II SA/Rz 196/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 15 listopada 2024 r. nr SKO.4110.93.1586.2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżącego A. D. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: SKO, Kolegium lub Organ odwoławczy) z 15 listopada 2024 r. nr SKO.4110.93.1586.2024, wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Wydanie zaskarżonego postanowienia poprzedzało postępowanie o następującym przebiegu: Decyzją z 21 czerwca 2021 r. nr [...], Burmistrz [...] (dalej: Burmistrz lub Organ I instancji) zobowiązał A. D. (dalej: Skarżący) do zwrotu kosztów pobytu babki – Z. Ł. w Domu Pomocy Społecznej [...] w [...] w kwocie 7.801,96 zł. Wydanie tej decyzji poprzedzone zostało postępowaniem administracyjnym, zakończonym decyzją Burmistrza z 10 grudnia 2020r. nr [...] ustalającą Skarżącemu miesięczną odpłatność za pobyt babki w DPS za okresy: - od 10 maja 2019 do 31 maja 2019r. w wysokości 164,78 zł. - od 1 czerwca 2019r. do 31 stycznia 2020r. w wysokości 358,32 zł. - od 1 lutego 2020 do 31 marca 2020r. w wysokości 441,67 zł. - od 1 kwietnia 2020 do nadal w wysokości 431,92 zł. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że Skarżący nie brał udziału w części tego postępowania, a decyzja ustalająca wysokość płatności wysłana na adres Skarżącego, nie została przez niego odebrana. W związku z wszczęciem egzekucji administracyjnej Skarżący w piśmie z 6 marca 2024 r., domagając się umorzenia postępowania podkreślił, że nie otrzymał żadnego orzeczenia ustalającego zobowiązania względem gminy [...] i zażądał doręczenia mu stosownych dokumentów w sprawie. Zaznaczył też, że nie spełnia kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej i załączył zeznania podatkowe o wysokości osiąganych dochodów za lata 2019 – 2022. Pismem z 10 kwietnia 2024 r. Skarżący zwrócił się do Burmistrza z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 21 czerwca 2021 r. podając, że nie został poinformowany o toczącym się postępowaniu oraz o wydanej decyzji administracyjnej, przez co nie uczestniczył w prowadzonym postępowaniu oraz wyjaśniając szczegółowo, że w datach istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie osiągał dochodów w wysokości pozwalającej na nałożenie na niego zobowiązania do partycypowania w kosztach utrzymania babki w DPS. Organ I instancji, działając na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 124 § 1, art. 147, art. 148 oraz art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania Administracyjnego (Dz.U. 2024 r. poz. 572 ze zm. – dalej: K.p.a.) postanowieniem z 24 września 2024 r. o nr GOPS.567.7.2024, odmówił wznowienia ww. postępowania, stwierdzając że Skarżący nie wskazał żadnej z podstaw uzasadniających wznowienie. W ocenie organu Skarżący został skutecznie zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego i odebrał decyzję – o czym świadczą zwrotne potwierdzenia odbioru zawarte w dokumentacji sprawy. Organ powołał się na postanowienie SKO w Krośnie z 3 lipca 2024 r. stwierdzające uchybienie przez Skarżącego terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z 21 czerwca 2021 r. wskazując, że Skarżący nie odwołał się od decyzji z 21 czerwca 2021 r. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył Skarżący, wnosząc o jego uchylenie i wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza z 21 czerwca 2021 r., podkreślając, że podpis widniejący na potwierdzeniu odbioru decyzji z 23 czerwca 2021 r. nie jest podpisem Skarżącego. Stwierdził, że decyzja Burmistrza nie została mu nigdy doręczona, a zatem nie mógł brać udziału w postępowaniu bez swojej winy. Skarżący wskazał również, na zeznania podatkowe za lata 2019 - 2021, które to dokumenty stanowią dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi, który wydał decyzję. Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, Kolegium opisanym na wstępie postanowieniem z 15 listopada 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Organu I instancji stwierdzając, że wniosek Skarżącego o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu, ponieważ decyzja Burmistrza z dnia 21 czerwca 2021 r. została odebrana przez Skarżącego 23 czerwca 2021 r., a wniosek o wznowienie postępowania złożono dopiero 10 kwietnia 2024 r., czyli z uchybieniem ustawowemu terminowi. SKO podkreśliło, że na Skarżącym ciąży obowiązek wykazania, kiedy dokładnie dowiedział się o decyzji a Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które podważałyby wiarygodność potwierdzenia odbioru decyzji, na którym widnieje jego podpis. W konsekwencji, SKO utrzymało w mocy postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, wskazując na brak podstaw prawnych do podjęcia dalszych działań. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Burmistrza z 24 września 2024 r. Wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 6 K.p.a., art. 7, art. 75 § 1 i 2, art. 77 § 1 i 2, art. 78 § 1 K.p.c. oraz art. 80 K.p.a., poprzez zaniechanie zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego, odmowę uwzględniania wniosku dowodowego Skarżącego, dokonanie oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w sposób sprzeczny z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego, podczas gdy prawidłowe zgromadzenie oraz ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie powinna prowadzić do wydania postanowienia w przedmiocie uchylenia postanowienia; - art. 138 § 1 pkt 1 oraz 2 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy organ powinien wydać postanowienie o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania; - art. 149 § 3 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, podczas gdy Skarżący nie brał udziału w postępowaniu bez swojej winy, - art. 149 § 3 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, podczas gdy na jaw wyszły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 145 P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji bądź postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami proceduralnymi - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny, ocenia legalność decyzji administracyjnych i postanowień w szerokim zakresie, niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze oraz ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli w sprawie jest postanowienie SKO utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania w sprawie. Skarżący wnosząc wniosek o wznowienie postępowania, powołał się na przesłankę braku udziału w tym postępowaniu, co nastąpiło bez jego winy tj. na przesłankę wynikającą z art. 145 §1 pkt 4 K.p.a. Bez odwoływania się do szczegółowej podstawy prawnej uzasadnił swój wniosek również ujawnieniem się nowych faktów i dowodów nieznanych uprzednio organowi który wydawał decyzję w sprawie. Niezależnie od uznania podstaw do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie za nieistniejące, organ odwoławczy zauważył, że wniosek Skarżącego został złożony z uchybieniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 148 §1 i 2 K.p.a. Okoliczność ta, jako wywołująca najdalej idące skutki, wymaga rozpatrzenia w pierwszej kolejności. W ocenie organów obu instancji, Skarżący był prawidłowo informowany o kolejnych etapach prowadzonego postępowania, a decyzja kończąca postępowanie, którego wznowienia domaga się Skarżący, została mu doręczona w sposób prawidłowy 23 czerwca 2021 r. Odebranie zaś decyzji z 21 czerwca 2021 r. w dacie wynikającej ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach sprawy, powoduje że wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony przez Skarżącego po upływie jednomiesięcznego terminu wynikającego z art. 148 §1 i 2 K.p.a. Należy wskazać, że wznowienie postępowania, jako jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania, przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, obejmujący kontrolę już wcześniej wydanej decyzji ostatecznej, cechuje podwyższony poziom formalizmu, wyrażający się w konieczności spełnienia ściśle określonych przesłanek wznowienia, uregulowanych w art. 145-145b K.p.a. oraz konieczności podjęcia działań w sprawie w ściśle określonym terminie. Zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a. wniosek o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 148 § 2 K.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Istota problemu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do stwierdzenia w jakiej dacie Skarżący dowiedział się o wydaniu w stosunku do niego decyzji – przy czym Skarżący, w treści wniosku o wznowienie postępowania odnosi się wyłącznie do decyzji z 21 czerwca 2021r. a zatem badanie podstaw wznowienia donosić się będzie do daty, w jakiej Skarżący dowiedział się o wydaniu tej decyzji, ze szczególnym uwzględnieniem znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego poświadczenia jej odbioru. Po analizie akt administracyjnych sprawy, Sąd uznał że wniosek SKO o prawidłowości doręczenia spornej decyzji Skarżącemu w dacie wynikającej z pieczątki placówki pocztowej w [...], odciśniętej na zwrotnym poświadczeniu odbioru, tj. 23 czerwca 2021r. - jest przedwczesny. Sama treść zwrotki – wobec szczególnego czasu w jakim dokonywano doręczenia – nasuwa bowiem wątpliwości, co do tego, w jakim trybie dokonane zostało doręczenie i czy rzeczywiście przesyłkę tę można uznać za doręczoną do rąk własnych adresata, w taki sposób, że miał on możliwość zapoznania się z jej treścią. Na zwrotce, w miejscu przewidzianym na podpis adresata, widnieje imię i nazwisko Skarżącego, umieszczone w nawiasie, obok którego umieszczono dopisek: [...]. Na zwrotce widnienie też odręcznie wpisany ciąg cyfr: [...] mogący wskazywać na datę 23 czerwca 2021r. Skarżący w toku postępowania, konsekwentnie podnosił zarzut braku doręczenia przedmiotowej decyzji, twierdząc przede wszystkim, że podpis na zwrotce nie jest jego autentycznym podpisem oraz domagając się sporządzenia ekspertyzy grafologicznej, w celu wykazania, że to nie on podpisał dowód doręczenia decyzji. W ocenie Sądu, mimo iż zarzut ten jest częściowo słuszny, to jednak pozostaje bezskuteczny w okolicznościach przedmiotowej sprawy, gdyż problem w sprawie nie dotyczy tego, kto konkretnie złożył podpis na zwrotce, ale tego czy dokonane doręczenie – biorąc pod uwagę nadzwyczajne okoliczności, w jakich było dokonywane - można uznać za dokonane skutecznie w myśl gwarancji procesowych wynikających z K.p.a. Innymi słowy, chodzi o to, czy – nawet gdyby uznać że podpis na zwrotce nie jest osobistym podpisem Skarżącego – to dokonane doręczenie, biorąc pod uwagę że było dokonywanie w okolicznościach nadzwyczajnych, można uznać za skuteczne. Proste porównanie podpisów Skarżącego, złożonych w pismach procesowych ( k. 31 akt adm.), z podpisem umieszczonym na zwrotce ( k. 26 akt adm.), a także umieszczenie danych Skarżącego w nawiasie - co zgodnie z powszechnie obserwowaną praktyką doręczeń wskazuje na sui generis podpis w zastępstwie – może świadczyć o tym, że podpis na zwrotce nie jest podpisem własnym Skarżącego, ale podpisem doręczyciela bądź innej osoby, która złożyła ten podpis w zastępstwie Skarżącego. Nie wyklucza to jednak prawidłowości dokonania doręczenia do rąk własnych adresata, w sytuacji gdy doręczenie to nastąpiło w okresie stanu zagrożenia epidemicznego czy też stanu epidemii. Uznanie to, wymaga jednak szczegółowych ustaleń. Jak słusznie wskazał pełnomocnik Skarżącego, data dokonanego doręczenia wskazuje na okres stanu epidemii trwający w Polsce od 20 marca 2020r. do 16 maja 2022r. Zgodnie z art. 37 ust. 4a ustawy z 23 września 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 – dalej: p.p.), obowiązującym od 18 kwietnia 2020 r., w stanach nadzwyczajnych lub w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego, przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną może być doręczona do oddawczej skrzynki pocztowej, bez konieczności składania wniosku o zastosowanie takiej formy doręczenia. Nie dotyczy to przesyłek wysyłanych do ani wysyłanych przez: Sądy i Trybunały, prokuraturę i inne organy ścigania, komornika sądowego. Z art. 37 ust. 4a p.p. wynika więc jednoznacznie, że w okresie stanu epidemii operator pocztowy mógł dokonywać doręczeń przesyłek rejestrowanych bezpośrednio do skrzynki oddawczej adresata. Przepis nie wyklucza również możliwości zastosowania przez doręczyciela innego sposobu ograniczania kontaktu z adresatem, bez jednoczesnej rezygnacji z osobistego doręczenia mu przesyłki. Z akt sprawy nie wynika jednak, w jaki sposób dokonane zostało doręczenie, czy tożsamość odbiorcy przesyłki była zwyczajowo ustalana na podstawie np. dokumentu tożsamości, a także czy adnotacja na zwrotce odzwierciedla efekt tego sprawdzenia tożsamości. Analiza adnotacji zawartych na zwrotnym poświadczeniu odbioru prowadzi do wniosku, że doręczenie spornej decyzji mogło nastąpić - jak przyjął organ - do rąk własnych adresata, pomimo że Skarżący nie złożył własnoręcznego podpisu na zwrotce. Bez wyjaśnienia jednak przez doręczyciela znaczenia zapisów zawartych na zwrotce oraz obranego przez niego sposobu dokonywania doręczeń w okresie pandemii, wnioskowanie o osobistym odebraniu przesyłki przez Skarżącego, który neguje ten fakt jak również neguje autentyczność podpisu - jest przedwczesne. Z uwagi na fakt, że przyjęcie doręczenia za skuteczne jest główną przyczyną nieuwzględnienia wniosku Skarżącego o wznowienie zakończonego postępowania, z którego wynikają dla niego zobowiązania finansowe - ustalenie prawidłowości dokonanego doręczenia musi nastąpić ze szczególną starannością. Wobec tego, w ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy zwróci się do placówki Poczty Polskiej, odpowiedzialnej za dokonanie przedmiotowego doręczenia, o wyjaśnienie obranego przez doręczyciela w okresie pandemii sposobu dokonywania doręczeń przesyłek pochodzących od organów administracji publicznej, a także w przedmiocie znaczenia zapisów widniejących na zalegającym w aktach sprawy zwrotnym poświadczeniu odbioru, a następnie z punktu widzenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego oceni, czy dokonano skutecznego doręczenia i czy można je uznać za skuteczne zawiadomienie strony o treści wydanej w stosunku do niej decyzji. Wobec braku szczegółowych ustaleń w kwestii sposobu doręczenia spornej decyzji, uznanie wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania za wniesiony z uchybieniem terminu nastąpiło z naruszeniem art. 6, art. 7 i art. 77 K.p.a. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c orzekł jak w sentencji, uznając, że jest to wystarczające dla osiągnięcia celów przedmiotowego postępowania. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 §2 P.p.s.a. Zasądzone do zwrotu koszty postępowania sądowego obejmują wynagrodzenie pełnomocnika wynikające z §14 ust.1 pkt 1 lit c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023 poz. 1964).