II SA/Rz 192/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa/spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk NSA Maria Piórkowska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 17 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi G. B. i T. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych czynności w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w części dotyczącej zobowiązania skarżących do odtworzenia w terminie do 30 czerwca 2011 r. tynku oraz gzymsu na elewacji budynku zlokalizowanego na działce nr 616/63 obr. [...] położonej przy ul. K. w R.; II. w pozostałym zakresie skargę oddala; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części określonej w pkt 1 wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; IV. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego G. B. kwotę 250 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. do wyroku z dnia 17 czerwca 2011 r. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu odwołań G. B. i T. F. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] wydaną w przedmiocie nakazu wykonania określonych czynności w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W podstawie prawnej decyzji organ I instancji powołał art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej kpa oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 81 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623) zwanej dalej ustawą. Wskazaną wyżej decyzją organ I instancji nakazał skarżącym: I. W terminie do 31 grudnia 2010 r. wykonać w budynku zlokalizowanym na działce nr 615/63 obr. 207 położonej przy ul. [...] w R. następujące czynności w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości: 1. Wygrodzić teren od strony południowej oficyny budynku położonego w R. przy ul. [...] w taki sposób, aby uniemożliwić osobom postronnym dostęp na działkę przy ścianie południowej oficyny w pasie szerokości 2, 0 m, 2. Na wykonanym ogrodzeniu terenu, uniemożliwiającym osobom postronnym dostęp na działkę przy ścianie południowej oficyny budynku przy ul. [...] w R. umieścić tablicę informacyjną o zakazie wstępu na wygrodzony teren, 3. Zbić odspojone tynki na elewacji kamienicy i oficyny w miejscach gdzie utraciły one przyczepność do ścian, 4. Usunąć uszkodzone fragmenty gzymsu zagrażające odpadnięciem, 5. Usunąć szkło z rozbitych szyb okiennych, 6. Zabezpieczyć otwory okienne pozbawione szyb, poprzez wprawienie szyb lub wykopanie pełnego deskowania. II. W terminie do 30 czerwca 2011 r. odtworzyć tynk oraz gzyms na elewacji budynku zlokalizowanego na działce nr 615/63 obr. 207 położonej przy ul. [...] w R. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ naprowadził, że kontrola przeprowadzona w budynku przy ulicy [...] wykazała, że budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym i może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia, co uzasadnia zastosowanie art. 66 ust. 1 ustawy. Organ w argumentacji swojego stanowiska naprowadził, że osoby postronne mają dostęp do budynku od strony podwórka, a wykonanie obowiązku określonego w decyzji ma na celu usunięcie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia, jakie z pewnością stwarzają odspojone tynki elewacji, zniszczony gzyms czy też stłuczone szyby. Dodatkowo organ podkreślił, że współwłaściciele budynku nie okazali podczas czynności kontrolnych, ani do dnia wydania decyzji wymaganych dla budynku protokołów kontroli okresowych, nie można wiec wydać decyzji nakazującej usunięcie wszystkich nieprawidłowości odnośnie stanu technicznego budynku. Odwołanie od powyżej decyzji złożyli G. B. oraz T. F. G. B. wskazał, że organ I instancji wydając decyzję nie wyjaśnił w żadnym stopniu, o jakie zagrożenia chodzi i jakie jest prawdopodobieństwo ich wystąpienia oraz że część ustaleń dokonanych przez organ (np. stan zespolenia gzymsów ze ścianami budynku) winna być dokonana w ramach ekspertyzy wydanej przez podmiot legitymujący się odpowiednimi uprawnieniami. Takie działania organu naruszają przepisy art. 7, 77, 11, 84 kpa. Dodatkowo podniósł, że organ mimo ustalenia "nieodpowiedniego stanu technicznego" nie wskazał jakie przepisy prawa miałyby być naruszone przez rzeczywisty stan techniczny