II SA/Rz 196/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia SO (del.) Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. II SA/Rz 196/14 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi A. P. wniesionej wspólnie z A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Skarżąca A. P. w terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zwróciła się do WSA o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 196/14 referendarz sądowy WSA odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w powyższym zakresie. Od tego postanowienia w dniu 24 marca 2012 r. A. P. nadała w urzędzie pocztowym sprzeciw skierowany do WSA zwracając się o ponowne rozpoznanie jej wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Wskazała, że złożyła skargę wspólnie z A. K. w imieniu mieszkańców ich dzielnicy. Zwróciła się z prośbą o zwolnienie jej z kosztów sądowych w niniejszej sprawie, podnosząc jednocześnie, że A. K. uiściła już wpis sądowy w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1, § 2 i 3 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana przez Sąd ponowna analiza złożonego wniosku nie uzasadnia jednak jego uwzględnienia, gdyż wskazane przez skarżącą informacje nie uzasadniają zwolnienia od kosztów sądowych nawet w zakresie częściowego prawa pomocy. Informacje podane przez skarżącą nie potwierdzają braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd ustalił, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z 20-letnią córką i rodzicami. Źródła dochodów (w ujęciu brutto) stanowi jej wynagrodzenie za pracę (7 tys. zł.) oraz emerytury rodziców (1232 i 2032 zł.). Wykazany majątek to mieszkanie o pow. 130 m² oraz dom wraz z 23-arową działką. Wnioskodawczyni wraz z członkami rodziny ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz stosunkowo wysokie dochody, które bez wątpienia zabezpieczają wszystkie ich bieżące wydatki (suma tych dochodów to łącznie ponad 10 tys. zł. brutto miesięcznie, co w niniejszym przypadku daje ok. 7,5 tys. zł. netto). W treści wniosku brak jest jakichkolwiek informacji uzasadniających by rodzina skarżącej cierpiała niedostatek, oraz że nie stać jej na jednorazowe poniesienie kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że obowiązek stron ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie wynika z art. 199 P.p.s.a. i dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, jeżeli poniesienie tych kosztów nie będzie wiązało się dla nich z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Istotą instytucji zwolnienia od kosztów sądowych jest stosowanie jej wobec osób pozostających w ubóstwie. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącej zarówno w całości, jak i w części, gdyż podane przez nią informacje nie uzasadniają zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie, w jakim sprzeciwiająca się tego oczekują. Biorąc pod uwagę łączne dochody skarżącej, jej rodziców i córki, należy stwierdzić, że rodzinie pozostaje na miesiąc kwota ok. 7,5 tys. zł. netto na bieżące utrzymanie (tj. na żywność, koszty i opłaty związane z utrzymaniem domu, czy też mieszkania). Nadto zwrócić należy uwagę, że fakt posiadania przez skarżącą domu z 23 arową działką, oraz mieszkania o pow. 130 m² - nie potwierdza wymaganego w tych okolicznościach procesowych ubóstwa osób wnioskujących o zwolnienie od kosztów sądowych, Powyższe ustalenia powodują, że obowiązek ten nie może zostać w stosunku do skarżącej wyłączony lub ograniczony, gdyż stałoby to w sprzeczności z ustawowymi zasadami przyznawania prawa pomocy. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że pomoc prawna ze środków publicznych może zostać przyznana w razie braku spełnienia wymaganych przesłanek. Osiągany przez skarżącą wraz z wszystkimi członkami rodziny dochód stanowi wystarczającą podstawę do opłacenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, oraz pozostałych kosztów sądowych, co może być wykonane bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla rodziny skarżącej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.