II SA/Rz 189/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 kwietnia 2016 r. II SA/Rz 189/16 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Wnioskiem z dnia 14 marca 2016 r. M.B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Zgłoszone żądanie uzasadnił "ciężką sytuacja materialną". Podał, że z tytułu prowadzenia własnej działalności gospodarczej osiąga dochody w wysokości 680 zł miesięcznie/ 10 600 zł rocznie, nie posiada żadnej nieruchomości, oszczędności oraz żadnych wartościowych przedmiotów. W rubryce nr 11 urzędowego formularza PPF – Zobowiązania i stałe wydatki wpisał: "brak podstawy prawnej żądania". Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2016 r. II SA/Rz 189/16 referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy argumentując, że nie wykazał on niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie wykazał bowiem tak we wniosku, jak i w nadesłanej odpowiedzi na wezwani referendarza z dnia 17 marca 2016 r., okoliczności warunkujących udzielenie żądanego wsparcia. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia M.B. ponowił żądanie zwolnienia go do kosztów sądowych. Podał, że wezwanie referendarza było "bardzo nieklarowne", wobec czego zwrócił się o jego sprecyzowanie. Wniósł również o zobowiązanie swojej małżonki do przedłożenia oświadczenia o stanie majątkowym, gdyż pozostaje z nią w konflikcie i sam takiego oświadczenia nie jest w stanie uzyskać. W jego ocenie wezwanie wystosowane przez referendarza sądowego nie miało na celu ustalenia jego sytuacji, a uchylając się od odpowiedzi na zadane mu pytania referendarz potwierdził brak swojej bezstronności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu zaskarżonym postanowieniem referendarz zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wnioskodawca zarówno wypełniając formularz PPF, jak i udzielając odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, nie podjął współpracy z Sądem w zakresie dopełnienia ciążącego na nim obowiązku podania niezbędnych informacji na temat swojej sytuacji materialnej tak, aby przekonać Sąd, że znajduje się w warunkach usprawiedliwiających przyznanie prawa pomocy. Enigmatyczne uzasadnienie wniosku zawarte w formularzu PPF zamykające się w stwierdzeniu "ciężka sytuacja materialna skarżącego", brak informacji na temat m. in. zobowiązań i stałych wydatków przy jedoczesnym opatrzeniu rubryki formularza PPF, w której należało podać te informacje komentarzem "brak podstawy prawnej żądania", a następnie polemika z Sądem prowadzona w nawiązaniu do wezwania referendarza sądowego do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację materialną skarżącego, świadczą dobitnie o celowym uchylaniu się skarżącego od podania informacji niezbędnych do dokonania oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie wykazał on zatem, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł i ewentualnych dalszych opłat w postaci opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej, może spowodować uszczerbek koniecznego utrzymania dla jego osoby. Argumentacja zawarta w sprzeciwie nie miała wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia. Dane odnoszące się do stanu majątkowego jego żony, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego nie mogą mieć wpływu na ocenę jego sytuacji materialnej, zaś wbrew stanowisku skarżącego wezwanie wystosowane do niego przez referendarza było jasne i klarowne, a zastosowanie się do jego treści umożliwiało skarżącemu należyte uargumentowanie i udokumentowanie zgłoszonego żądania o przyznanie prawa pomocy. Skoro zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć z koniecznością podania wyczerpujących informacji o swojej sytuacji majątkowej. Zaniechanie w tym zakresie nie może być interpretowane na jego korzyść i uzasadniać przyznania wnioskowanego prawa pomocy tym bardziej, że mając na względzie uzasadnienie postanowienia referendarza sądowego i wskazane tam przyczyny nieuwzględnienia jego wniosku miał możliwość uzupełnienia brakujących danych w sprzeciwie, czego jednak nie uczynił. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.