budynku. Wyjaśnił, że jest współwłaścicielem budynku w % części oraz że zarząd nad nieruchomością przejął T. F., który jest współwłaścicielem w % częściach budynku. T. F. w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniósł, że organ nie wziął pod uwagę istotnych faktów mających znaczenie przedmiotowej sprawie, tzn. toczącego się postępowania sądowego o zniesienie współwłasności nieruchomości. Obecnie nie ma zgody wszystkich współwłaścicieli na wykonywanie jakichkolwiek prac budowlanych, a tym samym nie ma możliwości wykonania decyzji organu I instancji. Podkreślił, że budynek nie jest aż w tak złym stanie technicznym, że zagraża on życiu ludzi. Nie zgodził się, że istnieje konieczność wykonania nałożonych przez organ obowiązków. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołań organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołał się na art. 61 ustawy wskazując, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany użytkować obiekt budowlany w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać go w należytym stanie technicznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. W celu zapewnienia utrzymywania obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym ustawodawca przewidział system kontroli stanu technicznego obiektów budowlanych, a obowiązkiem ich przeprowadzenia obciążył właściciela i zarządcę obiektu. W razie stwierdzenia nieprawidłowości organ w drodze decyzji nakazuje ich usunięcie, określając termin wykonania obowiązku. W przedmiotowej sprawie, jak wynika to z uzasadnienia decyzji organu II instancji organ I instancji jednoznacznie wykazał, że ujawnione usterki obiektu powodują zagrożenie dla otoczenia. Podczas kontroli w dniu [...] października 2010 r. stwierdzono odspojenia tynku, widoczne na elewacji południowej, środkowej, "wysokiej" części budynku, stwarzają zagrożenie odpadnięciem i upadkiem na przyległy chodnik. Na elewacji północnej w/w części "wysokiej", widocznej od strony podwórka, odspojone fragmenty tynku również stwarzają zagrożenie upadkiem na przyległy teren. Stwierdzono również, że na elewacji południowej oficyny odspojone fragmenty gzymsu stwarzają zagrożenie odpadnięciem na teren dostępny dla mieszkańców. Ustalono, że część szyb okiennych na elewacji od strony podwórka jest stłuczona i zagraża wypadnięciem. Ponadto stwierdzono, że na kominach widoczne są zarysowania, a tynk kominów i czapki kominowe są zniszczone. Na płytach balkonów zauważono ubytki tynku, skorodowane odsłonięte stalowe belki balkonów. Na ścianie południowej oficyny wskazano na ubytki cegieł i częściowe ich zbutwienie. Ponadto stwierdzono nieszczelności rynny oficyny od strony południowej oraz niestabilną balustradę schodów zewnętrznych prowadzących do nieżytkowanego obecnie lokalu w oficynie. Wykazane uchybienia w pełni uzasadniają ingerencję organu nadzoru budowlanego. Nieodpowiedni stan techniczny budynku zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, a także bezpieczeństwu mienia i nie może trwać aż do zakończenia postępowania przed sądem cywilnym. Organ nie jest władny do ingerowania w sposób załatwienia sprawy o zniesienie współwłasności, z uwagi natomiast na fakt, że pomieszczenia w większości są użytkowane zobowiązani do zapewnienia bezpiecznego użytkowania są obecni współwłaściciele budynku. Nie ma znaczenia okoliczność, że część pomieszczeń nie jest użytkowana i nie mają do nich dostępu osoby trzecie, obowiązek dotyczy bowiem elementów zewnętrznych budynku, których stan stwarza zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi przebywających w pobliżu budynku. Dodatkowo organ pokreślił, że nakaz objęty sentencją dotyczy tego zakresu, który mógł być stwierdzony podczas oględzin, a pracownicy organu nadzoru budowlanego posiadają uprawnienia do oceny zjawisk technicznych na podstawie oględzin oraz decydowania o tym kiedy niezbędne jest sporządzenia ekspertyzy technicznej. W skardze na powyższą decyzję G. B. