II SA/Rz 195/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. i A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. L. i A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [....] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - I. przyznać wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie zwolnienia od połowy kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie pozostałych kosztów sądowych. M. L. i A. L. wezwani zostali do solidarnego uiszczenia kwoty 500 zł tytułem wpisu od ich wspólnej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie warunków zabudowy. W odpowiedzi skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazali, że są wielodzietną, sześcioosobową rodziną. Wszystkie dzieci (19, 16, 13, 11 lat) uczęszczają do szkół poza miejscem zamieszkania. Jedno z dzieci ma stwierdzoną astmę oskrzelową i od urodzenia podlega rehabilitacji. Utrzymanie całej rodziny spoczywa na wnioskodawcy, który prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z niej dochód średnio 2083,33 zł. Skarżący podkreślili, że spłacają kredyt zaciągnięty na budowę domu. Wraz ze wzrostem dzieci wzrastają również wydatki. Rodzina mieszka w domu o pow. 126,30 m.kw. Posiada jeszcze dodatkowo drewniany dom o pow. 16,25 m.kw., który przeznaczony jest do rozbiórki, nieruchomość rolną o pow. 1,41 ha oraz samochód dostawczy z 2005 r. Tylko część posiadanego gospodarstwa rolnego jest uprawiana (30 ar) na potrzeby własne rodziny (zboże, jarzyny, owoce). Stałe wydatki to: 231,55 zł – rata kredytu, 60 zł – gaz, 180 zł – wywóz nieczystości, 190 zł – bilety dla dzieci do szkoły, 200 zł – energia elektryczna, 40 zł – woda, od 150 do 200 zł – środki czystości. Odpowiadając na wezwanie o przedstawienie dodatkowych informacji skarżący podali, że w październiku 2017 r zakupili węgiel za kwotę 1720 zł. Zaznaczyli, że podane we wniosku opłaty za gaz (60 zł), za wywóz nieczystości (180 zł) oraz bilety komunikacyjne dla dzieci (ok. 190 zł) dotyczą okresu jednego miesiąca. Podali, że wydatki na odzież i obuwie wahają się od kwoty 400 do kwoty 1000 zł. Jeśli w danym miesiącu odbywa się rehabilitacja syna, to skutkuje to wydatkami: 200 zł – dojazd, 100 zł – obuwie i strój sportowy, 100 zł – strój na basen, jeśli rehabilitacja ma być również na basenie, 10 do 15 zł – sól do inhalacji. Koszt lekarstw dla jednej z córek to 35 zł miesięcznie, obiadów dla dzieci – 184,80 zł, zaś potrzeby edukacyjne jak wycieczki, składki klasowe, stroje sportowe, plecaki, przybory to kwoty od 500 do 1000 zł. Koszt paliwa do samochodu z 2000 r. to 200 zł miesięcznie, zaś gdy w danym miesiącu odbywa się rehabilitacja syna, wówczas koszt ten zwiększa się o dodatkowe 200 zł. Strony przedłożyły także wyciągi ze swoich rachunków bankowych za okres 2017 r. oraz deklaracje dla podatku VAT za okres od stycznia 2017 r. do lutego 2018 r. z następującymi podstawami opodatkowania: 6 824 zł, 7 304 zł, 12 605 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Rozpoznając wniosek stron o zwolnienie od kosztów sądowych uznano, że adekwatnym do ich sytuacji materialnej jest zwolnienie od połowy kosztów sądowych. Powyższe jest wynikiem analizy informacji przedstawionych we wniosku oraz w odpowiedzi na wezwanie o dodatkowe dane i porównanie uzyskiwanych przez rodzinę dochodów (4349,33 zł) z wielkością kosztów sądowych i to zarówno w sprawie niniejszej, jak i równolegle zainicjowanej sprawie oznaczonej sygn. akt II SA/Rz 194/18. Koszty te aktualnie w obydwu tych sprawach wynoszą 1000 zł (wpisy od skarg). Są one wysokie jeśli weźmie się pod uwagę, że rodzina skarżących jest wieloosobowa - 6 osób, przy czym wszystkie z czworga dzieci są w wieku szkolnym, co generuje określone wydatki związane z ich potrzebami edukacyjnymi, zwłaszcza, że wszystkie muszą dojeżdżać do szkoły, a zatem konieczny jest zakup dla nich biletów (ok. 190 zł miesięcznie). Ponadto, należy jeszcze uwzględnić, że jedno z dzieci (M.) wymaga przyjmowania lekarstw, których miesięczny koszt to 35 zł, zaś syn stron jest poddawany rehabilitacji, która pociąga za sobą także określone wydatki. Wątpliwości rozpoznającego wniosek nie budzi, że wieloosobową rodzinę, zwłaszcza, gdy w jej skład wchodzą dzieci w wieku szkolnym, obciążają duże wydatki związane nie tylko z ich wyżywieniem, ale także ubraniem czy potrzebami szkolnymi. Uwzględniając wniosek tylko w częściowym zakresie miano jednak na uwadze fakt, że wydatki te nie zostały dostatecznie szczegółowo wskazane. Chodzi tutaj o te związane z rehabilitacją syna F. Nie wiadomo bowiem, jak często ma ona miejsce. Ponadto, strony nie nabywają za każdym razem stroju sportowego, w tym basenowego, a jest to przecież wydatek na jakiś dłuższy czas. Z kolei wydatki przeznaczane na wycieczki szkolne z pewnością nie stanowią wydatków koniecznych, które z mocy brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wyprzedzają obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej jaką są koszty sądowe. Ponadto, strony nie wykonały w całości nałożonego na nie obowiązku udzielenia odpowiedzi na kierowane do nich wezwanie. Mianowicie, przedłożyły częściowo stare wyciągi z rachunków bankowych tj. obejmujące 2017 r., podczas gdy wezwania dotyczyły okresu od 1 grudnia 2017 r. do daty wykonania wezwania, a to ostatnie miało miejsce 3 kwietnia 2018 r. Nie stosując się zaś całkowicie do kierowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wezwania strona musi liczyć się z negatywnymi dla niej konsekwencjami. Można bowiem przyjąć, że nie wykazała ona dostatecznie przewidzianych ustawą przesłanek prawa pomocy. Wedle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przesłanką taką w przypadku częściowego prawa pomocy tzn. zwolnienia tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienia adwokata (art. 245 § 2 P.p.s.a.) jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona wnioskująca o pomoc powinna udowodnić, że jest ona w jej wypadku rzeczywiście potrzebna. Zadaniem sądu (referendarza sądowego) jest zaś ocena, czy faktycznie strona wymaga wsparcia ze środków publicznych. M. L. oraz A. L. nie wykazali dostatecznie, że uzasadniona jest w ich wypadku pomoc w postaci zwolnienia od wszelkich kosztów sądowych w sprawie. Jak już bowiem wyżej podniesiono, strony nie wyjaśniły dostatecznie szczegółowo wydatków na rehabilitację ich syna. Nie przedłożyły także właściwych wyciągów z rachunków bankowych. Zaznaczenia wymaga również, iż zadeklarowane przez nie średnie miesięczne wydatki przekraczają wskazywany dochód rodziny o ok. 1500 zł, co sugeruje, że faktyczny dochód rodziny jest w istocie większy. Mając to wszystko na względzie orzeczono o zwolnieniu wnioskodawców od kosztów sądowych w połowie ich pełnej wysokości, natomiast oddalono żądanie co do pozostałych kosztów sądowych. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.