II SA/Rz 189/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [... listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym - postanawia - odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 189/18 w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. M. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że skarżący we wniosku nie podał całej wielkości dochodu żony (wskazał bowiem kwotę 1700 zł, a następnie kwotę 2157 zł). Podał także innej wielkości wydatek na przedszkole (tzn. 400 zł, a później 350 zł). Referendarz zwrócił również uwagę, że wszyscy dorośli członkowie rodziny strony uzyskują dochody, a dodatkowo na budżet rodziny składa się jeszcze świadczenie wychowawcze (500 zł). Podkreślił fakt ponoszenia przez skarżącego wydatków nie mających znamion koniecznych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". (tzn. na telefon – 100 zł, na utrzymanie samochodu – 600 zł, rata kredytu zaciągniętego na zakup nieruchomości rolnej – 1037 zł). M. P. złożył sprzeciw od powyższego orzeczenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2018 r. tut. Sąd oddalił ten wniosek. Skarżący został następnie wezwany do uiszczenia kwoty 400 zł tytułem wpisu od skargi. W odpowiedzi złożył on ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie samego tylko zwolnienia od kosztów sądowych. Podał w nim, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, dwójką małoletnich dzieci (5 i 7 lat) oraz teściową. Majątek rodziny to dom należący do teściowej, działka rolna o pow. 12 ar, działka o pow. 0,5 ha ze starą kotłownią oraz samochód osobowy (jedenastoletni) i samochód dostawczy (13 lat). Dochody członków rodziny są zaś następujące: z działalności gospodarczej skarżącego – 1346 zł, wynagrodzenie za pracę żony strony – 2300 zł, emerytura teściowej – 1550 zł oraz świadczenie wychowawcze – 500 zł. Skarżący zwrócił uwagę na zaciągnięty kredyt inwestycyjny na zakup kotłowni (1440), kredyt konsumpcyjny (1030 zł) i debet (10 000 zł). Podał, że opłaty za media wynoszą ok. 940 zł, natomiast za przedszkole i lekarstwa 500 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Jak już wyżej zaznaczono, M. P. ubiegał się już w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r. odmówiono zwolnienia go od kosztów sądowych, jak też przyznania adwokata. Obecnie wniosek strony obejmuje jedynie zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem z uwagi na częściowo taki sam zakres żądania zaistniała podstawa do orzekania w trybie art. 165 P.p.s.a. Przepis ten pozwala na uchylenie bądź zmianę postanowienia niekończącego postępowania w sprawie, chociażby było ono zaskarżone, a nawet prawomocne. Przesłankę powyższego stanowi "zmiana okoliczności sprawy". Aby zatem dokonać modyfikacji określonego rozstrzygnięcia sądowego musi dojść do zmiany okoliczności, które wcześniej przesądziły o tego rodzaju rozstrzygnięciu. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku prawa pomocy chodzi o zmianę w zakresie sytuacji rodzinnej, majątkowej czy w odniesieniu do dochodów strony. Oczywistym jest także, iż tak jak w przypadku pierwotnego wniosku o prawo pomocy, tak w razie zgłaszania kolejnego żądania, to strona obowiązana jest udowodnić, że zmiana, o której mowa w powołanym art. 165 P.p.s.a. zaszła, a zatem istnieje podstawa do wydania orzeczenia o innej niż dotychczas treści. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który dotyczy częściowego prawa pomocy (a więc tak jak w niniejszej sprawie zwolnienia od kosztów sądowych), to wnioskodawca winien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawiona ponownie przez M. P. jego sytuacja rodzinno-materialna uległa pewnej zmianie, a mianowicie w zakresie wysokości dochodów żony wymienionego, które poprzednio zadeklarowane zostały ostatecznie w wysokości 2157 zł, a obecnie w kwocie 2300 zł. Poza tym, skarżący przedstawił takie same jak w poprzednim wniosku wydatki tj. na kredyt inwestycyjny, kredyt konsumpcyjny, media. Wynika z nich, że w dalszym ciągu spłaca raty kredytu konsumpcyjnego zaciągniętego – według jego oświadczenia – na zakup nieruchomości rolnej. Jak już wcześniej zwracano uwagę skarżącemu, tego typu prywatne zobowiązania stron i konieczność ich spłaty nie mogą skutkować przenoszeniem ciężaru kosztów postepowania sądowego ze strony na całe społeczeństwo. Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, że ilość środków podlegających rozdysponowaniu w ramach instytucji prawa pomocy jest ograniczona. Powoduje to, że strona podejmując określone decyzje w zakresie dysponowania swoimi dochodami musi się liczyć z określonymi konsekwencjami, a zatem ubiegając się o prawo pomocy winna mieć świadomość tego, iż nie ma ono służyć ochronie jej zasobów majątkowych. Skarżący w aktualnym wniosku zwrócił również uwagę na częste choroby dzieci, wymagające leczenia, jednak wydatek z tym związany (w kwocie 150 zł) nie jest duży w porównaniu do łącznych dochodów rodziny. Skarżący nie podniósł poza tym żadnych nowych okoliczności, które wskazywałyby na potrzebę zmiany dotychczasowego postanowienia w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Tymczasem, na co już zwrócono wyżej uwagę, to na stronie postępowania ubiegającej się o wsparcie ze środków publicznych spoczywa obowiązek wykazania zasadności swojego żądania, co winna uczynić poprzez podanie określonych informacji i przedłożenie stosownych dokumentów je potwierdzających. Mając zatem powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.