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ja decyzji organu I instancji zarzucając jej naruszenie : art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy przez błędną interpretację i zastosowanie, art. 84 kpa poprzez nie powołanie biegłego podczas, gdy wydanie decyzji mogło nastąpić wyłącznie w oparciu o posiadane przez niego wiadomości specjalne, art. 7 i 77 i 80 kpa poprzez wydanie decyzji ostatecznej bez wyjaśnienia stanu technicznego, w szczególności braku ustalenia jakie przepisy prawa, w tym przepisy techniczno - budowlane zostały w przedmiotowym przypadku naruszone, art. 11 kpa poprzez nie wyjaśnienie skarżącemu zasadności nałożenia na niego obowiązków, art. 8 kpa przez brak działań, które budowałyby zaufanie do organów administracji. T. F. w skardze na decyzję organu II instancji zarzucił brak ustosunkowania się do jego zarzutów odnośnie naruszenia przepisów art. 7, 8, 10, 11 oraz 108 kpa oraz nadużycie przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy, a także brak rzetelnego rozpoznania sprawy przez organ II instancji i sprawdzenia stanu technicznego nieruchomości. Wskazał, że organ II instancji nie dokonał oględzin nieruchomości celem potwierdzenia stanu faktycznego nieruchomości, a przy wydawaniu decyzji bazował na dokumentach, co jest niedopuszczalne, biorąc pod uwagę fakt, że stan techniczny jest odmienny od podawanego przez inspektora nadzoru. Zarzucił brak precyzyjnego określenia prac, jakie należy wykonać na nieruchomości. Dodatkowo nie zgodził z ocena stanu technicznego budynku dokonaną przez organy I i II instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując tak jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 powoływanej dalej jako p.p.s.a.), lub stwierdzenia nieważności w przypadku zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 KPA (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje więc podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Sąd uznał, że w części narusza ona przepisy prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że rzeczywiście budynek mieszkalny położony w R. przy ul. [...] może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi i jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Ustalenia organów w tej materii znajdują potwierdzenie w protokole czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...].10.2010 r. Z protokołu tego w sposób jednoznaczny wynika, że na elewacji południowej, środkowej "wysokiej" części budynku są widoczne odspojenia tynku co stwarza zagrożenie odpadnięciem i upadkiem na przyległy chodnik. Na elewacji północnej w części "wysokiej" widocznej od strony podwórka znajdują się również odspojone fragmenty tynku, które stwarzają zagrożenie upadkiem na przyległy teren. Na elewacji południowej oficyny znajdują się odspojone fragmenty gzymsu, stwarzające zagrożenie odpadnięciem na teren dostępny dla mieszkańców. Część szyb okiennych na elewacji od strony podwórka jest stłuczona i zagraża wypadnięciem. Stwierdzono również, że na kominach widoczne są zarysowania, a tynk kominów i czapki kominowe są zniszczone. Na płytach balkonów zauważono ubytki tynku, skorodowane odsłonięte stalowe belki balkonów. Na ścianie południowej oficyny wskazano na ubytki cegieł i częściowe ich zbutwienie. Ponadto stwierdzono nieszczelności rynny oficyny od strony południowej oraz niestabilną balustradę schodów zewnętrznych prowadzących do nieżytkowanego obecnie lokalu w oficynie. Wskazane wyżej ustalenia organów w sposób jednoznaczny wskazują na konieczność ich ingerencji w trybie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane w celu usunięcia możliwości zagrożenia dla życiu lub zdrowiu ludzi, zapewnienia bezpieczeństwu mienia i doprowadzenia obiektu do odpowiedniego stanu technicznego. W takiej sytuacji nakazanie współwłaścicielom budynku przy ul. [...] by w terminie do 31 grudnia 2010 r. wykonali czynności polegające na wygrodzeniu terenu od strony południowej oficyny budynku w taki sposób, aby uniemożliwić osobom postronnym dostęp na działkę przy ścianie południowej oficyny w pasie szerokości 2, 0 m, na umieszczeniu na wykonanym ogrodzeniu terenu, uniemożliwiającym osobom postronnym dostęp na działkę przy ścianie południowej oficyny tablicy informacyjnej o zakazie wstępu na wygrodzony teren, na zbiciu odspojonych tynków na elewacji kamienicy i oficyny w miejscach gdzie utraciły one przyczepność do ścian, na usunięciu uszkodzonych fragmentów gzymsu zagrażających odpadnięciem, na usunięciu szkła z