II SA/Rz 182/21
WyrokWSA w Rzeszowie2021-05-27
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Paweł Zaborniak, Piotr Godlewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy można orzec o wygaśnięciu trwałego zarządu nad nieruchomościami Skarbu Państwa, jeśli nie wydano decyzji o jego ustanowieniu, a nieruchomości te zostały nabyte w celu innym niż gospodarka leśna i są obecnie dzierżawione innym podmiotom?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że wygaśnięcie trwałego zarządu nad nieruchomościami Skarbu Państwa może nastąpić na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 3 i 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet jeśli nie wydano formalnej decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu. W sytuacji, gdy nieruchomości zostały nabyte w konkretnym celu (baza Zarządu Budownictwa Leśnego), który nie jest realizowany, a nieruchomości są wykorzystywane niezgodnie z tym celem (np. przez dzierżawę), można orzec o wygaśnięciu trwałego zarządu. Prawomocne orzeczenia sądów administracyjnych przesądziły, że zarząd sprawowany przez Nadleśnictwo podlega przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie ustawy o lasach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody utrzymującej w mocy decyzję Starosty o wygaśnięciu trwałego zarządu sprawowanego przez Nadleśnictwo Nadleśnictwo [...] nad nieruchomościami Skarbu Państwa. Nieruchomości te zostały nabyte w celu utworzenia bazy Zarządu Budownictwa Leśnego i nigdy nie były związane z gospodarką leśną, a obecnie są wydzierżawiane innym podmiotom. Nadleśnictwo zarzuciło naruszenie przepisów K.p.a. i ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując m.in. na brak decyzji ustanawiającej trwały zarząd. Sąd oddalił skargę, powołując się na wcześniejsze prawomocne orzeczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu - skargę oddala –
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...], Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. dalej: "K.p.a.’"), po rozpatrzeniu odwołania Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] - działającego imieniem Skarbu Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] (dalej: "Nadleśnictwo"/ "Skarżący") od decyzji Starosty [...] (dalej: "Starosta") z dnia [...] października 2020 r., znak: [...] o wygaśnięciu trwałego zarządu sprawowanego przez Nadleśnictwo w stosunku do zabudowanych nieruchomości Skarbu Państwa, położonych w [...], gm. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki objętych KW nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że Starosta decyzją z dnia [...] października 2020 r., na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 3 i pkt 6 w zw. z art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990, dalej: "u.g.n."), orzekł o wygaśnięciu trwałego zarządu sprawowanego przez Nadleśnictwo w stosunku do zabudowanych nieruchomości Skarbu Państwa, oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako ww. działki. Przedmiotowe działki zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w celu wykonania planu realizacyjnego zagospodarowania terenu bazy Zarządu Budownictwa Leśnego w [...]. Decyzjami Urzędu Rejonowego w [...] z 1993 r. i 1994 r., w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127, ze zm.) potwierdzono istnienie zarządu i ustalono opłaty oraz wskazano zobowiązanego do ich ponoszenia. Ponieważ przedmiotowe działki nigdy nie stanowiły terenów leśnych ani też nie były, ani nie są wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej prowadzonej przez Nadleśnictwo, dlatego należało orzec o wygaśnięciu trwałego zarządu. W odwołaniu Nadleśnictwo zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 10 § 1, w zw. z art. 77, w zw. z art. 79 § 1 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 10 § 1 w zw. z art. 28, w zw. z art. 79 § 1 K.p.a. oraz naruszenie przepisów materialnych, tj. art. 46 ust. 2 pkt 3 i pkt 6 u.g.n. ze względu na to, że w obrocie prawnym nie ma decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu określającej przeznaczenie nieruchomości ani cel ustanowienia trwałego zarządu. Wojewoda odwołania nie uwzględnił, przy czym ustalony przez Starostę stan faktyczny uznał jako własny. Wskazał, że istotą sporu jest to czy – skoro wg Nadleśnictwa w obrocie prawnym nie ma decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu, to w oparciu o art. 46 ust. 2 pkt 3 i 6 u.g.n. nie można orzec o wygaśnięciu trwałego zarządu. Wojewoda naprowadził, że warunkiem wydania takiej decyzji jest istnienie tego prawa w dniu orzekania, przy czym prawo to może przysługiwać tylko i wyłącznie państwowej albo samorządowej jednostce organizacyjnej (art. 43 ust. 1 u.g.n.). Z kolei decyzja o wygaszeniu trwałego zarządu na charakter konstytutywny i dopiero od ostateczności decyzji prawo to wygasa (art. 46 ust. 2 u.g.n.). W rozpoznawanej sprawie istnienie trwałego zarządu w stosunku do przedmiotowych działek nie budzi wątpliwości, bowiem od dnia 5 grudnia 1990 r. zarząd mógł przysługiwać tylko i wyłącznie państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym nie posiadającym osobowości prawnej. Wskazując na art. 199 ust. 2 u.g.n. Wojewoda stwierdził, że zarząd istniejący w dniu 31 grudnia 1997 r. przekształcił się z dniem 1 stycznia 1998 r. w trwały zarząd.
