II SA/Rz 1913/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Joanna Zdrzałka Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Rz 222/22 przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. wymierzyć Wójtowi Gminy [...] grzywnę w kwocie 500 zł /słownie: pięćset złotych/; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego J. M. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J.M. (dalej: "skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na niewykonanie przez Wójta Gminy [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. II SAB/Rz 222/22. Jednocześnie skarżący zawnioskował o wymierzenie organowi grzywny za brak realizacji wniosku przez ponad 4 miesiące od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku oraz ponad miesiąc od wezwania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że wskazanym wyżej wyrokiem Wójt Gminy [...] został zobowiązany do załatwienia jego wniosku z 24 września 2022 r. Ze względu na brak działań ze strony Wójta 9 lipca 2023 r. skarżący wysłał przez ePUAP wezwanie do realizacji wyroku. Do dnia sporządzenia skargi Wójt nie wykonał wyroku, ani nie zareagował w jakikolwiek sposób. Wobec powyższego skarżący zwrócił się o wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie mniejszej niż 5% maksymalnego wymiaru. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że wnioskodawcy dwukrotnie udzielono odpowiedzi na wniosek z 24 września 2022 r. i przesłano informację publiczną w oczekiwanym zakresie. Pierwszy raz odpowiedzi udzielono 10 października 2022 r. (korespondencję doręczono 19 października 2022 r.). Ponownie wysłano wnioskodawcy odpowiedź na wniosek w formie elektronicznej dnia 18 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm.): § 1. W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. § 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. § 3. Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. § 4. Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. § 5. Odszkodowanie, o którym mowa w § 4, przysługuje od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego. § 6. Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. § 7. Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Zatem warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy (art. 154 § 1 p.p.s.a.), który to wymóg został przez stronę dopełniony w dniu 9 lipca 2023 r. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., II SA 2015/00). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594). W wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (por. Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z 12.05.1998 r., sygn. IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57). Ustalając fakt przekroczenia terminu, sąd powinien mieć na uwadze, że zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (cyt za: B. Dauter, komentarz do art. 154 teza 7 i 8 [w:] Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II; podobnie w licznych orzeczeniach; por. m.in. uzasadnienia do: wyroku NSA z dnia 26 lutego 2008 roku, sygn. I OSK 1529/07, postanowienia NSA z dnia 23 września 2010 roku, sygn. I OSK 1485/10, wyroku WSA w Krakowie z dnia 21 marca 2014 roku, sygn. II SA/Kr 221/14, wyroku NSA z dnia 12 marca 2015 roku, sygn. I OSK 1807/14, postanowienia NSA z dnia 13 maja 2016 roku, sygn. I OSK 2706/15) Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy, należy wskazać, że odpis prawomocnego wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Rz 222/22 wraz z aktami sprawy administracyjnej, został przekazany do Wójta Gminy [...] 4 kwietnia 2023 r. Zobowiązano Wójta Gminy [...] do rozpoznania wniosku J.M. z dnia 24 września 2022 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z prawomocnym wyrokiem; stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasądzono od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego J.M. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powyższe oznacza, że końcowy termin załatwienia sprawy miał miejsce w dniu 18 kwietnia 2023 r. Tymczasem zrealizowanie obowiązku wynikającego z wyroku miało miejsce po wniesieniu skargi w dniu 18 sierpnia 2023 r. W tym kontekście warto wskazać, że "niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi" (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 746/22). A zatem udzielenia informacji po wniesieniu skargi nie zmienia konstatacji, że rację miał skarżący zarzucając organowi niewykonanie wyroku Sądu, a jego skarga zasługuje na uwzględnienie. W tym miejscu należy podkreślić, że w razie uwzględnienia skargi na niewykonanie wyroku, nałożenie takiej grzywny na organ jest obligatoryjne. W orzecznictwie przyjmuje się, że o ile uwzględnienie skargi opartej na art. 154 § 1 p.p.s.a. obliguje Sąd do wymierzenia grzywny, o tyle przy ustalaniu jej wysokości winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, okres jaki upłynął od wniesienia skargi, fakt, czy po jej wniesieniu, a przed rozpoznaniem sprawy, organ wykonał wyrok (zob. postanowienie NSA z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I OZ 675/10; wyrok NSA z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/10, postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 719/11). Biorąc zatem pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 500 zł będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku. Sąd przy wymiarze grzywny miał na uwadze fakt, że przyczyną opóźnienia w wykonaniu wyroku było błędne przekonanie organu, że skoro żądanej informacji w formie pisemnej udzielił, to sprawa jest załatwiona. W związku z tym Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji na podstawie art. 154 § 1 i 6 P.p.s.a. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań, czy zaniechań, organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Chodzi tutaj o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, takim jak oczywiście lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, duże natężenie braku woli organu w załatwieniu wniosku, działanie organu wbrew określonym standardom, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki (por. uzasadnienia: do wyroku NSA z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. I OSK 3918/18, do wyroku WSA w Krakowie z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. II SAB/Kr 242/21). O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12). Dla uznania rażącego naruszenia prawa przekroczenie terminu załatwienia sprawy musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. III OSK 4394/21, do wyroku WSA w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. II SAB/Ol 182/21). W związku z tym w punkcie II wyroku Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że choć ostatecznie po wniesieniu skargi organ wykonał prawomocny wyrok, to w okolicznościach sprawy jego zachowanie nie wynikało z lekceważenia czy złej woli w stosunku do skarżącego. Przyczyną takiego stanowiska organu było błędne poświadczenie o uprzednim wykonaniu wyroku (art. 154 § 2 P.p.s.a.). O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.