II SA/Rz 19/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2016 r. sprawy ze skargi J. W. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej o charakterze socjalnym -skargę oddala- Przedmiotem skargi małoletniej J.W. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego S.C. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej "Kolegium" z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 15 września 2015 r. S.C. działając imieniem małoletniej J.W. zwróciła się do Wójta Gminy I. o przyznanie stypendium szkolnego dla córki J.W., uczennicy kl. I A Gimnazjum w I. Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Wójt Gminy I. odmówił przyznania wnioskowanej pomocy materialnej o charakterze socjalnym z uwagi na to, że wysokość dochodu rodziny ucznia w przeliczeniu na członka rodziny wyniosła 558, 63 zł przekraczając tym samym kryterium dochodowe uprawniające do jej przyznania wynoszące 514 zł. W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji S.C. wskazała, że decyzja organu I instancji jest dla niej krzywdząca. Wskazała, że jest matką samotnie wychowującą 2 małoletnie córki J. i P.W., pozostaje na stałym leczeniu specjalistycznym, zaś dochody z renty i alimentów przeznacza na żywienie, ubrania i inne potrzeby dnia codziennego. Opisaną na wstępie decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej "k.p.a.") w związku z art. 90b, art. 90c ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 90d ust. 1, ust. 2, ust. 7, art. 90 n ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej "u.s.o.") oraz art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 163, dalej "u.p.s."). Organ odwoławczy podzielił ustalenia i ich ocenę dokonaną przez organ I instancji, w konsekwencji uznając prawidłowość podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia. Wyjaśnił, że podstawą prawną przyznania stypendium szkolnego jest art. 90d ust. 1 u.s.o., wedle którego stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne, po myśli art. 90d ust. 7 u.s.o., nie może przekraczać kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. wynoszącej 514 zł, określonej w § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1058). W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, iż rodzina wnioskodawczyni składa się z 3 osób (S.C. i jej małoletnie córki J. i P.W.), a na dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w sierpniu 2015 r. złożyły się renta S.C. z KRUS w wysokości 763,90 zł, zasiłek rodzinny w kwocie 212 zł i świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 700 zł. Dochód ten wyniósł 1675,90 zł, co oznacza, że dochód przypadający na osobę w rodzinie wyniósł zatem 558,63 zł i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy materialnej o charakterze socjalnym w postaci stypendium szkolnego. W skardze na opisaną na wstępie decyzję S.C. działając imieniem małoletniej J.W. wniosła o jej uchylenie i określiła ją jako krzywdzącą i niesprawiedliwą. Podała, że jest samotną matką wychowującą dwoje małoletnich dzieci. Dochód, który uwzględniono przy obliczaniu dochodu rodziny czyli "rentę świadczenie rehabilitacyjne" skarżąca przeznacza na pokrycie kosztów swojego specjalistycznego leczenia, zaś alimenty i świadczenia rodzinne na zakup żywności, ubrań i inne potrzeby dnia codziennego dla jej dzieci. Dodatkowe wydatki generuje leczenie specjalistyczne J.W. będące następstwem jej pobicia w szkole. Mając powyższe na uwadze wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej skargi. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna i dlatego została przez WSA oddalona. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji administracyjnych WSA stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO o odmowie przyznania pomocy materialnej na rzecz J.W. w postaci stypendium szkolnego. Podstawy materialnoprawne tego rozstrzygnięcia zostały przez ustawodawcę wyrażone w przepisach ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.; zwana dalej u.s.o.). Przypomnieć wypada, iż w myśl art. 90d ust. 1 u.s.o. stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Oprócz opisanych w art. 90d ust. 1 u.s.o. warunków uzyskania świadczenia, organ winien ustalić czy wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe, o jakim mowa w art. 90d ust. 