Nieruchomości będące przedmiotem postępowania zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w celu wykonania planu realizacyjnego zagospodarowania terenu bazy Zarządu Budownictwa Leśnego i nie były związane z prowadzoną gospodarką leśną, dlatego też przekazano je w trybie tej ustawy. Obecnie również nie są związane z gospodarką leśną na co wskazuje fakt, że są wydzierżawiane na rzecz innych podmiotów. Decyzjami Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1993 r. nr [...] oraz z dnia [...] marca 1994 r. nr [...], w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, potwierdzono istnienie zarządu i ustalono opłaty oraz wskazano zobowiązanego do ich ponoszenia.
Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. (w pierwotnym brzmieniu), państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej nabywały nieruchomości w drodze umowy na własność Skarbu Państwa, a nabyte nieruchomości pozostawały w ich zarządzie. W sprawie, trwały zarząd nieruchomości powstał w oparciu o wyżej przywołane przepisy prawa. Natomiast obecne przepisy przewidują wydanie z urzędu decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu w oparciu o zaistnienie przesłanek z art. 46 ust. 2 u.g.n., gdy: nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w decyzji, o której mowa w art. 45 (pkt 3); nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu (pkt 6). Z uwagi na fakt, że trwały zarząd powstał z mocy prawa, bez konieczności wydawania decyzji, ustalając zbędność przedmiotowej nieruchomości dla dalszego zarządu należy ją odnieść do zbędności faktycznej, posiłkując się celem, na jaki została nabyta. Owym celem było zagospodarowanie terenu bazy Zarządu Budownictwa Leśnego, a nabycia dokonano w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zatem nabycie nie było związane z prowadzoną gospodarką leśną. Przedmiotowa nieruchomość nie jest gruntem, na którym prowadzona była gospodarka leśna, ani gruntem z gospodarką leśną związanym (art. 3, art. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach). Zarząd nad tym gruntem nie jest sprawowany w trybie ustawy o lasach. Grunt ten nie został wpisany ani w księdze wieczystej, ani w ewidencji gruntów i budynków jako las. Wobec powyższego, mając na względzie rzeczywisty, nieleśny sposób zagospodarowania przedmiotowych działek, a także przeznaczenie działek w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy [...] (w większości tereny przemysłowe), oraz faktyczne (nieleśne) użytki działek - zdaniem Wojewody niezasadnym, nieracjonalnym i niecelowym jest dalsze utrzymywania, formalnego "zarządu" Nadleśnictwa na przedmiotowych działkach. W takiej sytuacji zasadnym było w oparciu o obecnie obowiązujące przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące instytucji trwałego zarządu, orzeczenie przez Starostę o wygaśnięciu trwałego zarządu sprawowanego przez PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Końcowo Wojewoda stwierdził, że zarówno dzierżawcy nieruchomości, jak i Nadleśnictwo, zawiadomieniem z dnia 29 września 2020 r. zostali poinformowani o toczącym się postępowaniu. Z przysługującego prawa do zapoznania się z aktami postępowania Nadleśnictwo nie skorzystało. W odwołaniu nie podważyło też ustaleń z wizji w terenie przeprowadzonej przez pracowników Starostwa. Dzierżawcom nieruchomości doręczono zaskarżoną decyzję (co potwierdzają zalegające w aktach zwrotne potwierdzenia odbioru).
