepis art. 138 par.1 k.p.a. w zw. z art. 48 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane / Dz. U. Nr 93 poz. 999 z 2004 roku/. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że A. S.A. w W. Oddział Regionalny [...] Terenowa jednostka Obsługi [...] powiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że budynek firmy "B." w Ś. koliduje z gazociągiem wysokiego ciśnienia DN400, bowiem usytuowany jest w odległości ok. 7 mb od gazociągu. Wskazano, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 listopada 1995 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe / Dz. U. Nr 139 z dnia 7 grudnia 1995 roku , poz. 686, zał. Nr 2 / odległości minimalne dla wyżej wymienionych obiektów budowlanych od gazociągu wysokiego ciśnienia DN 400, PN 6,3 MPa powinny wynosić 15 mb. Organ I Instancji, po przeprowadzeniu oględzin i ustaleniu , że informacje podane w zawiadomieniu polegają na prawdzie wydał decyzję nakazującą rozbiórkę pawilonu handlowego, stwierdzając, że usytuowanie obiektu jest niezgodne z w/w rozporządzeniem , bowiem odległość pomiędzy gazociągiem, a pawilonem winna wynosić 15 mb.Organ wskazał, że zgodnie z art. 48 prawa budowlanego właściwy organ nakazuje drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego , lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wprawdzie przepis art. 48 ust. 2 daje możliwość legalizacji samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych, jednak pod warunkiem, że budowa zgodna jest z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowlanych w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Ponieważ lokalizacja pawilonu narusza przepisy w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, należało orzec o rozbiórce. W odwołaniu od tej decyzji Z. D., działając imieniem firmy "B." zarzucił, że pawilon jest tymczasowym obiektem budowlanym przeznaczonym do tymczasowego użytkowania w okresie krótszym niż jego trwałość techniczna, przewidzianym do przeniesienia w inne miejsce. Obiekt taki nie wymaga pozwolenia na budowę. Postawiony został na pewien czas ze względu na konieczność wykonania sondażu dotyczącego możliwości sprzedaży produktów w tym regionie. Jednocześnie zwrócił się o zmianę decyzji oraz na zezwolenie na pozostawienie obiektu na okres 12 miesięcy. Rozpatrując odwołanie organ II instancji stwierdził w zaskarżonej decyzji, że podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Organ ten wskazał, że ustawodawca w przepisach ustawy Prawo budowlane , obiekty tymczasowe charakteryzuje w art. 3 ust.5 jako przeznaczone do czasowego użytkowania w okresie krótszym od ich trwałości technicznej, przewidziane do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki, a także obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem, jak m.in. pawilony sprzedaży ulicznej. Przepis art. 29 ust.1 stanowi, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w terminie określonym w zgłoszeniu o którym mowa w art. 30 ust.1, nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Przedmiotowy obiekt powstał w sierpniu 2003 roku , zatem na ustawienie go inwestor powinien uzyskać pozwolenie budowlane, ponieważ istniał on dłużej niż 120 dni. Niedopełnienie tego obowiązku skutkuje nakazem rozbiórki przewidzianym w art. 48 ust.1 prawa budowlanego. Wprawdzie ust.2 daje możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej, ale w sytuacji, gdy m.in. wybudowany obiekt nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Legalizacja obiektu jest niemożliwa, ponieważ znajduje się on w odległości 4,8 m od gazociągu wysokiego ciśnienia DN 400 PN 6.3 Mpa relacji J. – S., co narusza przepisy Rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 listopada 1995 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe. / Dz. U. Nr 139 poz.686 z 1995 roku/. W przedmiotowym wypadku odległość winna wynosić 15 mb.Organ dodał, że ani pełnomocnik firmy, ani właściciel działki – A. P. , nie przybyli na rozprawę administracyjną . W skardze wspólnicy "B." podnieśli zarzut, że pawilon jest kioskiem / czy inaczej pawilonem /sprzedaży ulicznej. Obiekt przeznaczony jest do tymczasowego użytkowania i jest przewidziany do przeniesienia w inne miejsce. Skarżący nie jest właścicielem działki nr 1808 i uzyskał zezwolenie ustne do właściciela, A. P. na postawienie kiosku. W związku z tym, organ winien zwrócić się do właściciela nieruchomości w celu przedłożenia dokumentów zezwalających na usytuowanie obiektu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz.1270 / zwanej dalej P.p.s.a. , sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sad rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Dokonując