7 u.s.o. Powołany przepis odsyła wyraźnie do regulacji ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm.; zwana dalej u.p.s.). Otóż miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., tj. kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Miesięczna wysokość dochodu, wnioskodawcy jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 u.p.s., z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3. Innymi słowy, ustawodawca zadecydował, że wnioskodawca staje się uprawniony do uzyskania świadczenia o ile, jego sytuacja odpowiada treści art. 90d ust. 1 u.s.o., a oprócz tego jego dochody nie przekraczają granicy dochodów ustalonej dla osoby żyjącej w rodzinie. Organ działając na podstawie przytoczonych przepisów nie korzysta z tzw. władzy dyskrecjonalnej. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosiło kwotę 514 zł na osobę w rodzinie, a to oznaczało, że świadczenie o jakim mowa w art. 90d ust. 1 u.s.o. przysługuje jeżeli dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy nie przekroczył wysokości 514 zł (przed weryfikacją kryterium to wynosiło – 456 zł). Innymi słowy, przekroczenie tego limitu nie pozwala wnioskodawcy na skorzystanie ze świadczeń określonych w art. 90d ust. 1 u.s.o. Poza tym, trafnie wskazuje WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. II SA/Sz 349/12 (publ. CBOSA), że organy stosując przepisy o przyznawaniu świadczeń w postaci stypendium szkolnego nie są uprawnione do jej rozstrzygnięcia na zasadzie uznania administracyjnego, skoro przepisy normujące materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia uznania tego nie dopuszczają. Przepisy normujące zasady i tryb przyznawania świadczenia w postaci stypendium szkolnego mają charakter bezwzględnie wiążący dla organu orzekającego w sprawie, a zatem nie ma on możliwości orzekania w oparciu o uznanie administracyjne, niewypełnienie jednej z ustawowych przesłanek, a w szczególności przekroczenie kryterium dochodowego określonego w przepisach obliguje do wydania decyzji odmawiającej przyznania tego rodzaju świadczenia (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 22 października 2008 r., IV SA/Wr 144/08, CBOSA). Sąd po zapoznaniu się z zebranymi w toku postępowania administracyjnego dowodami doszedł do przekonania, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia była w pełni zasadna z uwagi na niespełnienie warunku związanego z kryterium dochodowym. Rodzinę wnioskodawczyni stanową trzy osoby. Łączny dochód rodziny za miesiąc sierpień 2015 r. wyniósł kwotę 1675,90 zł. Wobec tego średni dochód na jedną osobę w rodzinie wnioskodawczyni w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 558,63 zł, co oznacza, że był wyższy niż określone w przepisach kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania żądanego świadczenia. Organ nie naruszyły przepisów u.p.s., bowiem uwzględniły przy obliczaniu dochodów rodziny wyłącznie dochody nie podlegające wyłączeniu a pochodzące z zasiłku rodzinnego, funduszu alimentacyjnego oraz renty z KRUS. Katalog źródeł dochodów podlegających wyłączeniu określa art. 8 ust. 4 u.p.s., który nie obejmuje żadnego z uwzględnionych przez organy dochodów. Za prawidłowe należało uznać pominięcie przez organy świadczeń określonych w art. 8 ust. 4 pkt 7 u.p.s. w postaci świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195). Podawane przez skarżącą argumenty polegające na podkreśleniu znacznych kosztów życia trzyosobowej rodziny, w tych okolicznościach nie mogły zaważyć o nielegalności decyzji organów. Rozstrzygnięcia te choć w odczuciu skarżącej są niesprawiedliwe, to z całą pewnością są zgodne z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Wydanie decyzji odpowiadającej zapatrywaniu skarżącej oznaczałoby naruszenie przez organy tych unormowań, a w rezultacie naraziłoby stan finansów publicznych na straty, których skutki musiałyby odczuć osoby wymagające pomocy i spełniające warunki uzyskania świadczenia. Reasumując, decyzje wydane w niniejszej sprawie nie naruszają zarówno przepisów prawa procesowego jak i materialnego. Sąd nie dopatrzył się w toku rozpoznawania skargi jakichkolwiek naruszeń prawa, które mogłyby skutkować uwzględnieniem wniesionej skargi. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 151 p.p.s.a.