W skardze Nadleśnictwo wniosło o uchylenie w całości zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie:
- art. 7 K.p.a. polegające na nieuwzględnieniu interesu społecznego, wyrażającego się tym, że nieruchomości objęte zaskarżoną decyzją zostały wydzierżawione na rzecz podmiotów zewnętrznych będących przedsiębiorcami prowadzącymi działalność gospodarczą, zaś wskutek wydania decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu umowy ulegną rozwiązaniu z 3-miesięcznym terminem wypowiedzenia, co z pewnością zakłóci działalność tych podmiotów;
- art. 46 ust. 2 pkt 3 u.g.n. polegające na pominięciu istotnej okoliczności w postaci braku w obrocie prawnym jakiejkolwiek decyzji w sprawie ustanowienia trwałego zarządu na działkach objętych postępowaniem, która to decyzja określałaby przeznaczenie tych nieruchomości;
- art. 46 ust. 2 pkt 6 u.g.n. polegające na pominięciu istotnej okoliczności w postaci braku w obrocie prawnym jakiejkolwiek decyzji dotyczącej ustanowienia trwałego zarządu na przedmiotowych działkach, która określałaby cel ustanowienia trwałego zarządu;
- art. 4 ust. 1, art. 35 ust. 1 pkt 2a, art. 39 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2017 r., poz. 788) w zw. z przepisem art. 2 pkt 3 u.g.n. polegające na zaniechaniu rozważenia kwestii dotyczących sprawowania przez jednostki Lasów Państwowych ustawowego zarządu także nad innymi nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa przekazywanymi do Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe.
W uzasadnieniu Nadleśnictwo wskazało, że uznaniowy charakter decyzji mającej oparcie w art. 46 ust. 2 u.g.n. Tzw. uznanie administracyjne w niniejszej sprawie powinno uwzględniać również interes społeczny, w postaci możliwości utrzymania ciągłości umów dzierżawy oraz utrzymania funkcjonowania firm będących dzierżawcami. Organy powyższego nie uwzględniły, czym naruszyły art. 7 K.p.a. W zakresie naruszenia przepisów art. 46 ust. 2 pkt 3 i pkt 6 u.g.n. podniesiono, że przywołane przepisy opierają się na przesłankach, które odwołują się do ustaleń decyzji ws. ustanowienia trwałego zarządu, dotyczących zarówno przeznaczenia nieruchomości, jak i celu ustanowienia trwałego zarządu. Tymczasem tego rodzaju decyzja nigdy nie została wydana w odniesieniu do nieruchomości. Przedmiotowe nieruchomości zostały nabyte w drodze czynności prawnych, na mocy umów zawartych w formie aktu notarialnego. Przywołane decyzje Urzędu Rejonowego w [...] z 1993 i 1994 roku nie mogą być uznane za decyzje ustanawiające ówczesny zarząd, a już tym bardziej nie mogą zostać uznane za decyzje ustanawiające trwały zarząd w rozumieniu obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro zatem ani przeznaczenie nieruchomości ani cel dotyczący korzystania z nieruchomości nie zostały określone w decyzji administracyjnej, to brak jest pozytywnych przesłanek prawnych pozwalających obecnie na wydanie decyzji w sprawie wygaszenia trwałego zarządu na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 3 i pkt 6 u.g.n. Wskazano również, że z dniem 1 stycznia 1992 r. weszła w życie obecnie obowiązująca ustawa o lasach i zgodnie z jej przepisami Nadleśnictwo sprawuje zarząd. Zarząd uregulowany w przepisach ustawy o lasach nie może zostać wygaszony na podstawie decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga jest nieuzasadniona.