takiej właśnie kontroli, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 roku [...] nie mogą pozostać w obrocie prawnym. Stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się następująco. Spółka jawna "B." , na działce nr 1808 w Ś. wzniosła pawilon handlowy o wymiarach 3,50 x 7,00 m , lokując go w kolizji z gazociągiem wysokiego ciśnienia DN 400 PN 6,3 Mpa. Działka, na której wzniesiono obiekt stanowi własność A. P., na co wskazuje wypis z rejestru gruntów. Zgodnie z ustaleniami organów, przedmiotowy obiekt wybudowany został w sierpniu 2003 roku, bez pozwolenia na budowę. Wobec zarzutu podniesionego w odwołaniu, że przedmiotowy obiekt przeznaczony jest do tymczasowego użytkowania w okresie krótszym, niż jego trwałość techniczna, organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczył przepis art. 3 ust.5 prawa budowlanego, definiujący pojęcie "obiekt tymczasowy". Dalej, organ powołał się na treść przepisu art. 29 tej ustawy, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu o którym mowa w art. 30 ust.1 prawa budowlanego, ale nie później, niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Wybudowany obiekt istniał w dniu kontroli dłużej niż 120 dni, co skutkowało nakazem rozbiórki. Organy stwierdziły brak możliwości zalegalizowania obiektu , którą to możliwość daje przepis art. 48 ust.2 tej ustawy. Z uwagi na posadowienie w strefie bezpieczeństwa gazociągu wysokiego ciśnienia DN 400 PN 6,3 Mpa relacji J. – S. ,obiekt narusza przepisy techniczno budowlane , tj. Rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 listopada 1995 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, co było powodem nakazu rozbiórki. Rozpatrując skargę , Sąd w pierwszej kolejności dokonał oceny od strony formalnej. W tym miejscu należy wskazać na treść przepisu art. 28 k.p.a. , w świetle którego stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Postępowanie w sprawie o nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego wkracza w sferę sposobu wykonywania prawa własności. W sytuacji, gdy decyzja o rozbiórce konkretyzuje sposób wykonywania własności w sprawie indywidualnej, to właściciel uprawniony jest do występowania w postępowaniu w charakterze strony . Taka wykładnia przepisu art. 28 k.p.a. prezentowana jest w orzecznictwie sądowym. W rozpatrywanej sprawie , przedmiot samowoli budowlanej znajduje się na działce nr 1808 położonej w Ś., która, jak wynika z wypisu z rejestru gruntów stanowi własność A. P. Fakt ten znany był organowi I instancji, którego akta zawierają wspomniany wypis. Zgodnie z zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu, sformułowaną w przepisie art. 10 par. 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w par.1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na niepowetowaną szkodę materialną / par.2/. Sąd stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie taki przypadek, o którym mowa w par. 2 tego przepisu nie miał miejsca. Załatwienie spraw administracyjnych w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są jednostronne rozstrzygnięcia - decyzje administracyjne , koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego wyrażonymi w art., 7 i art. 10 par.1 k.p.a. / vide – komentarz do k.p.a. 6 wydanie, wydawnictwo C.H.Beck,str.82/. Strona ma prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia / w określonym w tym celu terminie/. Brak takiego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługujących jej prawach uzasadnia wniosek, że organ ten naruszył zasadę wyrażoną w przepisie art. 10 k.p.a. Zawiadomienie przez organ odwoławczy właściciela terenu o mającej się odbyć rozprawie administracyjnej nie spełnia , zdaniem Sądu wymagań stawianych przez ten przepis. Brak uczestnictwa strony, bez jej winy w postępowaniu może być przyczyną jego wznowienia w oparciu o przepis art. 145 par.1 pkt 4 k.p.a., dlatego zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji muszą zostać uchylone. Charakter stwierdzonego uchybienia nie pozwala sądowi na merytoryczne ustosunkowanie się do zarzutów skargi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy ustalą krąg osób, które w oparciu o przepis art. 28 k.p.a. występować muszą w sprawie w charakterze strony. W dalszej kolejności przeprowadzą postępowanie administracyjne umożliwiając w nim udział wszystkim osobom, którym przysługuje przymiot strony w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności , Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie przepisu art. 145 par.1 lit. b P.p.s.a. Orzeczenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku znajduje oparcie w przepisie art. 152 tej ustawy.