rozbitych szyb okiennych i na zabezpieczeniu otworów okiennych pozbawionych szyb, poprzez wprawienie szyb lub wykonanie pełnego deskowania, jest w pełni uzasadnione. Poczynione ustalenia faktyczne i brzmienia powołanego przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy wskazują na zasadność decyzji organów w opisanej wyżej części, co czyni skargi G. B. i T. F. w tym zakresie nieuzasadnionymi. Decyzja organu w zakresie, w jakim nakazuje współwłaścicielom budynku w terminie do dnia 30 czerwca 2011 r. odtworzyć tynk oraz gzyms na elewacji budynku zlokalizowanego na działce nr 615/63 obr. 207 położonej przy ul . [...] w R. została wydana z naruszeniem powołanego przez organy przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane. Jak wskazano wyżej przepis ten uprawnia organy nadzoru budowlanego do nakazania, w drodze decyzji, usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Zauważyć należy, że wykonanie przez skarżących nałożonych na nich obowiązków określonych w punkcie I-szym decyzji organu I instancji spowoduje, że przedmiotowy obiekt budowlany nie będzie zagrażał życiu lub zdrowiu ludzi ani też bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, nie będzie też w nieodpowiednim stanie technicznym. Skucie odspojonych tynków i gzymsu, usunięcie szkła z rozbitych szyb okiennych i wprawienie szyb ewentualnie pełne ich odeskowanie spowoduje, że znikną wskazane wcześniej zagrożenia. Tym samym nie będzie zachodziła konieczność odtworzenia tynków oraz gzymsów na elewacji budynku. Można zastanawiać się, czy częściowy brak tynków i gzymsów na budynku nie będzie powodować swoim wyglądem oszpecenia otoczenia (art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy), jednak organy obu instancji takiej podstawy prawnej decyzji nie wskazują, jak również nie wynika ona z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwalają na stwierdzenie, że dla zapewnienia ochrony życiu lub zdrowiu ludzi, jak też dla zapewnienia bezpieczeństwu mienia niezbędnym jest odtworzenie tynków oraz gzymsu na elewacji przedmiotowego budynku. Powyższe okoliczności uzasadniają stanowisko Sądu, że w opisanym zakresie zaskarżona decyzja narusza prawo. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi podniesionych przez skarżących uznać należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Oczywistym jest, że odspojone części elewacji, czy gzymsu pod wpływem różnych czynników mogą odłączyć się od budynku i upadając stworzyć zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. To samo dotyczy elementów rozbitych szyb. W przedmiotowej sprawie nie było potrzeby powoływania jakiegokolwiek biegłego, bowiem organ nadzoru budowlanego dysponuje w analizowanym zakresie wiadomościami specjalistycznymi, które w połączeniu choćby z minimalnym doświadczeniem życiowym powodują oczywistą konkluzję, że odspojone fragmenty tynku, gzymsu czy szyby mogą stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Przedmiotowa decyzja została w sposób prawidłowy adresowana do współwłaścicieli przedmiotowego budynku. Charakter obowiązków nakładanych w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane, a w szczególności konieczność szybkiego zapewnienia bezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego powoduje, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest fakt, że pomiędzy współwłaścicielami budynku toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności budynku i że nie ma między nimi porozumienia, co do sposobu zarządzania obiektem. Stan faktyczny sprawy został w sposób wystarczający wyjaśniony przez protokół przeprowadzonej kontroli, a zarzuty co do odmiennego stanu technicznego budynku podniesione na etapie skargi bez potwierdzenia ich jakąkolwiek dokumentacją potwierdzającą stan techniczny budynku na dzień wydania decyzji przez organ II instancji nie mogą zostać uwzględnione. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w punkcie I wyroku. Na podstawie przepisu art. 151 powołanej ustawy orzekł Sąd jak w punkcie II wyroku. Punkt III zaskarżonego wyroku znajduje swoje oparcie w przepisie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzekł Sąd po myśli art. 206 p.p.s.a. przyjmując, że skarga została uwzględniona w połowie.