I. Stan sprawy jest następujący. Zawiadomieniem z dnia 29 września 2020 r. Starosta poinformował Nadleśnictwo, że w związku z wszczętym postępowaniem w sprawie wygaszenia trwałego zarządu sprawowanego przez Nadleśnictwo na nieruchomościach Skarbu Państwa oznaczonych jako działki nr 525/5, 525/6, 531, 534, 535, 536 i 537, strony, zgodnie z art. 10 K.p.a., mogą zapoznać się i wypowiedzieć co do zebranych materiałów dowodowych (k. 36 akt adm. I instancji). Jednocześnie zawiadomieniem z tej samej daty Starosta, na podstawie art. 61 K.p.a. zawiadomił 3 dzierżawców przedmiotowych działek o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wygaszenia trwałego zarządu sprawowanego przez Nadleśnictwo; w zawiadomieniu tym zawarte zostało pouczenie w trybie art. 10 K.p.a. (k. 33-35 akt j.w.). Wydanie tych zawiadomień poprzedziły czynności Starosty polegające na dołączeniu do akt sprawy czterech aktów notarialnych sporządzonych w dniu 9 lipca 1974 r., którymi w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, działki objęte postępowaniem zostały kupione przez działający w imieniu Skarbu Państwa Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w [...] (k. 1-19). Z aktów notarialnych wynika, że wszystkie działki kupione zostały celem realizacji planu zagospodarowania terenu bazy Zarządu Budownictwa Leśnego (decyzja Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium [...] Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 11 lipca 1973 r.). W aktach znajduje się również notatka służbowa sporządzona w dniu 10 czerwca 2020 r. z wizji terenowej na wykupionych działkach (k. 20 akt j.w.), pismo Starosty do Nadleśnictwa informujące o wszczętym postępowaniu w sprawie wygaszenia trwałego zarządu działek nr 525/5, 525/6, 531, 534, 535, 536 i 537 z żądaniem podania informacji dotyczących zawartych w okresie od maja 2019 r. umów dzierżawy (k. 21) oraz zaświadczenie Burmistrza [...] z dnia 20 lipca 2020 r. informujące, że działki wyżej wskazane nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz zawierające informację o przeznaczeniu tych działek w studium uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy (k. 25-30 akt j.w.). Przy takim toku postępowania administracyjnego i opisanym materiale dowodowym, Starosta decyzją z dnia [...] października 2020 r. orzekł o wygaśnięciu trwałego zarządu sprawowanego przez Nadleśnictwo w stosunku do zabudowanych nieruchomości Skarbu Państwa oznaczonych jako działki nr 525/5, 525/6, 531, 534, 535, 536 i 537. Decyzja doręczona została Nadleśnictwu i dzierżawcom (k. 49-56 akt I instancji). Z decyzją tą nie zgodziło się wyłącznie Nadleśnictwo; odwołanie nie zostało uwzględnione przez Wojewodę i decyzja ta stanowi przedmiot skargi.
II. Jest faktem notoryjnym, że działki objęte postępowaniem były przedmiotem postępowań sądowych w sprawach sygn. akt II SA/Rz 867/17, II SA/Rz 1420//18 oraz II SA/Rz 177/19. W sprawach tych kontroli poddano decyzje Starosty i Wojewody wydane w związku z wnioskiem Nadleśnictwa z dnia 30 listopada 2016 r. o stwierdzenie wygaśnięcia ostatecznej decyzji wydanej przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1993 r. nr [...] stwierdzającej sprawowanie zarządu nad działkami nr 548/1, 549/1, 560, 561, 562, 563/1, 564/1, 582/1, 583/1, 548/2, 582/2, 563/2, 585, 549/2, 564/2, 583/3 o łącznej powierzchni 4,66 ha poł. w [...] i ustalającej z tego tytułu opłaty, w części obejmującej rozstrzygnięcia dotyczące opłat, tj. pkt 2 do pkt 6 decyzji oraz o uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej przez "Urząd Rejonowy" w [...] z dnia [...] marca 1994 r. nr [...] w części orzekającej o przejściu na Nadleśnictwo [...] obowiązku uiszczania opłat rocznych ustalonych dla dotychczasowego zarządcy tj. Zakładu Budownictwa Leśnego.
