II SA/Rz 198/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku G. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. G. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W skardze składający zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że z dniem 23 września 2014 r. oraz 3 września 2015 r. zakończył prowadzenie działalności gospodarczej pod różnymi firmami. Obecnie nie uzyskuje dochodu, od dnia 6 listopada 2015 r. zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Pozostaje na utrzymaniu matki – emerytki. Posiada zobowiązanie alimentacyjne wobec dwójki dzieci, w związku z którym prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne. Prowadzona działalność gospodarcza za 2013 i 2014 r. przyniosła stratę. Nie posiada i nie posiadał otwartych rachunków bankowych. W związku z prowadzoną działalnością wymierzone mu zostały kary pieniężne na łączną kwotę 600 000 zł, na poczet których zajmowane są należące do niego urządzenia. W dołączonym do skargi formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF) skarżący wskazał, że emerytura matki to 840,66 zł. Jako comiesięczne wydatki swoje i matki wskazał: 50 zł – abonament radiowo-telewizyjny, 40 – 50 zł – prąd, 100-200 zł – "bieżące naprawy konieczne", 167 zł – opał, 300 zł – rata kredytu zaciągniętego na konieczny remont domu (pokrycie dachu, wykonanie studni, doprowadzenie bieżącej wody do domu), 1000 zł – lekarstwa i leczenie matki, 1000 zł – zobowiązania alimentacyjne, 350 zł – koszt poruszania się publicznymi środkami lokomocji. Skarżący zaznaczył, że pokrył część kosztów remontu domu matki z oszczędności, jakie poczynił podczas pracy w Anglii. Podkreślił, że obecnie nie wie, jak będą się kształtowały wydatki jego i matki, bowiem utracił dochody. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: G. G. nie wykazał, by zasadne było w jego wypadku dokonanie odstępstwa od obowiązującej w postępowaniu sądowym zasady ponoszenia jego kosztów przez strony. Tę ostatnią wyraża art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." stanowiąc jednocześnie, że wyjątki przewidują przepisy szczególne. Chodzi tutaj mianowicie o regulacje dotyczące instytucji prawa pomocy, której częściowy wymiar przejawia się np. w zwolnieniu strony od kosztów sądowych, o czym stanowi art. 245 § 3 P.p.s.a. Przesłanką wsparcia w takich granicach jest – w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. – niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, w świetle tego ostatniego przepisu, to wnioskodawca ubiegający się o dofinansowanie jego udziału w sprawie winien wykazać, że wsparcie takie jest mu rzeczywiście potrzebne. Potwierdza to zresztą pośrednio treść art. 252 § 1 P.p.s.a., według którego wniosek o przyznanie prawa pomocy winien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Oznacza to, że rolą strony jest przedstawienie w sposób pełny i jasny swojej sytuacji materialnej, a od tego co zostanie przez nią podane zależy w istocie rozstrzygnięcie jej wniosku. Tymczasem oświadczenie G. G. budzi wątpliwości co do jego wiarygodności. Strona twierdzi bowiem, że utrzymuje się wraz z matką z emerytury wymienionej w kwocie 840,66 zł. Kwota ta jest tymczasem zupełnie nieadekwatna do zaspokojenia potrzeb dwóch dorosłych osób. Wnioskodawca twierdzi, że nie wie obecnie, jak będą się kształtowały wydatki jego i matki, bowiem utracił dochody. Podaje jednocześnie wydatki do tej pory ponoszone na łączną kwotę ok. 3500 zł. Tymczasem należy zwrócić uwagę, że status osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku przysługuje stronie już od 6 listopada 2015 r. Tym samym skarżący już od tej daty znajduje się w "nowej" sytuacji tj. jak twierdzi bez dochodów własnych, a zatem posiada wiedzę o ponoszonych od tego okresu comiesięcznych wydatkach. Strona powołuje się także na stratę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą za 2013 oraz 2014 r. Tymczasem, jak wynika z niniejszego wniosku, ale także i z danych przedłożonych do innej sprawy zainicjowanej skargą wymienionego (zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Rz 918/15) jego comiesięczne wydatki wynosiły wcześniej ponad 3000 zł, co oznacza, że prowadzona działalność przynosiła jednak pewne zyski bądź też strona dysponowała dodatkowym jeszcze źródłem dochodu. Zwrócenia uwagi wymaga także, iż zarówno w niniejszej sprawie, jak też w wymienionej wyżej sprawie sygn. akt II SA/Rz 918/15 skarżący występuje za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika, któremu zobowiązany będzie uiścić wynagrodzenie. Trudno przyjąć, że jego źródłem może być niska emerytura matki. Wątpliwości pojawiają się także w odniesieniu do statusu mieszkania w K., które skarżący podał jako adres do korespondencji. Z akt sprawy II SA/Rz 918/15 wynika, że było ono podnajmowane przez wymienionego za kwotę 200 zł miesięcznie. Wskazane wyżej przyczyny zdecydowały o odmowie przyznania stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. Ma ono bowiem, co wyżej zaznaczono, charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie tylko w klarownych sytuacjach tj. gdy przedstawione przez stronę dane jednoznacznie wskazują na potrzebę udzielenia jej wsparcia ze środków publicznych. Takiej zaś jednoznaczności w wypadku sytuacji skarżącego brak. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.