II SA/Rz 198/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi R. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w części orzekającej o odmowie przyznania zwiększonej pomocy o kwotę 392 zł /słownie: trzysta dziewięćdziesiąt dwa złote/. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] października 2006 r. Nr [....] wydana w wyniku odwołania R. Sz. orzekająca: 1. o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie 500 zł 2. o odmowie zwiększenia pomocy o kwotę 392 zł W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 24 ust. 1 i 2, art. 41 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 2004 Nr 64, poz. 593 ze zm./ oraz przepis § 2, § 4 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programów pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy /Dz.U. Nr 155, poz. 1109/. W uzasadnieniu decyzji zostało wyjaśnione, że decyzją z dnia [...] października 2006 r. Wójt Gminy przyznał R. Sz. zasiłek celowy w kwocie 500 zł oraz odmówił zwiększenia pomocy o kwotę 392 zł w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. W uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnił, że szkody spowodowane suszą zostały oszacowane przez Komisję powołaną przez Wojewodę na podstawie przepisu § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunku działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji /Dz.U. Nr 16, poz. 82 ze zm./. Na podstawie protokołu szkody stwierdzono, że szkoda w użytkach zielonych nie została oszacowana co jest warunkiem do przyznania zwiększonej pomocy stosownie do wyżej cytowane rozporządzenia. Od w/w decyzji złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego R. Sz. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej zwiększenia pomocy o kwotę 392 zł i zarzucił organowi I instancji niewłaściwa interpretację przepisu § 5 ust. 2 rozporządzenia RM z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji problemu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i stawianych w nim zarzutów. W uzasadnieniu orzeczenia zostało wyjaśnione, że R. Sz. wykazał, że posiada gospodarstwo rolne o pow. 4,5633 ha /6,3159 ha przeliczeniowe/ i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników /Dz.U. z 1998 r. Nr 7 poz. 25 ze zm./. Z dokumentu zgłoszenia szkód powstałych w wyniku suszy w lipcu 2006 r. zostało wykazane, że nie oszacowane zostały szkody w użytkach zielonych. Organ przyjął, że trwałe użytki zielone /łąki, pastwiska/ są to grunty objęte pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych lub powstałych w wyniku działalności rolniczej nie włączono do płodozmianu przez okres co najmniej 5 lat lub dłużej. Skarżący przyznał, że uprawia trawę na gruntach ornych od 3 lat, tym samym nie spełnia warunków do przyznania zwiększonej pomocy o jakiej mowa w § 5 ust. 2 cyt. rozporządzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący R. Sz. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W argumentach skargi wyjaśnił, że w dniu 4 sierpnia 2006 r. dokonał zgłoszenia w Gminie szkód spowodowanych w gospodarstwie klęską suszy. Pośród zgłoszonych strat wykazał 60 % strat na pow. 0,38 ha uprawy tzw. trawy na gruntach ornych co zostało potwierdzone w protokole weryfikacji szkód. Wyjaśnił, że utrzymuje inwentarz żywy, tj. 1 krowę, 1 konia i zasiane trawy na gruntach ornych stanowią dla nich pożywienie. Klęska suszy jaka zaistniałą w 2006 roku w jego gospodarstwie rolnym doprowadziła do straty spowodowanej koniecznością zakupu pożywienia dla bydła. Organ orzekający w sprawie błędną przyjęły definicję użytków zielonych. Wg słownika języka polskiego określenie "użytki zielone" to tereny pokryte stale lub przez kilka lat trawami, ziołami, roślinami motylkowymi i użytkowane jako łąki i pastwiska. Rozporządzenie na które powołują się organy miało na celu złagodzenie skutków suszy rolnikom prowadzącym produkcję zwierzęcą na bazie pasz produkowanych we własnym gospodarstwie. Uprawiane użytki zielone w postaci traw na gruntach ornych służą właśnie utrzymaniu inwentarza żywego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W replice na zarzuty w złożonej skardze zostało wyjaśnione, że definicję użytków rolnych i zielonych organ przyjął z rozporządzenia definiującego to pojęcie tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. Nr 38, poz. 454 ze zm./. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Kontrola tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania R. Sz., jednorazowej pomocy zwiększonej o 392 zł z tytułu złagodzenia skutkowa suszy w 2006 roku. Warunki udzielenia pomocy rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2006 roku określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 200 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy /Dz.U. z 2006 r Nr 155 poz. 1109/ zwanej dalej rozporządzeniem wydane na podstawie delegacji ustawowej art.24 ust.2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./. Zgodnie z § 2 wskazanego rozporządzenia pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli; 1/ co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, 2/ w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane susza, oszacowane przez komisje powołana przez wojewodę na podstawie § 20 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 roku w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji /Dz.U. Nr 16, poz. 82 ze zm./ wynoszą 30 %. Zgodnie z § 5 ust. 2 cyt. rozporządzenia pomoc zwiększa się o 392 zł w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne, w którym utrzymuje się bydło, owce, kozy lub konie, jeżeli szkody w użytkach zielonych tego gospodarstwa spowodowane suszą wynoszą powyżej 30 %. Do ustalenia wysokości szkody w użytkach zielonych gospodarstwa rolnego przepis § 4 ust.2 stosuje się odpowiednio. W sprawie będącej przedmiotem kontroli organy orzekające w sprawie nie przyznały skarżącemu zwiększonej pomocy w kwocie 392 zł nie kwestionując faktu, że skarżący w 2006 roku uprawiał trawę na gruntach ornych o pow. 0.38 ha i szkoda spowodowana suszą oszacowana została na 60 %. Odmowę organ uzasadnił nie zaliczeniem tego areału gruntu do użytków zielonych przyjmując definicję użytków zielonych z rozporządzenia Ministra Rolnictwa Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. Nr 38 poz. 454 ze zm./. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie dokonały błędnej interpretacji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 200 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy w odniesieniu do strat jakie poniósł skarżący w użytkach zielonych. Zasiłek celowy przyznany w trybie wskazanego rozporządzenia ma charakter świadczenia pomocowego i z tego świadczenia winna skorzystać jak największa liczba rolników, w których gospodarstwach rolnych wystąpiły szkody. Sąd nie podziela stanowiska organu, że użytki zielone mogą znajdować się jedynie na gruntach rolnych sklasyfikowanych jako pastwiska i łąki. Przepisy rozporządzenia, które stanowi podstawę rozstrzygnięcia wskazuje na szkody w uprawach rolnych. Definicję uprawy rolnej określił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 stycznia 2005 r. sygn. akt II CK 361/04,OSNC 2006/1/9 w której to tezie stwierdził, że uprawa rolna to wszelkiego rodzaju uprawa prowadzona na gruncie rolnym stanowiąca efekt działalności ludzkiej i powiązana jest ściśle z funkcją produkcyjną gruntu. Analizując przepisy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy oraz przytoczoną tezę Sądu Najwyższego nie sposób podzielić stanowisko organu, że użytki zielone to te, które zostały sklasyfikowane jako pastwiska i łąki. W oparciu o definicję wskazanego rozporządzenia mogą one znajdować się również na gruntach ornych skoro tylko i wyłącznie rolnik decyduje na której działce i jaką uprawę będzie prowadzić. Odesłanie organu do przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków jest wadliwe. Materiał aktowy sprawy wskazuje, że skarżący posiada trawy na gruntach ornych o pow. 0.38 ha, szkoda spowodowana suszą została oszacowana na 60 % ,w gospodarstwie rolnym utrzymuje krowę i konia. W/w okoliczności wskazują, że spełnia warunki do przyznania pomocy o której mowa w § 5 ust.1 pkt 1 rozporządzenia. W ponownym postępowaniu organ ustali wysokość szkody powstałej w użytkach rolnych skarżącego w tym zakresie posłuży się protokołem Komisji powołanej przez Wojewodę z dnia 4.08.2006, której ustalenia dla organu są wiążące. Za takim postępowaniem przemawia treść § 4 ust. 2 rozporządzenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/ orzekł jak w sentencji wyroku.