Z prawomocnych wyroków wynika, że decyzją z dnia 20 marca 2017 r. Starosta, na podstawie art. 162 K.p.a. w zw. z art. 42 u.g.n., odmówił stwierdzenia wygaśnięcia ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1993 r., a Wojewoda decyzją z dnia z dnia [...] maja 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 867/17 tut. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. orzekł o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia ostatecznej decyzji administracyjnej Kierownika Urzędu Rejonowego w [....] z dnia [...] sierpnia 1993 r. Wojewoda utrzymał w mocy tę decyzję, natomiast tut. Sąd wyrokiem z dnia 5 marca 2019 r. sygn. II SA/Rz 1420/18, skargę Nadleśnictwa oddalił. Z uzasadnienia wynika, że Nadleśnictwo przejęło zarząd nad przedmiotowymi działkami (jest następcą prawnym Zakładu Budownictwa Leśnego), przy czym obecnie działki pozostające w trwałym zarządzie Nadleśnictwa oznaczone są w ewidencji gruntów i budynków numerami 525/5, 525/6, 531, 534, 535, 536, 537 i mają łączną powierzchnię 4,33 ha. Sąd stwierdził również, że "grunty będące przedmiotem postępowania zostały przekazane w zarząd Zarządowi Budownictwa Leśnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, która określała zasady gospodarowania gruntami zabudowanymi i przeznaczonymi w planach zagospodarowania przestrzennego na cele zabudowy". (...) przedmiotowe grunty nie były związane z prowadzoną gospodarką leśną, a nabyto je pod teren bazy Zarządu Budownictwa Leśnego, dlatego też przekazano je w trybie tej ustawy. W chwili obecnej powyższe nieruchomości również nie są związane z gospodarką leśną na co wskazuje fakt, że są wydzierżawiane na rzecz innych podmiotów.
Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Rz 177/19 tut. Sąd oddalił skargę Nadleśnictwa na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Sąd stwierdził, że w sprawie spór pomiędzy Nadleśnictwem a organem dotyczył charakteru prawnego zarządu sprawowanego przez PGL Lasy Państwowe i oceny, czy skarżący włada zabudowaną nieruchomością na zasadzie "trwałego zarządu" w rozumieniu przepisów u.g.n., czy też sprawuje "zarząd" uregulowany przepisami ustawy o lasach. Odnosząc się do tego zagadnienia Sąd skonstatował, że w sytuacji, gdy teren nie jest związany z gospodarką leśną i nie jest wykorzystywany dla potrzeb gospodarki leśnej – a taka właśnie sytuacja zachodzi w realiach opisywanej sprawy – zarząd sprawowany przez państwową jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej podlega regulacji ogólnej u.g.n. (...). Skoro zarząd sprawowany przez stronę skarżącą nad sporną nieruchomością podlega regulacjom u.g.n. i nie stanowi zarządu w rozumieniu ustawy o lasach, to brak jest podstaw do uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 1994 r. o uznaniu Nadleśnictwa [...] za następcę prawnego Zakładu Budownictwa Leśnego w [...] w części orzekającej o przejściu na Nadleśnictwo [...] obowiązku uiszczania opłat rocznych ustalonych dla dotychczasowego zarządcy.
III. Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W orzecznictwie podkreśla się, że moc wiążąca wyroku określona w art. 170 P.p.s.a. oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (zob. np. wyroki NSA z dnia 18 września 2018 r. sygn. I OSK 2714/18, z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. II FSK 1935/18).
Mając na uwadze prawomocne wyroki tut. Sądu sygn. akt II SA/Rz 867/17, II SA/Rz 1420//18 oraz II SA/Rz 177/19 Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie niedopuszczalne jest ponowne badanie sprawowanego przez stronę Skarżącą zarządu skoro w sprawach tych przesądzone zostało, że Nadleśnictwo sprawuje trwały zarząd na działkami objętymi postępowaniem i do zarządu tego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a nie przepisy ustawy o lasach. Oznacza to, że zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów ustawy o lasach jest niezasadny.
Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 46 ust. 2 pkt 3 i 6 u.g.n. W myśl tych przepisów właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w decyzji, o której mowa w art. 45 (pkt 3), względnie - nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu (pkt 6).
Zgodzić należy się z Nadleśnictwem, że w odniesieniu do przedmiotowych działek decyzja w sprawie ustanowienia trwałego zarządu nie została nigdy wydana. Nie oznacza to jednak, że brak jest punktu odniesienia, względem którego można rozstrzygać o wystąpieniu przesłanek z art. 46 ust. 2 pkt 3 i 6 u.g.n. Otóż przypomnieć należy, że przedmiotowe nieruchomości nabyte zostały z trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wobec tego trwały zarząd powstał z mocy prawa. Z aktów notarialnych wynika, że celem nabycia przedmiotowych nieruchomości było zagospodarowanie terenu bazy Zarządu Budownictwa Leśnego w [...] .
Doprecyzowania tak wskazanego celu można natomiast doszukać się w pismach Nadleśnictwa, w tym w uzasadnieniu skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej (sprawa sygn. II SA/Rz 177/19). Wnosząc o uchylenie tej decyzji strona Skarżąca podała, że "Nadleśnictwo [...] (obecnie Nadleśnictwo [...]) nie przejęło prowadzenia działalności budowlanej po zlikwidowanym [...]. Natomiast składniki majątku pozostałe po [...] posłużyły do utworzenia spółki pn. Zakład Budowlano Drogowy "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która funkcjonuje do dnia dzisiejszego". Zatem celem nabycia było prowadzenie na wykupionych nieruchomościach działalności budowlanej. W skardze Nadleśnictwo przyznało, że nie przejęło prowadzenia tej działalności. Aktualnie nieruchomości będące w trwałym zarządzie Nadleśnictwa stanowią przedmiot dzierżawy trzech różnych podmiotów – stron niniejszego postępowania, przy czym stan taki istnieje co najmniej od 2016 roku, co wynika z akt sygn. II SA/Rz 867/17. W tym stanie sprawy trafnie organy ustaliły, że wystąpiły przesłanki określone w art. 46 ust. 2 pkt 3 i 6 u.g.n.
Orzekając o wygaśnięciu trwałego zarządu nie doszło również do naruszenia art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnieniu interesu społecznego wyrażającego się tym, że nieruchomości objęte zaskarżoną decyzją zostały wydzierżawione na rzecz podmiotów zewnętrznych i na wskutek wydania decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu oraz rozwiązaniu z 3-miesięcznym terminem wypowiedzenia umów dzierżawy, nastąpi zakłócenie działalność tych podmiotów.
Z akt sprawy wynika, że wszyscy dzierżawcy byli stronami przedmiotowego postępowania. Starosta zawiadomił w dniu 29 września 2020 r. strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wygaszenia trwałego zarządu sprawowanego przez Nadleśnictwo, pouczając jednocześnie o uprawnieniach wynikających z art. 10 K.p.a. W związku z tym zawiadomieniem tylko jeden z dzierżawców był w organie, wyrażając zainteresowanie kontynuacją dzierżawy wszystkich nieruchomości. Natomiast po wydaniu decyzji przez Starostę o wygaszeniu trwałego zarządu i doręczeniu jej wszystkim stronom, żaden z dzierżawców nie wniósł odwołania. Zachowanie takie jednoznacznie wskazuje, że o naruszeniu art. 7 K.p.a. w sposób zarzucany przez Nadleśnictwo nie może być mowy.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że zarzuty skargi są niezasadne a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie narusza prawa materialnego stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Z podanych przyczyn skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło